ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) అంశం మరోసారి అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. ఈ వ్యూహాత్మక సముద్ర మార్గాన్ని వెంటనే తెరవకపోతే ఇరాన్ తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఘాటుగా హెచ్చరించారు. హార్ముజ్ జలసంధి అంశంపై ఇరాన్తో చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని ఆయన వెల్లడించగా, ఇరాన్ మాత్రం అమెరికాతో ఎలాంటి చర్చలు జరగడం లేదని స్పష్టం చేయడంతో ఇరు దేశాల ప్రకటనలు పరస్పర విరుద్ధంగా మారాయి.
అమెరికాకు చెందిన ఫాక్స్ న్యూస్కు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో ట్రంప్ ఈ అంశంపై స్పందించారు. హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి పూర్తిస్థాయిలో తెరవడానికి సంబంధించిన చర్చలు కీలక దశకు చేరుకున్నాయని పేర్కొన్నారు. “హార్ముజ్ జలసంధిని వెంటనే తెరవాలి. ఒకటి లేదా రెండు రోజుల్లో పరిస్థితి స్పష్టమవుతుంది. అలా జరగకపోతే ఇరాన్ తీవ్రమైన మూల్యం చెల్లించాల్సి ఉంటుంది” అని ట్రంప్ హెచ్చరించారు.
ఇదే విషయాన్ని ట్రంప్ అంతకుముందు వైట్ హౌస్లో జరిగిన మీడియా సమావేశంలో కూడా ప్రస్తావించారు. ఇరాన్కు ఇది “చివరి అవకాశం” అని పేర్కొంటూ, జలసంధి అంశంలో సానుకూల నిర్ణయం తీసుకోవాలని పరోక్షంగా హెచ్చరించారు. చర్చలు తుది దశకు చేరుకున్నాయని, త్వరలోనే పరిణామాలపై స్పష్టత వస్తుందని ఆయన వెల్లడించారు.
అయితే ట్రంప్ వ్యాఖ్యలకు ఇరాన్ వెంటనే స్పందించింది. అమెరికాతో హార్ముజ్ జలసంధి అంశంపై ఎలాంటి ప్రత్యక్ష లేదా పరోక్ష చర్చలు జరగడం లేదని టెహ్రాన్ స్పష్టం చేసింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు చేసిన వ్యాఖ్యలు వాస్తవ పరిస్థితులకు విరుద్ధమని ఇరాన్ అధికారులు పేర్కొన్నారు. దీంతో ఇరు దేశాల మధ్య సమాచార యుద్ధం మరింత తీవ్రతరమైంది.
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి అయ్యే ముడి చమురులో గణనీయమైన భాగం ఈ మార్గం ద్వారానే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుతుంది. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్, ఇరాక్, ఖతార్ వంటి గల్ఫ్ దేశాల చమురు, సహజ వాయువు ఎగుమతులు ఈ జలసంధిపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఈ మార్గంలో అంతరాయం ఏర్పడితే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
గత కొంతకాలంగా మధ్యప్రాచ్యంలో భద్రతా పరిస్థితులు ఉద్రిక్తంగా కొనసాగుతున్నాయి. సముద్ర మార్గాల్లో భద్రతా సమస్యలు, వాణిజ్య నౌకలపై దాడులు, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది. ఈ పరిస్థితుల్లో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న తాజా మాటల యుద్ధం ప్రపంచ దేశాల్లో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
అంతర్జాతీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, హార్ముజ్ జలసంధి విషయంలో ఏ చిన్న ఉద్రిక్తత జరిగినా దాని ప్రభావం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే భారత్, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, చైనా, యూరప్ దేశాలకు ఇంధన సరఫరా వ్యయాలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. దీంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో చమురు ధరలతో పాటు రవాణా, పారిశ్రామిక రంగాలపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
దౌత్యపరంగా అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో హార్ముజ్ జలసంధి అంశం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ట్రంప్ చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు, వాటికి ఇరాన్ ఇచ్చిన ప్రతిస్పందనతో ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలు ఇంకా కొనసాగుతున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. అయితే అంతర్జాతీయ సమాజం మాత్రం ఉద్రిక్తతలు తగ్గించి దౌత్యపరమైన పరిష్కారాన్ని కనుగొనాలని కోరుతోంది.
ప్రస్తుతం హార్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితులపై ప్రపంచ దేశాలు, అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లు, సముద్ర రవాణా సంస్థలు నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి. రాబోయే రోజుల్లో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య జరిగే పరిణామాలు ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై, ప్రాంతీయ భద్రతపై కీలక ప్రభావం చూపే అవకాశముందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
