ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ రంగానికి వెన్నెముకగా నిలిచిన గోదావరి డెల్టా ప్రాంతానికి శుభవార్త అందింది. తూర్పు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలతో పాటు డెల్టా పరిధిలోని లక్షలాది ఎకరాల వ్యవసాయ భూములకు సాగునీటిని అందిస్తున్న చారిత్రాత్మక ధవళేశ్వరం బ్యారేజీ ఆధునికీకరణకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. బ్రిటీష్ కాలంలో నిర్మితమైన ఈ ప్రతిష్ఠాత్మక జలవనరుల నిర్మాణానికి దాదాపు 46 ఏళ్ల తర్వాత సమగ్ర స్థాయిలో అప్గ్రేడ్ చేపట్టాలని నిర్ణయించడం రైతుల్లో ఆశలు రేకెత్తిస్తోంది.
ప్రస్తుతం ధవళేశ్వరం బ్యారేజీకిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ నిర్మాణాన్ని బ్రిటీష్ ఇంజనీర్ సర్ ఆర్థర్ కాటన్ రూపొందించారు. గోదావరి నదీ జలాలను సమర్థంగా వినియోగిస్తూ డెల్టా ప్రాంతాన్ని సస్యశ్యామలం చేసిన ఈ ప్రాజెక్టు భారతదేశంలోనే అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన సాగునీటి నిర్మాణాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయాభివృద్ధిలో ఈ బ్యారేజీ పాత్ర అపారమని నిపుణులు చెబుతుంటారు.
ధవళేశ్వరం బ్యారేజీకి చివరిసారిగా 1980 ప్రాంతంలో పెద్ద ఎత్తున మరమ్మతులు, మార్పులు చేపట్టారు. అనంతరం సాధారణ నిర్వహణ పనులు కొనసాగినప్పటికీ, పూర్తి స్థాయి ఆధునికీకరణ మాత్రం జరగలేదు. నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కాలం గడవడంతో బ్యారేజీలోని అనేక భాగాలు శిథిలావస్థకు చేరుతున్నాయన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ముఖ్యంగా బ్యారేజీలో ఉన్న 117 గేట్ల పరిస్థితిపై పలువురు నిపుణులు గత కొన్నేళ్లుగా హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నారు. నిరంతరం నీటి ప్రభావం, వాతావరణ మార్పులు, కాలగమనంతో గేట్లపై తీవ్ర తుప్పు పేరుకుపోయిందని సాంకేతిక నివేదికలు వెల్లడించాయి. భారీ వరదల సమయంలో ఈ గేట్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల వాటి పనితీరు, భద్రతపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉందని ఇంజినీరింగ్ నిపుణులు సూచించారు.
ఇటీవల పలు సాంకేతిక కమిటీలు బ్యారేజీని పరిశీలించి ప్రభుత్వానికి నివేదికలు సమర్పించాయి. వాటిలో గేట్ల బలోపేతం, నియంత్రణ వ్యవస్థల ఆధునికీకరణ, నిర్మాణ భద్రతా ప్రమాణాల మెరుగుదల వంటి అంశాలను ప్రస్తావించినట్లు సమాచారం. ఈ నివేదికలను పరిశీలించిన ప్రభుత్వం సమగ్ర పునరుద్ధరణ కార్యక్రమానికి గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.
ఈ ఆధునికీకరణలో భాగంగా పాత గేట్ల స్థానంలో కొత్త సాంకేతిక ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా రూపొందించిన గేట్లను ఏర్పాటు చేసే అవకాశాలు ఉన్నాయి. అలాగే ఆటోమేటెడ్ కంట్రోల్ సిస్టమ్స్, డిజిటల్ మానిటరింగ్, రిమోట్ ఆపరేషన్ టెక్నాలజీ వంటి ఆధునిక సదుపాయాలను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని అధికారులు యోచిస్తున్నారు. దీంతో నీటి విడుదల, వరదల నియంత్రణ, సాగునీటి పంపిణీ మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చని భావిస్తున్నారు.
గోదావరి డెల్టా ప్రాంతం రాష్ట్ర ఆహార భద్రతకు కీలక కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది. లక్షలాది మంది రైతులు ఈ బ్యారేజీపై ఆధారపడి వ్యవసాయం సాగిస్తున్నారు. వరి, చెరకు, పప్పుధాన్యాలు, ఉద్యాన పంటల సాగుకు అవసరమైన నీటిని ఈ వ్యవస్థే అందిస్తోంది. కాబట్టి బ్యారేజీ భద్రత, సామర్థ్యం పెరగడం రైతులకు నేరుగా ప్రయోజనం చేకూర్చే అంశంగా భావిస్తున్నారు.
