రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్ఎస్ఎస్) సర్సంఘచాలక్ మోహన్ భగవత్ అమెరికా పర్యటన నేపథ్యంలో అనూహ్య రాజకీయ, దౌత్య పరిణామం చోటుచేసుకుంది. అమెరికా ప్రభుత్వానికి సలహాలు ఇచ్చే యునైటెడ్ స్టేట్స్ కమిషన్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ రిలీజియస్ ఫ్రీడమ్ (యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్) భగవత్కు జారీ చేసిన అమెరికా వీసాను రద్దు చేయాలని, భవిష్యత్తులో ఆయన అమెరికాలోకి ప్రవేశించకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని సిఫార్సు చేసింది. అలాగే మత స్వేచ్ఛ ఉల్లంఘనలకు పాల్పడుతున్నారని తాము భావిస్తున్న ఆర్ఎస్ఎస్ సభ్యులు, భారతీయ అధికారులపై లక్ష్యిత ఆంక్షలను పరిశీలించాలని అమెరికా ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. భగవత్ ప్రస్తుతం అమెరికా పర్యటనలో ఉన్న సమయంలోనే ఈ ప్రకటన వెలువడటంతో అంతర్జాతీయంగా ఈ అంశం చర్చనీయాంశమైంది.
యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ తాజా ప్రకటనలో భారత్లో మత స్వేచ్ఛ పరిస్థితులపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. క్రైస్తవులు, దళితులు, ముస్లింలు, సిక్కులు సహా మతపరమైన, సామాజిక మైనారిటీ వర్గాలపై హింస, బెదిరింపులు, వివక్ష చోటుచేసుకుంటున్నాయని ఆ సంస్థ ఆరోపించింది. ఆర్ఎస్ఎస్కు చెందిన అనుబంధ సంస్థల సభ్యులు మైనారిటీలపై హింసాత్మక దాడులకు పాల్పడుతున్నారనే ఆరోపణలను కూడా ప్రస్తావించింది. భారత ప్రభుత్వ విధానాలు హిందుత్వ సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా కొనసాగుతున్నాయని, అవి మైనారిటీల హక్కులపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నాయని యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ పేర్కొంది. ఇవన్నీ యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ చేసిన ఆరోపణలు మాత్రమేనని, వాటిని భారత్ తీవ్రంగా ఖండిస్తోందనే విషయం కూడా ఈ పరిణామంలో కీలకంగా ఉంది.
యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ ఒక స్వతంత్ర, ద్వైపాక్షిక ఫెడరల్ కమిషన్. అమెరికా కాంగ్రెస్ ఏర్పాటు చేసిన ఈ సంస్థ ప్రపంచవ్యాప్తంగా మత స్వేచ్ఛ పరిస్థితులను పరిశీలించి, అధ్యక్షుడు, విదేశాంగ శాఖ, కాంగ్రెస్కు విధానపరమైన సిఫార్సులు చేస్తుంది. అయితే వీసాలను స్వయంగా రద్దు చేసే లేదా ఆంక్షలను అమలు చేసే అధికారం ఈ సంస్థకు లేదు. అందువల్ల భగవత్ వీసా రద్దు చేయాలన్న తాజా డిమాండ్ తక్షణ ఆదేశం కాకుండా అమెరికా ప్రభుత్వానికి చేసిన విధాన సిఫార్సుగా చూడాలి. ఈ తేడా ప్రస్తుత పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ముఖ్యమైనది.
భగవత్ అమెరికా పర్యటనలో భాగంగా న్యూయార్క్లో ఆగస్టు 29న మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్లోని ఇన్ఫోసిస్ థియేటర్లో జరిగే ‘యూనివర్సల్ వన్నెస్ సెలబ్రేషన్’ కార్యక్రమంలో ప్రసంగించనున్నారు. నిర్వాహకులు ఈ కార్యక్రమాన్ని అంతర్మత, బహుళసాంస్కృతిక సమావేశంగా అభివర్ణిస్తున్నారు. భిన్న మతాలు, సంస్కృతులకు చెందిన ప్రజలతో సంభాషణ, ఐక్యత ప్రధాన ఉద్దేశమని ఆర్ఎస్ఎస్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. మరోవైపు భగవత్ హాజరుపై కొన్ని హక్కుల, మత సంస్థలు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూ కార్యక్రమాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో అమెరికాలో ఆయన పర్యటన రాజకీయంగా, సామాజికంగా మరింత చర్చకు దారితీస్తోంది.
ఇదే సమయంలో భారత విదేశాంగ శాఖ యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ వైఖరిని తీవ్రంగా తప్పుబట్టింది. విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ గతంలో ఈ సంస్థను ‘పక్షపాత సంస్థ’గా అభివర్ణిస్తూ, భారత్పై తప్పుదోవ పట్టించే, రెచ్చగొట్టే వ్యాఖ్యలు చేస్తోందని విమర్శించారు. భారతదేశంలోని వైవిధ్యభరితమైన సమాజం, మత సామరస్యాన్ని యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ వాస్తవికంగా అర్థం చేసుకోవడం లేదని భారత ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అందువల్ల తాజా సిఫార్సుపై కూడా భారత్ వైఖరి తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ సిఫార్సు వెలువడటంతో భారత్-అమెరికా సంబంధాలపై దీని ప్రభావం ఉంటుందా అన్న చర్చ కూడా మొదలైంది. అయితే ఈ ప్రకటనను అమెరికా ప్రభుత్వ తుది నిర్ణయంగా చూడలేమని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. గతంలోనూ యూఎస్సీఐఆర్ఎఫ్ చేసిన సిఫార్సులపై భారత ప్రభుత్వం అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. తాజా పరిణామంలో కూడా ఆ సంస్థ వ్యాఖ్యలు, భారత ప్రభుత్వ ప్రతిస్పందన పరస్పర విభేదాలను మరింత స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి. మరోవైపు భగవత్ పర్యటన ఇప్పటికే షెడ్యూల్ ప్రకారం కొనసాగుతున్నందున, ఆగస్టు 29న జరగనున్న కార్యక్రమంపై అందరి దృష్టి కేంద్రీకృతమైంది.
