ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాల వ్యవసాయ రంగానికి జీవనాడిగా నిలిచిన తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు ఆధునికీకరణలో కీలక ఘట్టం ఆవిష్కృతం కానుంది. సాగు, తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న ఈ చారిత్రాత్మక ప్రాజెక్టుకు కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన 33 స్పిల్వే గేట్లను బుధవారం ఘనంగా ప్రారంభించనున్నారు. ఈ కార్యక్రమానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, కర్ణాటక ఉప ముఖ్యమంత్రి డి.కె. శివకుమార్, తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డితో పాటు కేంద్ర జలశక్తి శాఖ మంత్రి సి.ఆర్. పాటిల్ హాజరుకానున్నారు.
మూడు రాష్ట్రాలకు చెందిన కీలక రాజకీయ నాయకులు ఒకే వేదికపై తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు అభివృద్ధి కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. దక్షిణ భారతదేశంలో నీటి వనరుల నిర్వహణ, అంతర్రాష్ట్ర సమన్వయం, సాగునీటి భద్రత వంటి అంశాల్లో ఈ కార్యక్రమం ప్రత్యేక గుర్తింపును పొందుతోంది.
తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు గత ఏడు దశాబ్దాలుగా లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తూ రైతాంగానికి అండగా నిలుస్తోంది. కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లోని అనేక జిల్లాలకు ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన జల వనరుగా ఉంది. వ్యవసాయంతో పాటు తాగునీటి అవసరాలను కూడా ఈ ప్రాజెక్టు తీర్చుతోంది.1950లలో నిర్మితమైన ఈ ప్రాజెక్టు దక్షిణ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన నీటిపారుదల నిర్మాణాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. కాలక్రమేణా గేట్లపై భారం పెరగడం, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో వరదల తీవ్రత పెరగడం వంటి కారణాలతో ఆధునికీకరణ అవసరం ఏర్పడింది.
2024 ఆగస్టులో సంభవించిన భారీ వరదల సమయంలో తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు 19వ నంబర్ స్పిల్వే గేటు కొట్టుకుపోవడం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఒక్కసారిగా భారీగా నీరు విడుదల కావడంతో పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారింది. జలవనరుల భద్రతపై ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. ఆ సమయంలో సీనియర్ ఇంజనీర్ కన్నయ్య నాయుడు నేతృత్వంలోని సాంకేతిక బృందం అత్యవసర చర్యలు చేపట్టి స్టాప్-లాక్ గేటును అమర్చింది. దీంతో నీటి వృథాను అరికట్టి పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావడంలో విజయం సాధించింది. ఈ చర్యలకు అప్పట్లో ఇంజనీరింగ్ వర్గాల నుంచి ప్రశంసలు లభించాయి.
ఈ ఘటన అనంతరం నేషనల్ డ్యామ్ సేఫ్టీ అథారిటీ నిపుణుల బృందం ప్రాజెక్టును సమగ్రంగా పరిశీలించింది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ప్రమాదాలు పునరావృతం కాకుండా ఉండేందుకు పాత స్పిల్వే గేట్లన్నింటినీ తొలగించి కొత్త గేట్లు ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది. దీంతో మూడు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో పనిచేసి రూ.51 కోట్ల వ్యయంతో 33 కొత్త స్పిల్వే గేట్ల ఏర్పాటుకు శ్రీకారం చుట్టాయి. అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో రూపొందించిన ఈ గేట్లు భద్రతా ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా నిర్మించబడ్డాయి. కేవలం ఆరు నెలల వ్యవధిలోనే పనులను పూర్తి చేయడం విశేషంగా భావిస్తున్నారు.
కొత్త గేట్ల ఏర్పాటు ద్వారా ప్రాజెక్టు భద్రత మరింత బలోపేతం కానుంది. భారీ వరదల సమయంలో నీటి విడుదలను సమర్థవంతంగా నియంత్రించే సామర్థ్యం పెరుగుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. దీంతో దిగువ ప్రాంతాల్లో వరద ముప్పు తగ్గడమే కాకుండా సాగునీటి నిర్వహణ కూడా మెరుగుపడనుంది. ప్రాజెక్టు ఆధారంగా సాగు చేస్తున్న లక్షలాది మంది రైతులకు ఈ అభివృద్ధి పనులు మరింత భరోసా కలిగిస్తున్నాయి. నీటి నిల్వ, పంపిణీ, వరద నియంత్రణ వంటి అంశాల్లో కొత్త గేట్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు.
