భారతదేశ వ్యవసాయ రంగానికి జీవనాడిగా భావించే నైరుతి రుతుపవనాలపై ఈ ఏడాది ‘ఎల్నినో’ ప్రభావం తీవ్రంగా ఉండే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడుతున్న వాతావరణ మార్పులు దేశంలో వర్షపాతం తగ్గుదలకు దారితీయవచ్చని భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) హెచ్చరించింది. 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించి రుతుపవనాల అంచనాలను తాజాగా సవరించిన ఐఎండీ, ఈ ఏడాది దేశవ్యాప్తంగా దీర్ఘకాలిక సగటు వర్షపాతం (Long Period Average – LPA)లో కేవలం 90 శాతం మాత్రమే నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని వెల్లడించింది. ఇది సాధారణ స్థాయికంటే తక్కువ వర్షపాతం కావడంతో రైతాంగం, వ్యవసాయ ఆధారిత రంగాలు ఆందోళన చెందుతున్నాయి.
భారతదేశంలో వార్షిక వర్షపాతంలో దాదాపు 70 శాతానికి పైగా నైరుతి రుతుపవనాల ద్వారానే లభిస్తుంది. ఖరీఫ్ పంటల సాగు, జలాశయాల నింపుదల, భూగర్భ జలాల పునరుత్పత్తి, తాగునీటి అవసరాలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి వంటి అనేక రంగాలు ఈ వర్షాలపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. అలాంటి కీలకమైన రుతుపవనాలు బలహీనపడే అవకాశాలు కనిపించడం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా సవాలుగా మారే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాలు సాధారణ సమయానికి కాస్త ఆలస్యంగా, జూన్ 4న కేరళ తీరాన్ని తాకాయి. సాధారణంగా జూన్ 1 ప్రాంతంలో కేరళలోకి ప్రవేశించే రుతుపవనాలు ఆలస్యంగా రావడం కూడా వాతావరణ నిపుణుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. రుతుపవనాల ప్రారంభం ఆలస్యమవడం మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం సీజన్లో వర్షపాతం కూడా తక్కువగా ఉండే అవకాశాన్ని ఐఎండీ తన తాజా అంచనాల్లో ప్రస్తావించింది.
పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల ఉపరితల జలాల ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడాన్ని ‘ఎల్నినో’గా పిలుస్తారు. ఈ పరిస్థితి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ వ్యవస్థలపై ప్రభావం చూపుతుంది. ముఖ్యంగా భారత ఉపఖండానికి వచ్చే రుతుపవన గాలుల బలాన్ని తగ్గించడం ద్వారా వర్షపాతం క్షీణించడానికి కారణమవుతుంది. గతంలో కూడా ఎల్నినో ప్రభావం ఉన్న అనేక సంవత్సరాల్లో భారతదేశం వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్న ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.
ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూఎంఓ) విడుదల చేసిన తాజా అంచనాలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. జూన్ నుంచి ఆగస్టు 2026 మధ్య ఎల్నినో పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం 80 శాతం వరకు ఉందని సంస్థ పేర్కొంది. అంతేకాకుండా నవంబర్ నాటికి ఈ అవకాశం 90 శాతానికి పెరిగే అవకాశం ఉందని వెల్లడించింది. దీంతో ఈ ఏడాది వర్షాకాలం మొత్తం ఎల్నినో ప్రభావంలోనే కొనసాగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
వర్షపాతం తగ్గితే మొదటగా ప్రభావం వ్యవసాయ రంగంపైనే పడుతుంది. ముఖ్యంగా వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి, సోయాబీన్, పప్పుధాన్యాలు వంటి ఖరీఫ్ పంటల సాగు విస్తీర్ణం తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. వర్షాధార సాగుపై ఆధారపడే రాష్ట్రాల్లో రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. తక్కువ వర్షాల కారణంగా జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గిపోవడంతో సాగునీటి సరఫరా కూడా దెబ్బతినవచ్చు.
అదేవిధంగా ఆహార ఉత్పత్తి తగ్గితే ధరల పెరుగుదల, ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు పెరిగే అవకాశముంది. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. తాగునీటి సమస్యలు, భూగర్భ జలాల క్షీణత, విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ఒత్తిడి వంటి పరోక్ష ప్రభావాలు కూడా కనిపించవచ్చు.
