హరిద్వార్లో ఏటా నిర్వహించే ప్రతిష్ఠాత్మక కన్వర్ యాత్ర ముగిసింది. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి భారీ సంఖ్యలో భక్తులు ఈ యాత్రలో పాల్గొని గంగా జలాన్ని సేకరించి తమ తమ ప్రాంతాలకు తరలించారు. అయితే కోట్లాది మంది భక్తులు పాల్గొన్న ఈ భారీ ఆధ్యాత్మిక యాత్ర ముగిసిన అనంతరం హరిద్వార్ నగరం భారీగా పేరుకుపోయిన వ్యర్థాలతో నిండిపోయింది. యాత్ర సందర్భంగా ఏర్పడిన చెత్తను తొలగించేందుకు అధికారులు, పారిశుధ్య సిబ్బంది పెద్ద ఎత్తున రంగంలోకి దిగాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
అధికారుల అంచనాల ప్రకారం కన్వర్ యాత్ర అనంతరం హరిద్వార్లో దాదాపు 7,000 మెట్రిక్ టన్నుల చెత్త పేరుకుపోయినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ స్థాయిలో వ్యర్థాలు పేరుకుపోవడం నగర పారిశుధ్య నిర్వహణకు పెద్ద సవాలుగా మారింది. యాత్ర సందర్భంగా భారీగా పెరిగిన జనసంచారం కారణంగా ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లు, ఆహార ప్యాకెట్లు, పాత దుస్తులు, చెప్పులు, ఇతర వినియోగ వస్తువులు పెద్ద మొత్తంలో అక్కడే వదిలివేయడంతో పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా మారింది.
ఈ ఏడాది కన్వర్ యాత్రకు సుమారు 4.8 కోట్ల మంది భక్తులు హాజరైనట్లు అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. భక్తులు గంగా నది నుంచి పవిత్ర జలాన్ని సేకరించి తమ తమ ప్రాంతాల్లోని శివాలయాలకు తీసుకెళ్లడం ఈ యాత్రలో ప్రధాన సంప్రదాయం. ఉత్తర భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు కాలినడకన, వాహనాల్లో హరిద్వార్కు చేరుకున్నారు.యాత్ర సమయంలో హరిద్వార్లోని ప్రధాన ఘాట్లు, రహదారులు, మార్కెట్లు, మేళా ప్రాంగణాలు భక్తులతో కిక్కిరిసిపోయాయి. యాత్ర ముగిసిన వెంటనే భక్తులు తమ తమ ప్రాంతాలకు తిరుగు ప్రయాణం కావడంతో నగరంలోని పలు ప్రాంతాల్లో పెద్ద మొత్తంలో వ్యర్థాలు మిగిలిపోయాయి. ముఖ్యంగా హర్ కీ పౌరి పరిసర ప్రాంతాలు, ఇతర ఘాట్లు, మేళా గ్రౌండ్ చుట్టుపక్కల చెత్త గుట్టలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఆన్లైన్లో వైరల్ అవుతున్న ఫొటోలు, వీడియోల్లో హరిద్వార్లోని పరిస్థితి స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. రోడ్ల పక్కన, ఘాట్ల సమీపంలో, ఖాళీ ప్రదేశాల్లో ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లు, ఆహార పదార్థాల ప్యాకెట్లు, పాత దుస్తులు, చెప్పులు, ఇతర వస్తువులు పెద్ద మొత్తంలో కనిపిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో మూత్రంతో నిండిన బాటిళ్లు కూడా పడేసినట్లు దృశ్యాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.మహిళలు దుస్తులు మార్చుకునేందుకు ఏర్పాటు చేసిన ప్రదేశాల్లో కూడా వ్యర్థాలు పేరుకుపోయినట్లు వైరల్ అవుతున్న దృశ్యాలు చూపిస్తున్నాయి. యాత్రకు ముందు అధికారులు భారీ సంఖ్యలో పారిశుధ్య సిబ్బందిని, చెత్త సేకరణ వాహనాలను అందుబాటులో ఉంచినప్పటికీ.. కోట్లాది మంది భక్తుల రాకతో వ్యర్థాల పరిమాణం ఊహించిన దానికంటే భారీగా పెరిగినట్లు తెలుస్తోంది.
