- చైనాతో విభేదాల పరిష్కారానికి చర్చలే తొలి మార్గమని సూచన
- భారత్ భద్రతకు పాక్ నుంచి ఉగ్రవాద సవాలు..
- దౌత్యానికి బలమైన సైనిక శక్తి తోడుగా ఉండాలని వ్యాఖ్య
భారత్కు ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్ నుంచి ఉగ్రవాద ముప్పు అత్యంత తక్షణ భద్రతా సవాలుగా ఉందని మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ మనోజ్ నరవణె పేర్కొన్నారు. అయితే దీర్ఘకాలిక దృష్టితో చూస్తే చైనానే భారత్కు ప్రధాన పోటీదారుగా మారుతుందని ఆయన అంచనా వేశారు. రాజకీయాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, వాణిజ్యం, సైనిక రంగాలతో పాటు అనేక వ్యూహాత్మక అంశాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య పోటీ మరింత పెరిగే అవకాశముందని చెప్పారు. తన కొత్త పుస్తకం ‘ది క్యూరియస్ అండ్ ది క్లాసిఫైడ్’ ఆవిష్కరణ కార్యక్రమంలో గురువారం మాట్లాడిన నరవణె, భారత్ ఎదుర్కొంటున్న ప్రస్తుత, భవిష్యత్ భద్రతా సవాళ్లపై తన అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. పాకిస్థాన్, చైనా రెండూ భారత్కు భిన్న స్వరూపాల్లో సవాళ్లు విసురుతున్నాయని, అందుకే వాటిని ఒకే కోణంలో చూడకుండా తక్షణ, దీర్ఘకాలిక పరిస్థితులను వేర్వేరుగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన సూచించారు.
భారత్ గతంలో పాకిస్థాన్, చైనా రెండింటితోనూ యుద్ధాలు చేసిందని నరవణె ఈ సందర్భంగా గుర్తు చేశారు. రెండు దేశాలతోనూ సరిహద్దు సమస్యలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. పాకిస్థాన్తో పశ్చిమ సరిహద్దులో ఉగ్రవాదానికి మద్దతు కొనసాగుతోందన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో భారత్ నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన పరిస్థితి ఉందని చెప్పారు. సరిహద్దు భద్రత, ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల నిరోధం, చొరబాట్లను అడ్డుకోవడం వంటి అంశాల్లో భారత భద్రతా వ్యవస్థలు ప్రస్తుతం ఎక్కువ దృష్టి సారించాల్సి వస్తోందని వివరించారు. ఈ కారణంగానే పాకిస్థాన్ను తక్షణ భద్రతా సవాలుగా తాను చూస్తున్నట్లు నరవణె స్పష్టం చేశారు. దేశ భద్రత విషయంలో మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వ్యూహాలను రూపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
అయితే దీర్ఘకాలంలో భారత్కు చైనాతో పోటీ మరింత విస్తృతంగా మారుతుందని మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ పేర్కొన్నారు. ఈ పోటీ కేవలం సరిహద్దులు లేదా సైనిక శక్తికే పరిమితం కాదని, రాజకీయ ప్రభావం, ప్రపంచ వేదికలపై పాత్ర, ఆర్థిక సామర్థ్యం, వాణిజ్య సంబంధాలు, సాంకేతిక రంగం, రక్షణ సామర్థ్యాల వరకు విస్తరించే అవకాశముందని వివరించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రెండు పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలుగా ఎదుగుతున్న భారత్, చైనా అనేక రంగాల్లో సహజంగానే పోటీ పడాల్సి వస్తుందని ఆయన అన్నారు. ఆసియా ప్రాంతంలో వ్యూహాత్మక సమతుల్యత, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాలు, సరఫరా వ్యవస్థలు, సాంకేతిక ఆధిపత్యం వంటి అంశాలు కూడా ఈ పోటీని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యల సారాంశంగా కనిపిస్తోంది.
