ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వైద్యరంగంలో అత్యంత కీలకమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. కోలుకునే అవకాశం లేని రోగులకు సంబంధించి నిష్క్రియాత్మక కారుణ్య మరణం (ప్యాసివ్ యూథనేషియా) అమలుకు సమగ్ర మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన ‘గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కు (Right to Die with Dignity)’ సూత్రానికి అనుగుణంగా ఈ నిబంధనలను రూపొందించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. రాష్ట్ర వైద్య, ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి వై. సత్య కుమార్ యాదవ్ జూలై 8న ఈ విధివిధానాలకు అధికారిక ఆమోదం తెలిపారు. ఈ నిర్ణయంతో రాష్ట్రంలోని ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ఆసుపత్రుల్లో జీవితాంత వైద్య సంరక్షణకు సంబంధించిన ప్రక్రియపై స్పష్టత ఏర్పడనుంది.
ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన మార్గదర్శకాల ప్రకారం, వైద్యపరంగా కోలుకునే అవకాశం లేదని నిపుణుల వైద్య బృందం నిర్ధారించిన రోగుల విషయంలో, చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియను అనుసరించి వెంటిలేటర్లు, ఫీడింగ్ ట్యూబ్లు లేదా ఇతర జీవనాధార వ్యవస్థలను ఉపసంహరించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఈ నిర్ణయం వైద్యులు లేదా కుటుంబ సభ్యులు ఏకపక్షంగా తీసుకోలేరు. సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన చట్టపరమైన, వైద్యపరమైన విధానాలను తప్పనిసరిగా పాటించాల్సి ఉంటుంది.
ప్యాసివ్ యూథనేషియా అనేది కోలుకునే అవకాశం లేకుండా, శాశ్వత అపస్మారక స్థితి (Persistent Vegetative State) లేదా చికిత్సకు స్పందించని ప్రాణాంతక వ్యాధులతో బాధపడుతున్న రోగులకు అందిస్తున్న కృత్రిమ జీవనాధార వైద్య సహాయాన్ని నిలిపివేయడం. ఉదాహరణకు వెంటిలేటర్, ఫీడింగ్ ట్యూబ్, ఇతర లైఫ్ సపోర్ట్ పరికరాలను చట్టబద్ధంగా ఉపసంహరించడం ద్వారా రోగి సహజ మరణాన్ని అనుమతించడం. ఇది రోగికి మరణాన్ని కలిగించే మందులు ఇవ్వడం కాదు.
ప్యాసివ్ యూథనేషియా, యాక్టివ్ యూథనేషియాతో పూర్తిగా భిన్నమైనది. యాక్టివ్ యూథనేషియాలో రోగి మరణాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా వేగవంతం చేసే చర్యలు లేదా మందులు వినియోగిస్తారు. భారతదేశంలో ఇది ఇప్పటికీ చట్టవిరుద్ధం. అయితే ప్యాసివ్ యూథనేషియా మాత్రం సుప్రీంకోర్టు విధించిన కఠిన నిబంధనల ప్రకారం, నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో మాత్రమే అనుమతించబడుతుంది.
2018లో ‘కామన్ కాజ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా’ కేసులో భారత సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పు వెలువరించింది. ఆ తీర్పులో ‘గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కు’ రాజ్యాంగంలోని జీవించే హక్కులో భాగమేనని పేర్కొంటూ, నిర్దిష్ట నిబంధనల కింద ప్యాసివ్ యూథనేషియాకు అనుమతి ఇచ్చింది. అనంతరం 2023లో కూడా సుప్రీంకోర్టు కొన్ని విధానాలను మరింత సరళీకరించి, ఆసుపత్రులు, వైద్యులు అనుసరించాల్సిన ప్రక్రియపై స్పష్టత ఇచ్చింది.
అయితే రాష్ట్ర స్థాయిలో స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు లేకపోవడంతో ఆసుపత్రులు, వైద్యులు అనేక సందర్భాల్లో సందిగ్ధ పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నారు. ఆ అనిశ్చితికి ముగింపు పలుకుతూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇప్పుడు అధికారిక మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది.
ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాల ప్రకారం, రోగి ఆరోగ్య పరిస్థితిని నిపుణులైన వైద్యుల బృందం పూర్తిగా పరిశీలించాలి. రోగి ముందుగానే ‘లివింగ్ విల్’ (Living Will) లేదా అడ్వాన్స్ డైరెక్టివ్ ఇచ్చి ఉంటే, దానిని కూడా చట్టబద్ధంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. అలాగే సంబంధిత చట్టపరమైన విధానాలు, వైద్య కమిటీల సిఫార్సులు, అవసరమైన అధికారిక అనుమతులు పూర్తయ్యాకే జీవనాధార వ్యవస్థలను ఉపసంహరించే నిర్ణయం అమలు చేయాలి.
ఈ మార్గదర్శకాలతో వైద్యులు, ఆసుపత్రి యాజమాన్యాలు, రోగుల కుటుంబ సభ్యులకు చట్టపరమైన స్పష్టత లభిస్తుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. జీవితాంత సంరక్షణ (End-of-Life Care) విషయంలో నైతిక, వైద్య, చట్టపరమైన సమతుల్యతను పాటించేందుకు ఈ విధానం దోహదపడుతుందని పేర్కొంటున్నారు.
