భారత అంతరిక్ష పరిశోధనలో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సౌర మిషన్ ఆదిత్య-ఎల్1 మరో కీలక ఘనతను సాధించింది. సూర్యుడి ఉపరితలం కంటే దాని బాహ్య వాతావరణమైన ‘కరోనా’ ఎందుకు అత్యంత వేడిగా ఉంటుందనే దశాబ్దాల నాటి మిస్టరీని ఛేదించే దిశగా భారత శాస్త్రవేత్తలు కీలక ఆధారాలను గుర్తించారు. ఆదిత్య-ఎల్1 నుంచి అందుతున్న విలువైన సమాచారాన్ని విశ్లేషించడం ద్వారా సూర్యుడి వాతావరణంలో చోటుచేసుకునే సంక్లిష్ట ప్రక్రియలపై కొత్త అవగాహన ఏర్పడుతోంది.
భారత్ తొలిసారిగా సూర్యుడిని సమగ్రంగా అధ్యయనం చేసేందుకు ఆదిత్య-ఎల్1ను ప్రయోగించింది. సూర్యుడి నుంచి వెలువడే కాంతి, కణాలు, అయస్కాంత క్షేత్రాలు, సౌర కార్యకలాపాలను పరిశీలించేందుకు ఈ మిషన్ను రూపొందించారు. భూమి చుట్టూ కాకుండా సూర్యుడు, భూమి మధ్య ఉన్న ఎల్1 లాగ్రాంజ్ పాయింట్ వద్ద ఆదిత్య-ఎల్1ను ఉంచడం వల్ల సూర్యుడిని నిరంతరం పరిశీలించే అవకాశం లభిస్తోంది. సూర్యుడి ఉపరితలం, అంటే ఫోటోస్ఫియర్ ఉష్ణోగ్రత సుమారు 5,500 డిగ్రీల సెల్సియస్గా ఉంటుంది. అయితే దాని పైభాగంలో విస్తరించి ఉన్న కరోనా ఉష్ణోగ్రత మాత్రం కొన్ని సందర్భాల్లో మిలియన్ల డిగ్రీల సెల్సియస్కు చేరుతుంది. సాధారణంగా వేడి వస్తువు నుంచి దూరంగా వెళ్తున్న కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత తగ్గాలి. కానీ సూర్యుడి విషయంలో దీనికి పూర్తి భిన్నమైన పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. ఉపరితలం నుంచి దూరంగా ఉన్న కరోనా అనూహ్యంగా అత్యంత వేడిగా ఉండటం శాస్త్రవేత్తలకు ఎన్నో దశాబ్దాలుగా పెద్ద ప్రశ్నగా మారింది.
ఈ మిస్టరీని ‘కరోనల్ హీటింగ్ ప్రాబ్లమ్’గా శాస్త్రవేత్తలు పిలుస్తారు. కరోనా ఎందుకు ఇంత వేడిగా మారుతుందనే విషయంపై ఇప్పటికే అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. సూర్యుడి అయస్కాంత క్షేత్రాల్లో జరిగే మార్పులు, సూక్ష్మ స్థాయి అయస్కాంత విస్ఫోటనాలు, తరంగాల ద్వారా శక్తి బదిలీ వంటి అనేక ప్రక్రియలు దీనికి కారణమై ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఇప్పుడు ఆదిత్య-ఎల్1 నుంచి అందిన డేటా ఈ మిస్టరీపై మరింత స్పష్టమైన అవగాహన కల్పించే దిశగా కీలకంగా మారింది. సూర్యుడి ఉపరితలం నుంచి కరోనా వరకు శక్తి ఎలా ప్రయాణిస్తుంది? సూర్యుడి అయస్కాంత క్షేత్రాలు ప్లాస్మాను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? సౌర వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత ఇంత భారీగా ఎలా పెరుగుతుంది? వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకునేందుకు మిషన్ నుంచి వచ్చిన సమాచారాన్ని శాస్త్రవేత్తలు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఈ పరిశోధనకు ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (ఐఐఏ)కు చెందిన ప్రొఫెసర్ ఆర్. రమేశ్ నేతృత్వం వహించారు. ఆయన బృందం ఆదిత్య-ఎల్1 నుంచి అందిన సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని సూర్యుడి వాతావరణంలోని కార్యకలాపాలను అధ్యయనం చేసింది. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు అంతర్జాతీయంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ‘ఆస్ట్రోఫిజికల్ జర్నల్ లెటర్స్’లో ప్రచురితమయ్యాయి.ఆదిత్య-ఎల్1లోని పరికరాలు సూర్యుడి వివిధ పొరల నుంచి వెలువడే కిరణాలను పరిశీలించగలవు. ముఖ్యంగా సౌర వాతావరణంలోని మార్పులను అత్యంత సూక్ష్మంగా నమోదు చేయడం ద్వారా శాస్త్రవేత్తలకు కొత్త సమాచారాన్ని అందిస్తున్నాయి. భూమి నుంచి పరిశీలించినప్పుడు కనిపించని లేదా స్పష్టంగా గుర్తించలేని కొన్ని సౌర ప్రక్రియలను ఎల్1 స్థానం నుంచి మరింత సమర్థంగా అధ్యయనం చేయవచ్చు.
