- మృతదేహాల పోస్టుమార్టం, వేలిముద్రలు, డీఎన్ఏ పరీక్షలు..
- రాయబార కార్యాలయాల సమన్వయంతో మృతుల గుర్తింపు..
- బంధువులకు అప్పగింతపై క్లారిటీ
నేపాల్లోని రసువా జిల్లాలో ఇటీవల సంభవించిన భారీ వరదలు తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చాయి. ఈ ప్రకృతి విపత్తులో పలువురు ప్రాణాలు కోల్పోగా, వారిలో విదేశీ పౌరులు కూడా ఉన్నారు. వరదల్లో మృతిచెందిన విదేశీయుల మృతదేహాలను గుర్తించి, వారి కుటుంబ సభ్యులకు అప్పగించే ప్రక్రియపై నేపాల్ అధికారులు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేశారు. ఖాట్మండులోని భారత రాయబార కార్యాలయం ఈ వివరాలను ఒక ప్రకటన ద్వారా వెల్లడించింది. మృతదేహాలను గుర్తించే ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాతే వాటిని సంబంధిత కుటుంబ సభ్యులకు లేదా అధికారికంగా గుర్తించిన ప్రతినిధులకు అప్పగిస్తామని నేపాల్ అధికారులు స్పష్టం చేసినట్లు ఎంబసీ తెలిపింది.
ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో మృతదేహాలను గుర్తించడం అత్యంత క్లిష్టమైన ప్రక్రియగా మారుతుంది. ముఖ్యంగా వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి ఘటనల్లో మృతదేహాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు మృతుల వద్ద ఉన్న వ్యక్తిగత వస్తువులు, పత్రాలు కూడా వరదల్లో కొట్టుకుపోవచ్చు. ఈ పరిస్థితుల్లో కేవలం రూపాన్ని బట్టి మృతులను గుర్తించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అందుకే నేపాల్ ప్రభుత్వం శాస్త్రీయ, ఫోరెన్సిక్ విధానాలను అనుసరించాలని నిర్ణయించింది. పాస్పోర్ట్ వివరాలతో పాటు వేలిముద్రలు, డీఎన్ఏ నమూనాలు వంటి ఆధారాలను ఉపయోగించి మృతుల గుర్తింపును అధికారికంగా నిర్ధారించనున్నారు.
నేపాల్ ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన విధానం ప్రకారం మృతదేహం లభించిన వెంటనే దానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను నమోదు చేస్తారు. మృతదేహం లభించిన ప్రాంతం, సమయం, పరిస్థితులు, దుస్తులు, వ్యక్తిగత వస్తువులు వంటి వివరాలను నమోదు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అనంతరం మృతదేహానికి సంబంధించిన ఫొటోలను తీస్తారు. ఈ వివరాలు భవిష్యత్లో మృతుల గుర్తింపు ప్రక్రియలో ఉపయోగపడతాయి. మృతదేహాల వివరాలను క్రమబద్ధంగా నమోదు చేయడం ద్వారా ఒక్కో మృతదేహానికి ప్రత్యేక రికార్డు సృష్టించే అవకాశం ఉంటుంది.
దీని తర్వాత పోస్టుమార్టం నిర్వహిస్తారు. పోస్టుమార్టం ద్వారా మరణానికి గల కారణాలను వైద్య నిపుణులు నిర్ధారిస్తారు. వరదలో మునిగిపోవడం వల్ల మరణించారా? గాయాల కారణంగా ప్రాణాలు కోల్పోయారా? లేక మరేదైనా కారణం ఉందా? అనే విషయాలను వైద్య పరీక్షల ద్వారా నిర్ధారించనున్నారు. ప్రకృతి విపత్తుల్లో మరణించిన వారి విషయంలో పోస్టుమార్టం నివేదిక కూడా అధికారిక రికార్డులో కీలక ఆధారంగా ఉంటుంది. మృతదేహాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు అప్పగించే ముందు అవసరమైన వైద్య, చట్టపరమైన ప్రక్రియను పూర్తి చేయడం ఇందులో భాగం.
