ప్రపంచ చమురు, సహజవాయువు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రస్థాయికి చేరుకున్నాయి. వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన ఈ జలమార్గంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలకు ఇరాన్ తీవ్రంగా స్పందించింది. హర్మూజ్పై అమెరికా నియంత్రణకు సంబంధించిన ప్రకటనలను టెహ్రాన్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడంతో పాటు.. ట్రంప్పై వ్యక్తిగతంగా కూడా ఘాటు వ్యాఖ్యలు చేసింది.
ఇరాన్ పార్లమెంట్ జాతీయ భద్రత, విదేశాంగ విధాన కమిటీ అధ్యక్షుడు ఇబ్రహీం అజీజీ ట్రంప్ వ్యాఖ్యలపై స్పందించారు. హర్మూజ్ జలసంధిపై పదేపదే హెచ్చరికలు చేయడం కంటే ముందుగా ట్రంప్ తన సొంత భద్రతపై దృష్టి పెట్టాలని సూచించారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన ట్రంప్ను ‘ఫుడ్ ట్రక్’ వ్యవహారంతో ముడిపెట్టి వ్యంగ్యంగా విమర్శించారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు మరోసారి ఫుడ్ ట్రక్లో దాక్కోవాల్సిన పరిస్థితి రాకముందే తన భద్రత గురించి ఆలోచించుకోవాలని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
ఈ ‘ఫుడ్ ట్రక్’ వ్యాఖ్య వెనుక ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన ట్రంప్ భద్రతా వ్యవహారం ఉంది. జూలైలో టర్కీలో జరిగిన నాటో సమావేశం అనంతరం ట్రంప్ రహస్యంగా ప్రయాణించిన ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలు ఇటీవల అంతర్జాతీయ మీడియాలో వెలుగులోకి వచ్చాయి. భద్రతా కారణాల నేపథ్యంలో ట్రంప్ సాధారణంగా కనిపించే విమాన ప్రయాణానికి భిన్నంగా ఒక రహస్య ఏర్పాటులో తరలించబడ్డారని వార్తలు వచ్చాయి. ఈ ఘటనను ఇరాన్ ఎంపీ తన వ్యాఖ్యలకు ఆయుధంగా ఉపయోగించుకున్నారు.
ఇదే సమయంలో హర్మూజ్ జలసంధిపై ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి. ఇటీవల న్యూయార్క్లో జరిగిన కార్యక్రమంలో మాట్లాడిన ట్రంప్.. ఇరాన్ను పూర్తిగా ఓడించిన తర్వాత హర్మూజ్ జలసంధిని అమెరికా భూభాగంగా ప్రకటిస్తానని పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన ఈ జలమార్గంపై అమెరికా తన నియంత్రణను కొనసాగిస్తుందని ఆయన వెల్లడించారు.
అంతకుముందు కూడా ట్రంప్ హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికాకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందని ప్రకటించారు. అమెరికా నౌకాదళం ఈ ప్రాంతంలో సముద్ర దిగ్బంధనాన్ని కొనసాగిస్తోందని, ఇరాన్ దీనిని అడ్డుకోలేదని ఆయన పేర్కొన్నట్లు రాయిటర్స్ నివేదించింది. హర్మూజ్పై అమెరికా వైఖరి మరింత దూకుడుగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ఇరాన్ కూడా తీవ్రంగా స్పందిస్తోంది.
హర్మూజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం కారణంగానే ఈ వివాదం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. పెర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చమురు, సహజవాయువు రవాణా చేసే నౌకలకు ఈ మార్గం అత్యంత ముఖ్యమైనది. ఈ జలసంధిలో రాకపోకలు తీవ్రంగా దెబ్బతింటే అంతర్జాతీయ ఇంధన సరఫరాపై ప్రభావం పడటంతో పాటు చమురు ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ఇంధన మార్కెట్లలో అనిశ్చితి కొనసాగుతోంది.
ఇరాన్ మాత్రం హర్మూజ్ జలసంధిపై తన హక్కును, నియంత్రణను స్పష్టంగా సమర్థిస్తోంది. అమెరికా ఈ ప్రాంతాన్ని తన భూభాగంగా ప్రకటిస్తామన్న వ్యాఖ్యలను ఇరాన్ తీవ్రంగా తిరస్కరిస్తోంది. హర్మూజ్పై ఏకపక్షంగా అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని నెలకొల్పే ప్రయత్నాలను అంగీకరించబోమని టెహ్రాన్ వర్గాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ విషయంలో ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ కూడా అమెరికా ప్రతిపాదనలను వ్యతిరేకించినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
మరోవైపు హర్మూజ్ జలసంధిని తిరిగి అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి పూర్తిస్థాయిలో తెరవడంపై అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య దౌత్య చర్చలు ఇంకా సున్నిత దశలోనే ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇరాన్పై ఆంక్షలు, యుద్ధ పరిహారం, స్తంభింపజేసిన ఆస్తుల విడుదల వంటి అంశాలు కూడా విభేదాలకు కారణంగా మారాయి. హర్మూజ్ విషయంలో ఇరాన్ తన డిమాండ్లను స్పష్టం చేస్తుండగా, అమెరికా మాత్రం ఒత్తిడి కొనసాగిస్తోంది.
ఇరాన్ ఎంపీ అజీజీ చేసిన ‘ఫుడ్ ట్రక్’ వ్యాఖ్య కేవలం వ్యంగ్య వ్యాఖ్యగా మాత్రమే కాకుండా అమెరికా భద్రతా విధానాలపై రాజకీయ విమర్శగా కూడా భావిస్తున్నారు. ట్రంప్ హర్మూజ్పై వరుసగా కఠిన ప్రకటనలు చేస్తుండగా, ఇరాన్ మాత్రం అమెరికా అధ్యక్షుడి భద్రతకు సంబంధించిన అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ ఎదురుదాడికి దిగుతోంది. దీంతో ఇరు దేశాల మధ్య మాటల యుద్ధం మరింత ముదురుతోంది.
హర్మూజ్ జలసంధి విషయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న వివాదం కేవలం రెండు దేశాల సంబంధాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచ ఇంధన భద్రతకు సంబంధించిన అంశంగా మారింది. ఈ ప్రాంతంలో సైనిక ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే నౌకాయానంపై ఆంక్షలు, భద్రతా సమస్యలు, బీమా వ్యయాల పెరుగుదల వంటి అంశాలు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