కన్వర్ యాత్ర సందర్భంగా హరిద్వార్లో పారిశుధ్య నిర్వహణ కోసం స్థానిక అధికారులు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేస్తారు. భక్తుల రాకపోకలను దృష్టిలో పెట్టుకుని తాత్కాలిక మరుగుదొడ్లు, చెత్త బుట్టలు, పారిశుధ్య సిబ్బంది వంటి సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. అయినప్పటికీ యాత్ర ముగిసిన తర్వాత భారీగా చెత్త పేరుకుపోవడం అధికారులకు సవాలుగా మారుతోంది.ఒకే ప్రాంతంలో కొద్ది రోజుల వ్యవధిలో కోట్లాది మంది భక్తులు చేరడం వల్ల సాధారణ రోజులతో పోలిస్తే వ్యర్థాల ఉత్పత్తి అనేక రెట్లు పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ వస్తువులు, వాటర్ బాటిళ్లు, ఆహార ప్యాకెట్లు, ప్లాస్టిక్ కవర్లు వంటి వాటి వినియోగం ఎక్కువగా ఉండటంతో వాటి నిర్వహణ కష్టతరంగా మారుతోంది.
యాత్రలో పాల్గొనే భక్తులు తమ ఆధ్యాత్మిక బాధ్యతతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణపై కూడా దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందని పర్యావరణవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. గంగా నది పరిసరాల్లో ప్లాస్టిక్, ఇతర వ్యర్థాలు పడేయడం వల్ల నీటి నాణ్యతపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. పవిత్ర గంగా నదిని పరిశుభ్రంగా ఉంచడం భక్తులు, స్థానిక ప్రజలు, అధికారులు అందరి బాధ్యత అని వారు పేర్కొంటున్నారు.ప్రతి సంవత్సరం కన్వర్ యాత్రకు వచ్చే భక్తుల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో వ్యర్థాల నిర్వహణకు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక అవసరమనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారీ సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చే ప్రాంతాల్లో చెత్త సేకరణ కేంద్రాలను మరింత పెంచడం, ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని నియంత్రించడం, చెత్తను అక్కడికక్కడే వేరు చేయడం, పర్యావరణ హిత వస్తువుల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
అలాగే భక్తులకు ముందుగానే పారిశుధ్యంపై అవగాహన కల్పించడం కూడా కీలకంగా మారింది. యాత్ర మార్గాల్లో, ఘాట్ల వద్ద, పార్కింగ్ ప్రాంతాల్లో చెత్త వేయకూడదనే సందేశాలను విస్తృతంగా ప్రచారం చేయడం ద్వారా వ్యర్థాల సమస్యను కొంతవరకు నియంత్రించవచ్చు. భక్తులు కూడా తమతో తీసుకువచ్చిన ప్లాస్టిక్ వస్తువులు, దుస్తులు, ఇతర వస్తువులను ఎక్కడ పడితే అక్కడ వదిలిపెట్టకుండా నిర్దేశిత ప్రాంతాల్లో వేయాల్సిన అవసరం ఉంది. కన్వర్ యాత్ర దేశంలోని అతిపెద్ద ఆధ్యాత్మిక యాత్రల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. కోట్లాది మంది భక్తులు పాల్గొనే ఈ యాత్ర ఆధ్యాత్మికంగా ఎంతో ప్రాధాన్యం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, యాత్ర అనంతరం ఏర్పడే భారీ వ్యర్థాల సమస్య కూడా ప్రతి ఏడాది చర్చకు వస్తోంది. ఈసారి సుమారు 4.8 కోట్ల మంది భక్తులు హరిద్వార్కు రావడం, దాదాపు 7,000 మెట్రిక్ టన్నుల చెత్త పేరుకుపోయినట్లు అంచనాలు వెలువడటంతో సమస్య తీవ్రత మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది.
