దేశవ్యాప్తంగా నైరుతి రుతుపవనాలు విస్తరించినప్పటికీ.. వాటి గమనం మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో కొనసాగడం లేదు. రుతుపవనాలు దేశంలోని అనేక ప్రాంతాలకు చేరుకున్నప్పటికీ వాటి ప్రభావం అన్ని చోట్లా ఒకే విధంగా కనిపించకపోవడంతో వర్షపాత పరిస్థితుల్లో తీవ్ర అసమానతలు నెలకొన్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు కురుస్తుండగా.. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రం వర్షాల జాడ లేకపోవడంతో ప్రజలు తీవ్ర వేడి, ఉక్కపోతను ఎదుర్కొంటున్నారు.
జాతీయ స్థాయిలో ఇప్పటివరకు 11 శాతం వర్షపాత లోటు నమోదైనట్లు వాతావరణ శాఖ తాజా గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. సాధారణంగా దేశంలో ఈ కాలంలో నమోదయ్యే వర్షపాతంతో పోలిస్తే ప్రస్తుత సీజన్లో వర్షాల పరిమాణం తక్కువగా ఉంది. ఈ పరిస్థితి వ్యవసాయ రంగంపైనా, నీటి వనరులపైనా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
దేశంలోని వాతావరణ పరిస్థితులను నిశితంగా పరిశీలిస్తున్న భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ), ఇస్రో సంయుక్తంగా పంపిన ఇన్శాట్-3డీఎస్ ఉపగ్రహ చిత్రాలు ప్రస్తుతం రుతుపవనాల తీరును స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి. ఈ ఉపగ్రహ చిత్రాల ఆధారంగా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో మేఘాల కదలిక, వర్షాలకు అనుకూలమైన వాతావరణ పరిస్థితులు, మేఘావృత ప్రాంతాల విస్తీర్ణం వంటి అంశాలను వాతావరణ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఐఎండీ విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం.. జూన్ 4 నుంచి ఇప్పటివరకు దేశంలో సాధారణంగా 446.3 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా.. కేవలం 395.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. అంటే సాధారణ వర్షపాతంతో పోలిస్తే సుమారు 50.8 మిల్లీమీటర్ల లోటు నమోదైంది. ఈ గణాంకాలు దేశవ్యాప్తంగా రుతుపవనాల ప్రభావం ఆశించిన స్థాయిలో లేదని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
అయితే దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి ఒకే విధంగా లేదు. పశ్చిమ, మధ్య భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దట్టమైన మేఘాలు కమ్ముకున్నట్లు ఉపగ్రహ చిత్రాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో రుతుపవనాల ప్రభావంతో వర్షాలు కురిసే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే భారీ వర్షాలు నమోదవుతున్నాయి. నదులు, వాగులు, వంకలు పొంగిపొర్లే పరిస్థితులు కూడా కొన్ని చోట్ల ఏర్పడుతున్నాయి.
మరోవైపు గంగా–సింధు మైదాన ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి భిన్నంగా కనిపిస్తోంది. ఢిల్లీ, హర్యానా, పంజాబ్, ఉత్తరప్రదేశ్లోని అనేక ప్రాంతాల్లో ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో ఆకాశం నిర్మలంగా కనిపిస్తోంది. మేఘాల ఆవర్తనం తక్కువగా ఉండటంతో ఈ ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా వర్షాలు కురవడం లేదు. దీంతో పలు ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా నమోదవుతున్నాయి. వర్షాలు లేకపోవడం, గాలిలో తేమ అధికంగా ఉండటం కారణంగా ప్రజలు ఉక్కపోతను ఎదుర్కొంటున్నారు.
రుతుపవనాల గమనం అసమానంగా ఉండటానికి అనేక వాతావరణ కారణాలు ఉండవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. రుతుపవనాల ప్రవాహం, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు, గాలుల దిశ, వాతావరణంలో ఏర్పడే పీడన మార్పులు వంటి అంశాలు వర్షపాతంపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ పరిస్థితులన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకుని ఐఎండీ వాతావరణ నమూనాలను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తోంది.
నైరుతి రుతుపవనాలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అత్యంత కీలకమైనవి. ముఖ్యంగా భారతదేశ వ్యవసాయ రంగం వర్షాధారంగా ఉండటంతో రుతుపవనాలపై రైతులు భారీగా ఆధారపడతారు. ఖరీఫ్ పంటల సాగు ప్రారంభానికి, విత్తనాలు వేయడానికి తగినంత వర్షపాతం అవసరం. వర్షాలు ఆలస్యమైతే లేదా అసమానంగా కురిస్తే రైతులు సాగు ప్రణాళికలను మార్చుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఒక ప్రాంతంలో అధిక వర్షాలు, మరో ప్రాంతంలో వర్షాభావం నెలకొంటే వ్యవసాయ ఉత్పత్తులపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
మరోవైపు భారీ వర్షాలు కురుస్తున్న ప్రాంతాల్లో మాత్రం వరదలు, నీటి నిల్వలు, రహదారులపై రాకపోకలకు అంతరాయం వంటి సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. దీంతో ఒకవైపు వర్షపాత లోటు ఉండగా.. మరోవైపు కొన్ని ప్రాంతాల్లో అధిక వర్షపాతం కారణంగా నష్టాలు సంభవించే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఈ అసమాన వర్షపాతం దేశవ్యాప్తంగా వాతావరణ నిర్వహణకు సవాలుగా మారుతోంది.
ఇన్శాట్-3డీఎస్ ఉపగ్రహం నుంచి అందుతున్న చిత్రాలు వాతావరణ శాఖకు తక్షణ వాతావరణ పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయపడుతున్నాయి. మేఘాల కదలిక, వర్షపాతానికి అనుకూల పరిస్థితులు, తుఫానులు లేదా భారీ వర్షాలకు సంబంధించిన వ్యవస్థలను ముందుగానే గుర్తించేందుకు ఉపగ్రహ సమాచారాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు. దీంతో వాతావరణ హెచ్చరికలను మరింత సమర్థంగా జారీ చేసే అవకాశం ఏర్పడుతోంది.
ప్రస్తుతం దేశంలో రుతుపవనాల పరిస్థితిని ఐఎండీ నిశితంగా గమనిస్తోంది. రాబోయే రోజుల్లో రుతుపవనాల ప్రవాహం మరింత బలపడితే వర్షపాత లోటు కొంతవరకు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే వర్షాలు ఎప్పుడు, ఏ ప్రాంతాల్లో కురుస్తాయన్నది స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల రైతులు, ప్రజలు వాతావరణ శాఖ అధికారిక హెచ్చరికలను అనుసరించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