మృతుల గుర్తింపులో పాస్పోర్ట్ కీలక ఆధారంగా ఉపయోగపడుతుంది. విదేశీ పౌరుల విషయంలో వారి పాస్పోర్ట్లోని పేరు, జనన వివరాలు, జాతీయత, ఇతర గుర్తింపు సమాచారాన్ని అధికారులు పరిశీలిస్తారు. మృతదేహంతో లభించిన పాస్పోర్ట్ వివరాలు, సంబంధిత వ్యక్తి కుటుంబ సభ్యులు లేదా వారి దేశ రాయబార కార్యాలయం అందించే సమాచారంతో సరిపోల్చే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే పాస్పోర్ట్ లభించకపోతే లేదా దాని ఆధారంగా గుర్తింపు నిర్ధారించడం సాధ్యం కాకపోతే ఇతర ఫోరెన్సిక్ విధానాలను ఉపయోగిస్తారు.
వేలిముద్రలు కూడా మృతుల గుర్తింపులో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. అందుబాటులో ఉన్న వేలిముద్రలను సంబంధిత రికార్డులతో పోల్చి వ్యక్తి గుర్తింపును నిర్ధారించే ప్రయత్నం చేస్తారు. కొన్ని సందర్భాల్లో వేలిముద్రల ఆధారంగా త్వరగా గుర్తింపు సాధ్యమవుతుంది. అయితే మృతదేహం పరిస్థితిని బట్టి వేలిముద్రలు సేకరించడం సాధ్యంకాకపోవచ్చు. అలాంటి సందర్భాల్లో డీఎన్ఏ పరీక్షలు మరింత కీలకంగా మారతాయి.
డీఎన్ఏ పరీక్షలను అత్యంత విశ్వసనీయమైన ఫోరెన్సిక్ గుర్తింపు పద్ధతుల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. మృతదేహం నుంచి సేకరించిన డీఎన్ఏ నమూనాను కుటుంబ సభ్యుల నమూనాలతో లేదా అందుబాటులో ఉన్న ఇతర జన్యు రికార్డులతో పోల్చడం ద్వారా గుర్తింపును నిర్ధారించవచ్చు. ముఖ్యంగా మృతదేహం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నప్పుడు, రూపాన్ని బట్టి గుర్తించడం సాధ్యం కానప్పుడు డీఎన్ఏ పరీక్ష కీలక ఆధారంగా మారుతుంది. ఈ కారణంగానే నేపాల్ అధికారులు మృతుల గుర్తింపు ప్రక్రియలో డీఎన్ఏ వంటి ఫోరెన్సిక్ నమూనాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
విదేశీ పౌరుల మృతదేహాల విషయంలో సంబంధిత దేశాల రాయబార కార్యాలయాల సమన్వయం కూడా అత్యంత ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంటుంది. మృతుడు ఏ దేశానికి చెందినవారో నిర్ధారించిన తర్వాత ఆ దేశ రాయబార కార్యాలయానికి సమాచారం అందించే అవకాశం ఉంటుంది. కుటుంబ సభ్యులతో సంప్రదింపులు, గుర్తింపు పత్రాల పరిశీలన, ఫోరెన్సిక్ వివరాల ధ్రువీకరణ వంటి ప్రక్రియల్లో రాయబార కార్యాలయాలు సహకరిస్తాయి. ఈ సమన్వయం ద్వారా మృతుల కుటుంబాలకు సరైన సమాచారం చేరవేయడంతో పాటు మృతదేహాలను స్వదేశానికి తరలించే ప్రక్రియను కూడా ముందుకు తీసుకెళ్లవచ్చు.
మృతదేహం గుర్తింపు అధికారికంగా పూర్తయిన తర్వాత కూడా అప్పగింతకు సంబంధించిన కొన్ని చట్టపరమైన చర్యలు ఉంటాయి. గుర్తింపు నిర్ధారణ, పోస్టుమార్టం ప్రక్రియ, అవసరమైన పత్రాల పరిశీలన పూర్తయిన తర్వాత సంబంధిత కుటుంబ సభ్యులు లేదా అధికారిక ప్రతినిధులకు మృతదేహాన్ని అప్పగిస్తారు. ఈ సందర్భంగా హ్యాండోవర్ మెమోపై సంతకాలు తీసుకుంటారని భారత రాయబార కార్యాలయం వెల్లడించింది. అంటే మృతదేహాన్ని ఎవరికీ, ఏ ఆధారంతో అప్పగించారనే విషయానికి అధికారిక రికార్డు ఉంచుతారు.
