కేంద్ర రహదారులు, రవాణా శాఖ మంత్రి నితిన్ గడ్కరీ, ఆయన కుటుంబ సభ్యులను లక్ష్యంగా చేసుకుని సోషల్ మీడియా వేదికల్లో ప్రచారంలోకి వచ్చిన ఏఐ ఆధారిత డీప్ఫేక్ వీడియోలు, నిందాపూర్వక పోస్టుల వ్యవహారంపై బాంబే హైకోర్టు తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. ఇథనాల్ బ్లెండెడ్ ఇంధనం (ఈ20) విధానానికి సంబంధించిన వివాదం నేపథ్యంలో సోషల్ మీడియాలో వ్యాపిస్తున్న అభ్యంతరకర కంటెంట్ను వెంటనే తొలగించాలని మెటా, గూగుల్, ఎక్స్ వంటి ప్రముఖ డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్లకు న్యాయస్థానం స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
విచారణ సందర్భంగా ధర్మాసనం సోషల్ మీడియాలో విస్తరిస్తున్న డీప్ఫేక్ సాంకేతికత దుర్వినియోగంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఆధునిక కృత్రిమ మేధస్సు (AI) సాయంతో రూపొందించిన తప్పుడు వీడియోలు, మార్ఫింగ్ చేసిన చిత్రాలు, వాస్తవాలకు విరుద్ధమైన ప్రచారం వ్యక్తుల పరువుకు తీవ్ర నష్టం కలిగించే అవకాశం ఉందని న్యాయమూర్తులు వ్యాఖ్యానించారు. ప్రజలను తప్పుదారి పట్టించేలా రూపొందించే ఇటువంటి కంటెంట్ను నియంత్రించడం సోషల్ మీడియా సంస్థల బాధ్యతలో భాగమని పేర్కొన్నారు.
గడ్కరీకి వ్యతిరేకంగా ప్రచారంలో ఉన్న వీడియోలు, పోస్టులను పరిశీలించిన ధర్మాసనం వాటిని “అత్యంత నీచమైనవి, నిందాపూర్వకమైనవి”గా అభివర్ణించింది. బహిరంగంగా అందరికీ అందుబాటులో ఉండే డిజిటల్ వేదికల్లో ఇటువంటి పరువు నష్టం కలిగించే కంటెంట్కు స్థానం ఉండకూడదని స్పష్టం చేసింది. స్వేచ్ఛా భావ వ్యక్తీకరణ పేరుతో వ్యక్తిగత గౌరవాన్ని దెబ్బతీసే ప్రచారాన్ని అనుమతించలేమని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.
ఈ సందర్భంగా న్యాయస్థానం సోషల్ మీడియా సంస్థలను కీలక ప్రశ్నలు అడిగింది. ప్రతి సందర్భంలో బాధితులు కోర్టును ఆశ్రయించి ఆదేశాలు తీసుకొచ్చే వరకు వేచి చూడాల్సిన అవసరం ఎందుకు వస్తోందని ప్రశ్నించింది. ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, కృత్రిమ మేధస్సు సాధనాలను ఉపయోగించి పరువు నష్టం కలిగించే కంటెంట్ను స్వయంచాలకంగా గుర్తించి తొలగించే వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయలేరా? అని టెక్ కంపెనీలను నిలదీసింది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా డీప్ఫేక్ వీడియోలు, మార్ఫింగ్ చేసిన దృశ్యాలు, తప్పుడు సమాచారం వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతున్న నేపథ్యంలో న్యాయస్థానం చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రజాప్రతినిధులు, ప్రభుత్వ అధికారులు, ప్రముఖులు మాత్రమే కాకుండా సాధారణ పౌరులు కూడా డీప్ఫేక్ల బారిన పడుతున్నారని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇటువంటి కంటెంట్ ఎన్నికలు, ప్రజాభిప్రాయం, వ్యక్తిగత గౌరవం, సామాజిక శాంతిపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
విచారణలో సోషల్ మీడియా సంస్థల తరఫు న్యాయవాదులు కూడా తమ వాదనలు వినిపించారు. ప్లాట్ఫామ్లలో అభ్యంతరకర కంటెంట్ను తొలగించేందుకు ఇప్పటికే కొన్ని విధానాలు అమల్లో ఉన్నాయని, వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల ఆధారంగా చర్యలు తీసుకుంటున్నామని తెలిపారు. అయితే బాధితులు ఫిర్యాదు చేసే వరకు వేచి చూడకుండా, స్పష్టంగా నిందాపూర్వకంగా ఉన్న పోస్టులను గుర్తించి తక్షణ చర్యలు తీసుకునే విధానాలపై దృష్టి పెట్టాలని కోర్టు సూచించింది.
ఇథనాల్ బ్లెండెడ్ ఇంధనం (E20) విధానంపై జరుగుతున్న చర్చల మధ్య నితిన్ గడ్కరీని లక్ష్యంగా చేసుకుని తప్పుడు సమాచారం ప్రచారం కావడంతో ఈ వివాదం న్యాయస్థానం దృష్టికి వచ్చింది. ఈ సందర్భంగా కోర్టు, విధానాలపై విమర్శలు చేయడం ఒక విషయం అయితే, వ్యక్తులపై అసత్య ఆరోపణలు, డీప్ఫేక్ వీడియోలు, తప్పుడు ప్రచారం పూర్తిగా భిన్నమని స్పష్టం చేసింది. ప్రజాస్వామ్యంలో విమర్శలకు స్థానం ఉన్నప్పటికీ, అసత్య సమాచారంతో వ్యక్తుల ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీయడం చట్టపరంగా ఆమోదయోగ్యం కాదని పేర్కొంది.
డిజిటల్ యుగంలో కృత్రిమ మేధస్సు వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ డీప్ఫేక్ల నియంత్రణకు మరింత కఠిన విధానాలు అవసరమవుతున్నాయని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. సోషల్ మీడియా సంస్థలు కూడా కంటెంట్ మోడరేషన్ వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేసి, హానికరమైన పోస్టులను వేగంగా గుర్తించి తొలగించే దిశగా చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని సూచిస్తున్నారు.
బాంబే హైకోర్టు తాజా ఆదేశాలు భవిష్యత్తులో డీప్ఫేక్ వీడియోలు, పరువు నష్టం కలిగించే పోస్టులు, తప్పుడు సమాచార ప్రచారంపై సోషల్ మీడియా సంస్థల బాధ్యతను మరింత స్పష్టంగా నిర్వచించే కీలక మైలురాయిగా భావిస్తున్నారు. ఈ కేసు తుది తీర్పు డిజిటల్ వేదికల్లో బాధ్యతాయుత కంటెంట్ నిర్వహణకు కొత్త మార్గదర్శకాలను రూపొందించే అవకాశముందని న్యాయ వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి.