చైనాను తాను ‘శత్రువు’గా కాకుండా ‘పోటీదారు’గా చూస్తున్నట్లు నరవణె చెప్పడం ఈ చర్చలో కీలకంగా మారింది. రెండు దేశాల మధ్య పోటీ ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి అంశాన్ని శత్రుత్వ దృష్టితో చూడాల్సిన అవసరం లేదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. పోటీ ఉన్న చోట ప్రయోజనాల విషయంలో విభేదాలు రావడం సహజమని, అయితే అదే సమయంలో సంభాషణ, వ్యూహాత్మక సమతుల్యతకు కూడా అవకాశం ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. దేశాల మధ్య సంబంధాలను కేవలం స్నేహం లేదా శత్రుత్వం అనే రెండు అంచుల్లో మాత్రమే చూడకుండా, జాతీయ ప్రయోజనాలు, భద్రతా అవసరాలు, ఆర్థిక లక్ష్యాల ఆధారంగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యలు సూచిస్తున్నాయి. భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూనే వివిధ రంగాల్లో పోటీని ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాలని ఆయన పరోక్షంగా సూచించారు.
పాకిస్థాన్ విషయంలో మాత్రం ఉగ్రవాదం ప్రధాన ఆందోళనగా కొనసాగుతోందని నరవణె అన్నారు. పశ్చిమ సరిహద్దులో భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కొనే క్రమంలో భారత్ రక్షణ వ్యవస్థలు నిరంతరం సిద్ధంగా ఉండాల్సి వస్తోందని చెప్పారు. ఉగ్రవాద సంస్థలకు మద్దతు, సరిహద్దు దాటి జరిగే ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల ఆరోపణలు, చొరబాటు ప్రయత్నాలు వంటి అంశాలు భారత్-పాకిస్థాన్ సంబంధాల్లో దీర్ఘకాలంగా ఉద్రిక్తతలకు కారణమవుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో తక్షణ ప్రమాదాలను సమర్థంగా ఎదుర్కొనేందుకు పశ్చిమ సరిహద్దుపై దృష్టి కొనసాగించాల్సి ఉంటుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అదే సమయంలో, ఒక్క తక్షణ ముప్పుపైనే దృష్టి కేంద్రీకరించకుండా భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే పెద్ద వ్యూహాత్మక పోటీకి కూడా దేశం సిద్ధంగా ఉండాలని ఆయన సూచించారు.
నరవణె వ్యాఖ్యలు భారత్ ఎదుర్కొంటున్న ద్విముఖ భద్రతా సవాళ్లపై మరోసారి చర్చకు దారితీశాయి. ఒకవైపు పాకిస్థాన్ నుంచి ఉగ్రవాదం, సరిహద్దు భద్రతకు సంబంధించిన తక్షణ సమస్యలు ఉండగా, మరోవైపు చైనాతో దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక, సాంకేతిక పోటీ పెరుగుతున్న పరిస్థితి ఉందని ఆయన వివరించారు. ఈ రెండు సవాళ్ల స్వభావం వేర్వేరుగా ఉన్నందున వాటిని ఎదుర్కొనే విధానాలు కూడా వేర్వేరుగా ఉండాల్సి ఉంటుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. తక్షణ భద్రతా ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు రక్షణ, నిఘా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంతో పాటు, దీర్ఘకాలిక పోటీకి ఆర్థిక వృద్ధి, సాంకేతిక స్వావలంబన, వాణిజ్య విస్తరణ, రక్షణ ఆధునికీకరణ వంటి అంశాలపై కూడా దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందనే చర్చకు నరవణె వ్యాఖ్యలు ఊతమిచ్చాయి.
జనరల్ మనోజ్ నరవణె చేసిన వ్యాఖ్యలు భారత్ భవిష్యత్ భద్రతా, వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతలపై స్పష్టమైన చర్చను ముందుకు తెచ్చాయి. పాకిస్థాన్ ప్రస్తుతం ఉగ్రవాదం కారణంగా తక్షణ భద్రతా సవాలుగా ఉన్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో చైనాతో రాజకీయ, ఆర్థిక, వాణిజ్య, సైనిక రంగాల్లో పోటీ మరింత పెరుగుతుందని ఆయన అంచనా వేశారు. చైనాను శత్రువుగా కాకుండా పోటీదారుగా చూడటం ద్వారా, జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూనే సంక్లిష్ట అంతర్జాతీయ సంబంధాలను వాస్తవిక కోణంలో అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. పాకిస్థాన్తో కొనసాగుతున్న తక్షణ సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కొంటూనే, చైనాతో భవిష్యత్ పోటీకి భారత్ తన ఆర్థిక, సాంకేతిక, వ్యూహాత్మక, రక్షణ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందనే సందేశాన్ని ఆయన వ్యాఖ్యలు ప్రతిబింబించాయి.
