దివంగత మాజీ ప్రధానమంత్రి డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్కు సంబంధించిన బొగ్గు గనుల కేటాయింపు వ్యవహారంలో నమోదైన క్రిమినల్ కేసుపై సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. ఈ కేసులో మన్మోహన్ సింగ్పై నమోదైన క్రిమినల్ కేసును పూర్తిగా రద్దు చేయడంతో పాటు, గతంలో ప్రత్యేక కోర్టు జారీ చేసిన సమన్ల ఉత్తర్వులను కూడా సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది. దీంతో ఈ కేసు విచారణకు సంబంధించి మన్మోహన్ సింగ్కు పెద్ద ఊరట లభించినట్లయింది.
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జోయ్మల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి. మోహన్లతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం ఈ మేరకు కీలక తీర్పును వెలువరించింది. కేసులో విచారణ సంస్థలు సమర్పించిన ఆధారాలు, దర్యాప్తు వివరాలను పరిశీలించిన అనంతరం సుప్రీంకోర్టు ఈ నిర్ణయానికి వచ్చింది.
బొగ్గు గనుల కేటాయింపునకు సంబంధించి దర్యాప్తు చేపట్టిన సీబీఐ.. ఈ వ్యవహారంలో మన్మోహన్ సింగ్ పాత్రపై రెండు వేర్వేరు క్లోజర్ రిపోర్టులను దాఖలు చేసినట్లు ధర్మాసనం తన తీర్పులో పేర్కొంది. ఆ నివేదికల్లో మాజీ ప్రధానమంత్రికి క్లీన్చిట్ ఇచ్చినప్పటికీ, ప్రత్యేక కోర్టు మాత్రం సీబీఐ సమర్పించిన నివేదికను పక్కనబెట్టి మన్మోహన్ సింగ్కు సమన్లు జారీ చేసిందని సుప్రీంకోర్టు ప్రస్తావించింది.
సీబీఐ దర్యాప్తులో మన్మోహన్ సింగ్పై నేరారోపణలకు సరిపడే బలమైన ఆధారాలు లభించలేదని, అందుకే దర్యాప్తు సంస్థ రెండు సందర్భాల్లో క్లోజర్ రిపోర్టులు సమర్పించిందని ధర్మాసనం పరిశీలించింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో దర్యాప్తు సంస్థ సమర్పించిన నివేదికలను తిరస్కరించి, నిందితుడిగా పేర్కొంటూ సమన్లు జారీ చేయడానికి ప్రత్యేక కోర్టు చూపిన కారణాలు తగినంతగా లేవని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది.
క్రిమినల్ కేసుల్లో నిందితులపై చర్యలు తీసుకోవాలంటే బలమైన ప్రాథమిక ఆధారాలు ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ సందర్భంగా ధర్మాసనం స్పష్టం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. కేవలం అనుమానాల ఆధారంగా లేదా దర్యాప్తు సంస్థ సమర్పించిన నివేదికలను సరైన కారణాలు లేకుండా పక్కనబెట్టి క్రిమినల్ విచారణను కొనసాగించడం సమర్థనీయం కాదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ద్వారా స్పష్టం చేసింది.
ప్రత్యేక కోర్టు జారీ చేసిన సమన్ల ఉత్తర్వులపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లను పరిశీలించిన సుప్రీంకోర్టు.. కేసుకు సంబంధించిన మొత్తం దర్యాప్తు ప్రక్రియ, సీబీఐ సమర్పించిన క్లోజర్ రిపోర్టులు, ప్రత్యేక కోర్టు తీసుకున్న నిర్ణయాలను సమగ్రంగా పరిశీలించింది. ఈ క్రమంలో ట్రయల్ కోర్టు తీసుకున్న నిర్ణయంలో లోపాలు ఉన్నాయని గుర్తించి, ఆ ఉత్తర్వులను రద్దు చేసింది.
దీంతో మన్మోహన్ సింగ్పై ఈ బొగ్గు గనుల కేటాయింపు వ్యవహారానికి సంబంధించి కొనసాగుతున్న క్రిమినల్ కేసుకు తెరపడింది. ప్రత్యేక కోర్టు జారీ చేసిన సమన్లు కూడా ఇక చెల్లుబాటు కావని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. కేసును పూర్తిగా క్లోజ్ చేయడంతో మాజీ ప్రధానమంత్రిపై ఈ వ్యవహారంలో కొనసాగుతున్న న్యాయపరమైన ప్రక్రియ ముగిసినట్లయింది.
మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో జరిగిన బొగ్గు గనుల కేటాయింపులపై దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ, న్యాయపరమైన చర్చలు జరిగిన విషయం తెలిసిందే. ఆ సమయంలో పలు కేటాయింపుల్లో అవకతవకలు జరిగాయంటూ ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి. ఈ వ్యవహారంపై కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థలు దర్యాప్తు చేపట్టాయి. పలు కేసులు నమోదు కావడంతో అప్పట్లో ఈ అంశం దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది.
అయితే, తాజా తీర్పుతో మన్మోహన్ సింగ్పై నమోదైన ఈ కేసుకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు స్పష్టమైన ముగింపు పలికింది. సీబీఐ సమర్పించిన క్లోజర్ రిపోర్టుల్లో క్లీన్చిట్ ఇచ్చిన అంశాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్న ధర్మాసనం.. ప్రత్యేక కోర్టు ఆ నివేదికలను పక్కనబెట్టి సమన్లు జారీ చేయడానికి సరైన, బలమైన కారణాలు లేవని తేల్చింది. ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రత్యేక కోర్టు ఉత్తర్వులను రద్దు చేస్తూ కేసును క్లోజ్ చేసింది.
సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పు మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్కు సంబంధించిన ఈ కేసులో కీలక పరిణామంగా మారింది. దర్యాప్తు సంస్థల నివేదికలను న్యాయస్థానాలు పరిశీలించే విధానం, సమన్లు జారీ చేసే సమయంలో పాటించాల్సిన న్యాయపరమైన ప్రమాణాలపై కూడా ఈ తీర్పు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
