- తండ్రి స్థానంలో తల్లిని, తల్లి స్థానంలో తండ్రిని భర్తీ చేయలేమన్న నేపాల్ మంత్రి
- భారత్, చైనాలతో తమ సంబంధాలు ప్రత్యేకమైనవని వెల్లడి
- చైనా గుప్పిట్లో నేపాల్ ఉందన్న ప్రచారాన్ని తోసిపుచ్చిన విదేశాంగ మంత్రి
భారత్, చైనాలతో తమ దేశానికి ఉన్న సంబంధాలపై నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రి శిశిర్ ఖనాల్ గురువారం ఆసక్తికర వ్యాఖ్యలు చేశారు. రెండు పొరుగు దేశాలతోనూ నేపాల్ సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగిస్తుందని, ఒక దేశంతో ఉన్న అనుబంధాన్ని మరో దేశంతో భర్తీ చేసే ఉద్దేశం తమకు లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఖాట్మాండులో జరిగిన ఎన్డీటీవీ వరల్డ్ ‘అన్విక్ష’ ఇండియా-నేపాల్ డైలాగ్ కార్యక్రమంలో సమతుల్య దౌత్యంపై అడిగిన ప్రశ్నకు ఆయన కుటుంబ సంబంధాల ఉదాహరణను ప్రస్తావిస్తూ సమాధానమిచ్చారు. భారత్, చైనాలతో నేపాల్కు ఉన్న సంబంధాలు ప్రత్యేకమైనవని, వాటి చారిత్రక, నాగరికత, ఆర్థిక నేపథ్యాన్ని విడివిడిగా పరిగణించాల్సి ఉంటుందని తెలిపారు.
తల్లి స్థానాన్ని తండ్రి, తండ్రి స్థానాన్ని తల్లి భర్తీ చేయలేరని ఖనాల్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు రాజకీయ, దౌత్య వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారాయి. రెండు దేశాలతోనూ తమ సంబంధాలను ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయంగా చూడటం లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. నేపాల్ విదేశాంగ విధానానికి ప్రధాన ప్రాతిపదిక దేశ ప్రయోజనాలేనని, భావోద్వేగాల ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోబోమని చెప్పారు. ప్రతి దేశంతో ఉన్న సంబంధానికి దాని చరిత్ర, భౌగోళిక పరిస్థితులు, నాగరికత, వాణిజ్య అవసరాలు, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు వంటి ప్రత్యేక అంశాలు ఉంటాయని, వాటిని పరిగణనలోకి తీసుకుని ముందుకు సాగడం తమ విధానమని వివరించారు.
నేపాల్ చైనాకు మరింత దగ్గరవుతోందని, చివరకు బీజింగ్ ప్రభావంలోకి వెళ్లిపోయిందన్న భారత మీడియా కథనాలను కూడా ఖనాల్ తోసిపుచ్చారు. తమ ఉత్తర పొరుగు దేశంతో నేపాల్కు చారిత్రకంగా వాణిజ్య, ఆర్థిక సంబంధాలు ఉన్నాయని ఆయన అంగీకరించారు. అదే సమయంలో చైనా ప్రభావం పెరిగిందనే కారణంతో భారత్తో ఉన్న సంబంధాలను తగ్గించుకోవాలనే ఆలోచన తమకు లేదని ఆయన వ్యాఖ్యల ద్వారా స్పష్టమవుతోంది. నేపాల్ తన భౌగోళిక పరిస్థితులను దృష్టిలో పెట్టుకుని రెండు శక్తివంతమైన పొరుగు దేశాలతోనూ సహకారాన్ని కొనసాగించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
భారత్తో నేపాల్కు ఉన్న ఆర్థిక అనుబంధాన్ని ఖనాల్ ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. నేపాల్ మొత్తం వాణిజ్యంలో సుమారు మూడింట రెండొంతుల వాటా భారత్తోనే జరుగుతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. తమ దేశం ఒకే ఒక్క దేశంతో ఇంత భారీ స్థాయిలో వాణిజ్యం నిర్వహిస్తోందంటే అది భారత్తోనేనని, ఈ విషయంలో మరే ఇతర దేశం కూడా భారత్కు దరిదాపుల్లో లేదని స్పష్టం చేశారు. ఈ గణాంకాన్ని ప్రస్తావించడం ద్వారా భారత్తో ఉన్న వాణిజ్య సంబంధాల ప్రాధాన్యతను ఆయన నొక్కిచెప్పారు. అదే సమయంలో చైనా నుంచి ఆర్థిక, సాంకేతిక అవకాశాలు పెరగాలని కోరుకుంటున్నామని, భారత పెట్టుబడులు కూడా మరింత పెరగాలని నేపాల్ ఆశిస్తోందని ఆయన వెల్లడించారు.
నేపాల్ విదేశాంగ విధానంలో ‘సమతుల్యత’ అంటే రెండు దేశాల మధ్య ఒకరిని ఎంచుకుని మరొకరిని పక్కన పెట్టడం కాదని ఖనాల్ వ్యాఖ్యల సారాంశంగా కనిపిస్తోంది. భౌగోళికంగా భారత్, చైనాల మధ్య ఉన్న నేపాల్కు రెండు దేశాలతోనూ సంబంధాలు అత్యంత కీలకం. భారత్తో సరిహద్దు, వాణిజ్యం, ప్రజల రాకపోకలు, సాంస్కృతిక సంబంధాలు బలంగా ఉండగా, చైనాతో కూడా వాణిజ్యం, మౌలిక వసతులు, సాంకేతిక సహకారం వంటి రంగాల్లో సంబంధాలను విస్తరించాలనే ప్రయత్నం కొనసాగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఏ ఒక్క దేశంతోనూ సంబంధాలను పూర్తిగా దూరం చేసుకోకుండా, దేశ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా అవకాశాలను వినియోగించుకోవాలని ఖనాల్ చెబుతున్నారు.
చైనాకు సంబంధించిన బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ (బీఆర్ఐ) అంశంపైనా ఖనాల్ గతంలో విమర్శనాత్మకంగా స్పందించారు. నేపాల్కు గత పదేళ్లలో ఈ కార్యక్రమం నుంచి ఆశించిన స్థాయిలో ఆర్థిక ప్రయోజనాలు అందలేదని ఆయన వ్యాఖ్యానించినట్లు తాజా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అదే సమయంలో చైనా నుంచి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పెట్టుబడులు రావాలని నేపాల్ కోరుకుంటోందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అంటే బీజింగ్తో సంబంధాలను కొనసాగిస్తూనే, వాటిని నేపాల్ ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా మలచుకోవాలనే దిశలో ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.
