భవన నిర్మాణ అనుమతులపై ఏపీ హైకోర్టు కీలక తీర్పు

భూమి యాజమాన్య హక్కులు (టైటిల్) వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయనే కారణంతో గ్రామ పంచాయతీలు భవన నిర్మాణ అనుమతులను నిరాకరించడానికి వీల్లేదని ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. భూమిపై యాజమాన్య హక్కుల విషయంలో తలెత్తే వివాదాలను పరిష్కరించే అధికారం కేవలం సివిల్ కోర్టులకు మాత్రమే ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది. పరిపాలనా సంస్థలైన గ్రామ పంచాయతీలు టైటిల్ అంశాలపై తీర్పు చెప్పే అధికారం కలిగి ఉండవని న్యాయస్థానం తేల్చిచెప్పింది.

జస్టిస్ S. సుబ్బా రెడ్డి ఈ మేరకు కీలక ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. నంద్యాల జిల్లా మహానంది మండలంలోని సీతారాంపురం గ్రామానికి చెందిన కె. జమాల్ రెడ్డి దాఖలు చేసిన రిట్ పిటిషన్‌పై విచారణ జరిపిన అనంతరం ఈ తీర్పు వెలువడింది. గ్రామ పంచాయతీ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని చట్టవిరుద్ధంగా పేర్కొంటూ న్యాయస్థానం దానిని రద్దు చేసింది.

కేసు నేపథ్యం

కోర్టు రికార్డుల ప్రకారం, పిటిషనర్ కె. జమాల్ రెడ్డి 2009 సంవత్సరంలో సర్వే నంబర్ 408లో నాలుగు సెంట్ల స్థలాన్ని కొనుగోలు చేశారు. సుమారు 195.5 చదరపు గజాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ స్థలాన్ని కొనుగోలు చేసినప్పటి నుంచి ఆయన అక్కడే నివసిస్తూ వస్తున్నారు. అంతేకాకుండా సంబంధిత స్థానిక సంస్థకు ఇంటి పన్ను కూడా క్రమం తప్పకుండా చెల్లిస్తున్నట్లు కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు.

కాలక్రమేణా పాత నిర్మాణం శిథిలావస్థకు చేరుకోవడంతో దానిని తొలగించి కొత్త భవనాన్ని నిర్మించాలనే ఉద్దేశంతో గ్రామ పంచాయతీ నుంచి నిర్మాణ అనుమతి కోరారు. ఇందుకోసం అవసరమైన దరఖాస్తు సమర్పించడంతో పాటు భవన ప్లాన్, ఫీజు చెల్లింపు చలాన్లు, ఇతర సంబంధిత పత్రాలను కూడా సమర్పించారు.

అయితే ఇదే సమయంలో మూడో వ్యక్తి నుంచి భూమి యాజమాన్యంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. పిటిషనర్‌కు ఆ స్థలంపై హక్కులు లేవని పేర్కొంటూ ఒక లీగల్ నోటీసు గ్రామ పంచాయతీకి అందింది. ఈ నోటీసును ఆధారంగా తీసుకున్న పంచాయతీ అధికారులు నిర్మాణ అనుమతి ప్రక్రియను నిలిపివేశారు.

తదనంతరం గ్రామ పంచాయతీ 2023 డిసెంబర్ 24న ప్రత్యేక తీర్మానం చేసి భవన నిర్మాణ అనుమతిని తిరస్కరించింది. భూమి యాజమాన్యంపై వివాదం ఉన్నందున అనుమతి ఇవ్వలేమని పేర్కొంది. ఈ నిర్ణయాన్ని సవాలు చేస్తూ జమాల్ రెడ్డి హైకోర్టును ఆశ్రయించారు.

విచారణ సందర్భంగా పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాదులు, కేవలం ఒక లీగల్ నోటీసు ఆధారంగా నిర్మాణ అనుమతిని తిరస్కరించడం చట్టబద్ధం కాదని వాదించారు. భూమిపై యాజమాన్య హక్కుల విషయంలో తలెత్తిన వివాదాలను పరిష్కరించాల్సింది సివిల్ కోర్టులేనని, గ్రామ పంచాయతీకి అలాంటి అధికారాలు లేవని కోర్టుకు వివరించారు.

వాదనలను పరిశీలించిన హైకోర్టు, గ్రామ పంచాయతీ తన అధికార పరిధిని మించి వ్యవహరించిందని అభిప్రాయపడింది. టైటిల్ వివాదం ఉందా లేదా అనే అంశాన్ని నిర్ణయించడం స్థానిక సంస్థల బాధ్యత కాదని స్పష్టం చేసింది. అలాంటి వివాదాలను విచారించి తీర్పు చెప్పే అధికారం చట్టపరంగా సివిల్ కోర్టులకు మాత్రమే ఉంటుందని పేర్కొంది.

కేవలం మూడో వ్యక్తి ఇచ్చిన లీగల్ నోటీసు ఆధారంగా నిర్మాణ అనుమతిని నిరాకరించడం సమంజసం కాదని న్యాయస్థానం వ్యాఖ్యానించింది. భవన నిర్మాణానికి సంబంధించిన సాంకేతిక, ప్రణాళికా ప్రమాణాలు నెరవేరాయా లేదా అన్న అంశాలనే పంచాయతీ పరిశీలించగలదని, యాజమాన్య హక్కులపై తీర్పు చెప్పలేదని తేల్చిచెప్పింది.

ఈ తీర్పు రాష్ట్రంలోని గ్రామ పంచాయతీలు, స్థానిక సంస్థలకు కీలక మార్గదర్శకంగా నిలవనుందని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. తరచుగా భూమి వివాదాల పేరుతో భవన నిర్మాణ అనుమతులు నిలిపివేయబడుతున్న నేపథ్యంలో హైకోర్టు స్పష్టత ఇవ్వడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

భూమి యాజమాన్యంపై వివాదం ఉందని ఎవరైనా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తే, సంబంధిత వ్యక్తులు సివిల్ కోర్టును ఆశ్రయించాల్సి ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే ఆ వివాదం పరిష్కారం అయ్యే వరకు స్థానిక సంస్థలు తమ పరిపాలనా బాధ్యతలను నిలిపివేయలేవని ఈ తీర్పు స్పష్టం చేస్తోంది.