ఆసియా సింహాల సంరక్షణకు గుజరాత్ ప్రభుత్వం, రైల్వే శాఖ మరో కీలక ముందడుగు వేశాయి. రైలు పట్టాలు దాటే క్రమంలో సింహాలు, ఇతర వన్యప్రాణులు రైళ్లకు ఢీకొని ప్రాణాలు కోల్పోకుండా నివారించేందుకు దేశంలోనే తొలిసారిగా ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన ‘రైల్వే లయన్ అండర్పాస్’ అందుబాటులోకి వచ్చింది. గుజరాత్లోని అమ్రేలి జిల్లాలో ఈ వినూత్న వన్యప్రాణి సంరక్షణ ప్రాజెక్టును చేపట్టారు. గిర్ అటవీ ప్రాంతం, దాని చుట్టుపక్కల సంచరించే ఆసియా సింహాలకు సురక్షితమైన మార్గాన్ని కల్పించడంతో పాటు రైళ్ల రాకపోకలకు కూడా ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా చూడటం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశంగా అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఆసియా సింహాలకు ప్రపంచంలోనే ఏకైక సహజ నివాస ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందిన గిర్ జాతీయ ఉద్యానవనం, దాని పరిసర అటవీ ప్రాంతాలు వన్యప్రాణుల సంరక్షణలో అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతాలు. గిర్ అడవుల్లో సింహాల సంఖ్య పెరుగుతున్న కొద్దీ అవి సమీపంలోని అటవీ ప్రాంతాలు, వ్యవసాయ భూములు, ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా సంచరిస్తుంటాయి. ఈ క్రమంలో వాటి సహజ సంచార మార్గాల్లో రైల్వే పట్టాలు ఉండటం వల్ల కొన్నిసార్లు ప్రమాదాలు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా రాత్రి సమయాల్లో రైలు పట్టాలపైకి వచ్చే సింహాలు, ఇతర జంతువులకు రైళ్ల నుంచి ముప్పు ఏర్పడుతుంది.
ఇలాంటి ప్రమాదాలను నివారించేందుకు గుజరాత్ అటవీ శాఖ, వెస్ట్రన్ రైల్వేకు చెందిన భావ్నగర్ డివిజన్ సంయుక్తంగా ప్రత్యేక ప్రణాళికను రూపొందించాయి. ఇందులో భాగంగా అమ్రేలి జిల్లాలోని ధాసా-రాజులా, రాజులా-పిపావావ్ రైల్వే మార్గాల్లో వన్యప్రాణుల కోసం ప్రత్యేక అండర్పాస్ల నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టారు. రైల్వే పట్టాల కిందుగా సింహాలు, ఇతర వన్యప్రాణులు సురక్షితంగా ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి వెళ్లేలా ఈ నిర్మాణాలను రూపొందించారు.
మొత్తం రూ.9.42 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఐదు ప్రత్యేక వన్యప్రాణి అండర్పాస్లను నిర్మించేందుకు ప్రణాళిక రూపొందించారు. ఇందులో భాగంగా నిర్మించిన తొలి అండర్పాస్ ప్రస్తుతం విజయవంతంగా పూర్తయి అందుబాటులోకి వచ్చింది. మిగిలిన అండర్పాస్ల నిర్మాణ పనులు వివిధ దశల్లో కొనసాగుతున్నాయి. ప్రాజెక్టు పూర్తిగా అందుబాటులోకి వస్తే రైల్వే మార్గాలను దాటే వన్యప్రాణులకు మరింత భద్రత కల్పించవచ్చని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఈ అండర్పాస్ల నిర్మాణం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం కేవలం సింహాలను రక్షించడం మాత్రమే కాదు. అడవుల్లో సహజంగా సంచరించే ఇతర వన్యప్రాణులకు కూడా సురక్షితమైన మార్గాలను అందించడం. అడవులు, మైదాన ప్రాంతాలు, నీటి వనరుల మధ్య వన్యప్రాణులు తమ సహజ సంచారాన్ని కొనసాగించే సమయంలో మానవ నిర్మిత అడ్డంకులు ఎదురవుతుంటాయి. రైల్వే పట్టాలు, రహదారులు వంటి నిర్మాణాలు వాటి సహజ మార్గాలకు అడ్డుగా మారుతుంటాయి. ఈ నేపథ్యంలో వన్యప్రాణుల సంచారాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రత్యేక మార్గాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా మానవులు, జంతువుల మధ్య ఘర్షణలను తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
భావ్నగర్ డివిజన్ రైల్వే మేనేజర్ దినేష్ వర్మ ఈ ప్రాజెక్టుపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేసినట్లు సమాచారం. అమ్రేలిలో చేపట్టిన లయన్ అండర్పాస్ విధానం విజయవంతమై, రైలు ప్రమాదాల కారణంగా వన్యప్రాణుల మరణాలు తగ్గితే.. దేశంలోని ఇతర అటవీ ప్రాంతాల గుండా వెళ్లే రైల్వే మార్గాల్లో కూడా ఇలాంటి ప్రత్యేక కారిడార్లను ఏర్పాటు చేసే అవకాశాలను పరిశీలిస్తామని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ విధానం ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా ఆదర్శంగా నిలిచే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు.
దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో రైల్వే మార్గాలు అటవీ ప్రాంతాలు, వన్యప్రాణుల సంచార ప్రాంతాల గుండా వెళ్తుంటాయి. ఈ మార్గాల్లో రైళ్ల వేగం, రాత్రి వేళల్లో జంతువుల సంచారం వంటి అంశాలు ప్రమాదాలకు కారణమవుతుంటాయి. ముఖ్యంగా ఏనుగులు, పులులు, చిరుతలు, జింకలు వంటి వన్యప్రాణులు రైల్వే పట్టాలు దాటే సమయంలో ప్రమాదాలకు గురైన ఘటనలు గతంలో అనేక ప్రాంతాల్లో నమోదయ్యాయి. ఈ నేపథ్యంలో వన్యప్రాణుల కోసం ప్రత్యేక అండర్పాస్లు, ఓవర్పాస్లు, ఎకో-కారిడార్ల నిర్మాణం కీలకంగా మారుతోంది.
అమ్రేలిలో నిర్మించిన లయన్ అండర్పాస్ ఈ దిశగా ఒక వినూత్న ప్రయోగంగా నిలవనుంది. సింహాల సహజ సంచారానికి ఎలాంటి అంతరాయం కలగకుండా, అదే సమయంలో రైళ్ల రాకపోకలు సురక్షితంగా కొనసాగించేలా ఈ ప్రాజెక్టును రూపొందించడం ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు. సింహాలు రైల్వే పట్టాలపైకి రాకుండా ప్రత్యామ్నాయ మార్గం అందుబాటులోకి రావడంతో రైలు ప్రమాదాల ముప్పు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
గిర్ ప్రాంతంలో ఆసియా సింహాల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో వాటి సంరక్షణకు మరింత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని వన్యప్రాణి సంరక్షణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. సింహాల ఆవాస ప్రాంతాలను కాపాడటంతో పాటు వాటి సహజ సంచార మార్గాలను కూడా రక్షించాల్సి ఉంటుంది. ఈ క్రమంలో రైల్వే అండర్పాస్ల నిర్మాణం కీలకమైన చర్యగా భావిస్తున్నారు.
