ప్రభుత్వ వనరుల సమర్థ వినియోగం, ప్రజాధనం ఆదా, అనవసర వ్యయాలను నియంత్రించే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రభుత్వ అధికారులకు వాహనాల కేటాయింపులో ఇకపై మరింత కఠినమైన విధానాన్ని అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఇందులో భాగంగా అర్హత కలిగిన ప్రతి అధికారికి ఒకే ప్రభుత్వ వాహనాన్ని కేటాయించేలా ‘ఒక అధికారికి-ఒకే కారు’ విధానాన్ని అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. ఒక అధికారికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రభుత్వ వాహనాలు అందుబాటులో ఉండటం వల్ల ప్రభుత్వ వనరులపై అదనపు భారం పడకుండా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని వ్యయ విభాగం ఈ మేరకు అధికారిక మెమొరాండం జారీ చేసింది. ప్రభుత్వ వాహనాలను కేవలం అధికారిక అవసరాల కోసమే వినియోగించేలా చూడటం, వాహనాల కేటాయింపులో పునరావృతిని నివారించడం, నిర్వహణ వ్యయాలను తగ్గించడం ఈ కొత్త విధానం ప్రధాన లక్ష్యాలుగా పేర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలో ఒకే అధికారి వివిధ శాఖలు లేదా సంస్థల్లో అదనపు బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న సందర్భాల్లో ఒక్కో బాధ్యతకు ప్రత్యేక వాహనం కేటాయించే విధానానికి ఇకపై అవకాశం ఉండదని తాజా ఆదేశాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, ఇప్పటికే ప్రభుత్వ వాహన సదుపాయాన్ని పొందుతున్న ఒక అధికారికి మరో మంత్రిత్వ శాఖ, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ, స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థ లేదా ఇతర ప్రభుత్వ అనుబంధ సంస్థలో అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించినా.. ఆ కారణంతో రెండో ప్రభుత్వ వాహనాన్ని కేటాయించకూడదు. సదరు అధికారి ఇప్పటికే తనకు కేటాయించిన వాహనాన్నే అదనపు బాధ్యతల నిర్వహణకు కూడా వినియోగించుకోవాల్సి ఉంటుంది. అంటే ఒక అధికారి ఎన్ని అదనపు బాధ్యతలు నిర్వహించినప్పటికీ, ఒకే సమయంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రభుత్వ వాహనాల సదుపాయాన్ని పొందకూడదన్నది ఈ విధానం సారాంశంగా కనిపిస్తోంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ తాజా నిర్ణయం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం ప్రభుత్వ వనరులను పొదుపుగా వినియోగించడమేనని అధికారులు భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ వాహనాల కొనుగోలు, ఇంధనం, డ్రైవర్ల జీతాలు, మరమ్మతులు, బీమా, నిర్వహణ తదితర ఖర్చులు ప్రభుత్వ ఖజానాపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఒకే అధికారి కోసం ఒకటి కంటే ఎక్కువ వాహనాలు వినియోగంలో ఉంటే, వాటి నిర్వహణకు అదనపు ప్రజాధనం ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల ప్రభుత్వ వ్యయాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో వాహనాల కేటాయింపులో క్రమబద్ధత తీసుకురావడంతో పాటు, అనవసర ఖర్చులను తగ్గించేందుకు కేంద్రం ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
ప్రభుత్వ శాఖల్లో అధికారులు ఒకటి కంటే ఎక్కువ బాధ్యతలు నిర్వహించడం సాధారణమే. పరిపాలనా అవసరాల దృష్ట్యా ఒక శాఖకు చెందిన అధికారికి మరో శాఖలో అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించవచ్చు. కొన్నిసార్లు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, బోర్డులు, కమిషన్లు లేదా స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థల్లోనూ అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించే పరిస్థితులు ఉంటాయి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ప్రతి సంస్థ లేదా శాఖ నుంచి ప్రత్యేకంగా వాహనం