సూర్యుడి కరోనా అత్యంత వేడిగా ఉండటానికి కారణాలను తెలుసుకోవడం కేవలం ఖగోళ పరిశోధనకే పరిమితం కాదు. సూర్యుడి కార్యకలాపాలు భూమిపై కూడా ప్రభావం చూపుతాయి. సౌర తుపాన్లు, సౌర జ్వాలలు, కరోనల్ మాస్ ఎజెక్షన్లు వంటి పరిణామాలు భూమి చుట్టూ ఉన్న అంతరిక్ష వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. వీటి కారణంగా ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్లు, నావిగేషన్ వ్యవస్థలు, విద్యుత్ గ్రిడ్లు, రేడియో కమ్యూనికేషన్ వంటి కీలక వ్యవస్థలకు అంతరాయాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.అందువల్ల సూర్యుడి ప్రవర్తనను ముందుగానే అర్థం చేసుకోవడం భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష వాతావరణ అంచనాలను మెరుగుపరచడంలో కీలకంగా మారుతుంది. ఆదిత్య-ఎల్1 నుంచి లభిస్తున్న డేటా ఈ దిశలో భారత శాస్త్రవేత్తలకు ఎంతో ఉపయోగపడుతోంది.
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఇస్రో ఆధ్వర్యంలో చేపట్టిన ఆదిత్య-ఎల్1 మిషన్ భారత సౌర పరిశోధనకు కొత్త అధ్యాయాన్ని తెరిచింది. ఇప్పటివరకు భారత్ ప్రధానంగా చంద్రుడు, అంగారక గ్రహం వంటి లక్ష్యాలపై చేపట్టిన మిషన్ల ద్వారా అంతరిక్ష పరిశోధనలో తన సామర్థ్యాన్ని చాటుకుంది. ఇప్పుడు సూర్యుడి అధ్యయనంలోనూ ప్రపంచ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందే పరిశోధనలకు ఆదిత్య-ఎల్1 వేదికగా నిలుస్తోంది.
సూర్యుడి కరోనా అసాధారణంగా వేడిగా ఉండటానికి దారితీసే ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకునే దిశగా ఆదిత్య-ఎల్1 అందిస్తున్న సమాచారం కీలక మలుపుగా మారుతోంది. ప్రొఫెసర్ ఆర్. రమేశ్ నేతృత్వంలోని బృందం చేసిన పరిశోధన ఫలితాలు అంతర్జాతీయ జర్నల్లో ప్రచురితం కావడం భారత సౌర పరిశోధనకు మరో ముఖ్యమైన గుర్తింపుగా నిలిచింది. భవిష్యత్తులో ఆదిత్య-ఎల్1 నుంచి మరిన్ని డేటా అందుబాటులోకి వస్తే సూర్యుడి కరోనా హీటింగ్ మిస్టరీపై మరింత స్పష్టమైన సమాధానాలు లభించే అవకాశం ఉంది.
