అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి. ఇరాన్తో తాము ‘పాక్షికంగానే చర్చలు’ జరుపుతున్నామని ట్రంప్ వెల్లడించారు. అదే సమయంలో ఇరాన్పై మరోసారి సైనిక చర్యకు దిగడం కంటే ఆ దేశంపై ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరింత పెంచడానికే తాను సిద్ధంగా ఉన్నానని స్పష్టం చేశారు.
యాక్సియోస్ వార్తా సంస్థతో ఫోన్లో మాట్లాడిన ట్రంప్.. ఇరాన్తో జరుగుతున్న చర్చలను ప్రస్తుతం పెద్ద అంశంగా పరిగణించడం లేదనే సంకేతాలు ఇచ్చారు. ఇరాన్ ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనంగా ఉందని, ఆ దేశంపై ఆర్థిక ఒత్తిడి కొనసాగించడం ద్వారా అమెరికా తన లక్ష్యాలను సాధించగలదనే ధోరణిని ఆయన వ్యాఖ్యల్లో వ్యక్తం చేశారు.ట్రంప్ తాజా ప్రకటన నేపథ్యంలో అమెరికా-ఇరాన్ సంబంధాల్లో మరోసారి చర్చల అంశం తెరపైకి వచ్చింది. అయితే ఇరు దేశాల మధ్య చర్చలు ఏ స్థాయిలో జరుగుతున్నాయి? ఏ అంశాలపై అవగాహనకు ప్రయత్నిస్తున్నారు? అన్న దానిపై పూర్తి స్పష్టత మాత్రం లేదు.
ఇరాన్పై కొత్తగా సైనిక చర్య తీసుకోవడం కంటే ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెంచడమే ప్రస్తుతం తన ప్రాధాన్యమని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. ఇరాన్ ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యానించడం ద్వారా అమెరికా తన వ్యూహాన్ని సైనిక మార్గం నుంచి ఆర్థిక ఒత్తిడి వైపు మళ్లించే ప్రయత్నం చేస్తోందనే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.ఇరాన్పై అమెరికా గతంలోనూ ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించింది. చమురు ఎగుమతులు, ఆర్థిక లావాదేవీలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం వంటి కీలక రంగాలపై ఆంక్షల ప్రభావం చూపించేందుకు అమెరికా ప్రయత్నించింది.తాజాగా కూడా ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచే అంశాన్ని ట్రంప్ ప్రస్తావించడంతో ఇరాన్పై తదుపరి అమెరికా విధానం ఎలా ఉండబోతోందనే చర్చ మొదలైంది.
మరోవైపు, ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధి చుట్టూ కూడా పరిణామాలు వేగంగా మారుతున్నాయి. హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలను నియంత్రించడం, సురక్షిత సముద్ర మార్గాన్ని కొనసాగించడం వంటి అంశాలపై అమెరికా, ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య ఒక అవగాహన ఏర్పడేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నట్లు సమాచారం.కొన్ని రోజులుగా ఈ అంశానికి సంబంధించిన ఒప్పందం పెండింగ్లో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. హర్మూజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు, సహజ వాయువు సహా అనేక కీలక ఇంధన వనరుల రవాణా జరుగుతుంది. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో నౌకల రాకపోకలకు ఎలాంటి అంతరాయం ఏర్పడినా అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.ఈ నేపథ్యంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు తగ్గించేందుకు మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
ట్రంప్ వ్యాఖ్యలకు సమాంతరంగా ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాఘ్చి కూడా కీలక ప్రకటన చేశారు. హర్మూజ్ జలసంధిలో తాత్కాలిక సముద్ర మార్గం ఏర్పాటుపై ఒమన్తో తాము ఒక ఒప్పందానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నామని ఆయన వెల్లడించారు.హర్మూజ్లో నౌకల రాకపోకలను సురక్షితంగా కొనసాగించేందుకు తాత్కాలిక సముద్ర మార్గం ఏర్పాటు చేసే అంశంపై ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య చర్చలు జరుగుతున్నట్లు ఆయన తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం కుదిరితే సముద్ర రవాణా విషయంలో కొంత స్పష్టత ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.అయితే అమెరికాతో నేరుగా చర్చలు జరిపే విషయంలో అరాఘ్చి స్పష్టమైన వైఖరిని వెల్లడించారు.
అమెరికాతో కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందాన్ని అమెరికా ఉల్లంఘించడం ఆపేంత వరకు ఆ దేశంతో చర్చలు జరిపే ప్రసక్తే లేదని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అరాఘ్చి స్పష్టం చేశారు. ఆదివారం టెహ్రాన్లో ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.దీంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ‘పాక్షిక చర్చలు’ జరుగుతున్నాయని చెప్పినప్పటికీ, ఇరాన్ వైపు నుంచి మాత్రం అమెరికాతో ప్రత్యక్ష చర్చల విషయంలో కఠిన వైఖరి కొనసాగుతోందనే విషయం స్పష్టమవుతోంది.ఇరు దేశాల ప్రకటనల్లో కనిపిస్తున్న ఈ వ్యత్యాసం ప్రస్తుత పరిస్థితి ఎంత సున్నితంగా ఉందో తెలియజేస్తోంది. ఒకవైపు అమెరికా చర్చల అవకాశాలను పూర్తిగా మూసివేయడం లేదనే సంకేతాలు ఇస్తుండగా, మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం గతంలో కుదిరిన అవగాహనలను అమెరికా గౌరవించాల్సిందేనని పట్టుబడుతోంది.
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే ప్రయత్నాల్లో ఒమన్ పాత్ర మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఇరు దేశాలతో సంబంధాలు కలిగి ఉన్న ఒమన్ గతంలోనూ అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య పరోక్ష చర్చలకు వేదికగా వ్యవహరించింది.ప్రస్తుతం హర్మూజ్ జలసంధికి సంబంధించిన తాత్కాలిక సముద్ర మార్గంపై ఇరాన్తో ఒమన్ చర్చలు జరపడం కూడా ఈ నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకల సురక్షిత రాకపోకలు కొనసాగితే అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి కొంత ఊరట లభించే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఇంధన సరఫరాల విషయంలో అనిశ్చితి తగ్గేందుకు ఇది దోహదపడవచ్చు.
హర్మూజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతాల్లో ఒకటి. ఈ మార్గంలో రవాణా అంతరాయం ఏర్పడితే చమురు ధరలు పెరగడం, సరఫరా గొలుసుల్లో అంతరాయాలు, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో అస్థిరత వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది.అందుకే అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు కేవలం ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.ప్రస్తుతం ట్రంప్ సైనిక చర్యకు బదులు ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచాలని చెబుతుండగా, ఇరాన్ మాత్రం అమెరికాతో చర్చలకు ముందు ఒప్పందాల ఉల్లంఘన అంశాన్ని పరిష్కరించాలని డిమాండ్ చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల మధ్య భవిష్యత్ చర్చలు ఏ దిశలో సాగుతాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.