కేటాయించే అవకాశం ఉండేది. అయితే ఇకపై అలాంటి పరిస్థితుల్లో రెండో వాహనం ఇవ్వకూడదని తాజా మార్గదర్శకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఈ నిర్ణయం ద్వారా ప్రభుత్వ వాహనాల వినియోగంపై మరింత పర్యవేక్షణ పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఏ అధికారి ఏ వాహనాన్ని వినియోగిస్తున్నారు? ఒకే అధికారికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ వాహనాలు ఎందుకు కేటాయించారు? వంటి అంశాలను శాఖలు పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది. ఇప్పటికే వాహన సదుపాయం పొందుతున్న అధికారికి అదనపు బాధ్యతల పేరుతో మరో వాహనం కేటాయించకుండా సంబంధిత విభాగాలు చర్యలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వ వాహనాలను అధికారిక అవసరాలకే పరిమితం చేయాలన్న అంశం కూడా ఈ విధానంలో కీలకంగా ఉంది. ప్రభుత్వ వాహనాలను వ్యక్తిగత అవసరాలకు వినియోగించకుండా, కేవలం విధి నిర్వహణకు సంబంధించిన ప్రయాణాల కోసమే ఉపయోగించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. ప్రజాధనంతో నిర్వహించబడుతున్న ప్రభుత్వ వాహనాల వినియోగంలో జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత పెంచడం కూడా ఈ విధానం ద్వారా సాధ్యమవుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ప్రభుత్వ వనరుల దుర్వినియోగంపై గతంలోనూ పలు సందర్భాల్లో విమర్శలు వచ్చాయి. అధికారిక అవసరాల పేరుతో వాహనాలను అధికంగా వినియోగించడం, ఒకే అధికారికి పలు వాహనాలు అందుబాటులో ఉంచడం, అవసరానికి మించి ప్రభుత్వ వనరులను వినియోగించడం వంటి అంశాలు ప్రజా చర్చకు వచ్చాయి. ఈ నేపథ్యంలో ‘ఒక అధికారికి-ఒకే కారు’ విధానం ద్వారా ప్రభుత్వ ఆస్తుల వినియోగంలో నియంత్రణ తీసుకురావాలని కేంద్రం నిర్ణయించినట్లు తెలుస్తోంది.
కొత్త ఆదేశాల్లో ఎలాంటి మినహాయింపులు ఇవ్వకూడదని అన్ని మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలను స్పష్టంగా ఆదేశించినట్లు సమాచారం. అంటే ఒక అధికారి అదనపు బాధ్యతలు చేపట్టినప్పుడు, ఆ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న సంస్థ లేదా శాఖ నుంచి మరో వాహనాన్ని పొందే అవకాశం ఉండదు. ఇప్పటికే కేటాయించిన ప్రభుత్వ వాహనాన్నే అవసరమైన అధికారిక ప్రయాణాలకు ఉపయోగించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అయితే కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక అధికారి ఒకేసారి వివిధ ప్రాంతాల్లో అధికారిక పర్యటనలు చేయాల్సి రావచ్చు. అలాంటి సందర్భాల్లో వాహన వినియోగాన్ని ఎలా సమన్వయం చేయాలి? ఒకే అధికారి వివిధ సంస్థల బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు ప్రయాణ అవసరాలను ఎలా తీర్చాలి? వంటి అంశాలు ఆచరణలో కీలకంగా మారవచ్చు. ఈ విషయంలో శాఖలు పరిపాలనా స్థాయిలో తగిన సమన్వయం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఒకే వాహనాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకునేలా షెడ్యూలింగ్, ప్రయాణ ప్రణాళిక వంటి అంశాలపై దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంటుంది.
ప్రభుత్వ వ్యయ నియంత్రణలో భాగంగా తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల దీర్ఘకాలంలో వాహనాల నిర్వహణకు అయ్యే ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉంది. కొత్త వాహనాల కొనుగోలు అవసరం తగ్గడంతో పాటు, ఇంధనం, డ్రైవర్లు, మరమ్మతులు, బీమా తదితర అంశాల్లోనూ పొదుపు సాధించవచ్చని భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ఒకే అధికారికి వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి వేర్వేరు వాహనాలు కేటాయించే పరిస్థితిని అరికట్టడం ద్వారా ప్రభుత్వ వనరుల వినియోగంలో సమర్థత పెరగవచ్చు.
