- జైలుకు వెళ్లాల్సిన పనిలేదు.. జైలు అనుభవం పొందే ఛాన్స్
- ఆగస్టు 25 నుంచి మరోసారి ప్రత్యేక కార్యక్రమం
- 150 ఏళ్ల చరిత్ర ఉన్న చంచల్గూడ జైలులో కొత్త అనుభూతి..
జైలు జీవితం ఎలా ఉంటుందో ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి తెలంగాణ జైళ్ల శాఖ ఓ వినూత్న అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. సాధారణంగా జైలును నేరాలకు పాల్పడిన వారికి శిక్ష అమలు చేసే ప్రదేశంగా మాత్రమే భావిస్తుంటాం. అయితే జైలు వ్యవస్థలో కొనసాగుతున్న సంస్కరణలు, ఖైదీల జీవన విధానం, పునరావాస కార్యక్రమాలు, క్రమశిక్షణ వంటి అంశాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించేందుకు తెలంగాణ జైళ్ల శాఖ ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తోంది. హైదరాబాద్లోని సుమారు 150 ఏళ్ల చారిత్రక నేపథ్యం కలిగిన చంచల్గూడ జైలులో ‘తెలంగాణ జైల్ ఎక్స్పీరియన్స్’ పేరుతో ఈ కార్యక్రమాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది.
ఈ ప్రత్యేక కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 25వ తేదీ నుంచి సెప్టెంబర్ 30వ తేదీ వరకు కొనసాగనుంది. జైలు ప్రాంగణంలోని వాతావరణాన్ని దగ్గరగా చూడటంతో పాటు, జైలు శాఖ అమలు చేస్తున్న వివిధ సంస్కరణాత్మక కార్యక్రమాల గురించి తెలుసుకునే అవకాశం ఇందులో పాల్గొనే వారికి లభించనుంది. జైలు జీవితం అంటే కేవలం నాలుగు గోడల మధ్య నిర్బంధం మాత్రమే కాదని, ఖైదీలలో మార్పు తీసుకురావడం, వారికి నైపుణ్యాలు నేర్పించడం, సమాజంలో తిరిగి స్థిరపడేలా చేయడం వంటి అంశాలు కూడా జైలు సంస్కరణల్లో భాగమని వివరించడమే కార్యక్రమం ప్రధాన ఉద్దేశంగా అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఇప్పటికే తెలంగాణ జైళ్ల శాఖ ఇలాంటి కార్యక్రమాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా నిర్వహించింది. 2026 మే నెలలో ‘ఫీల్ ది జైల్’ పేరుతో ప్రారంభించిన కార్యక్రమానికి ప్రజల నుంచి మంచి స్పందన లభించినట్లు తెలుస్తోంది. జైలు వ్యవస్థను బయట నుంచి మాత్రమే చూసే ప్రజలకు లోపల పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయి, ఖైదీలు ఎలాంటి నియమ నిబంధనలను పాటిస్తారు, జైళ్లలో ఏ విధమైన మార్పులు తీసుకొస్తున్నారు అనే అంశాలపై ఆసక్తి ఏర్పడింది. ఈ స్పందనను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఇప్పుడు ‘తెలంగాణ జైల్ ఎక్స్పీరియన్స్’ పేరుతో కార్యక్రమాన్ని మరోసారి నిర్వహించాలని నిర్ణయించారు.
ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనేందుకు ప్రత్యేక అర్హతగా 18 సంవత్సరాల వయసు నిండిన పౌరులను అనుమతిస్తున్నారు. అంటే 18 ఏళ్లు పూర్తయిన ఎవరైనా స్వచ్ఛందంగా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది సాధారణ సందర్శన కార్యక్రమం కాదని, జైలు శాఖ నిర్దేశించిన నిబంధనలు, భద్రతా మార్గదర్శకాలను తప్పనిసరిగా పాటించాల్సి ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. జైలు అనేది అత్యంత భద్రతతో కూడిన ప్రదేశం కావడంతో సందర్శకులు అక్కడి అధికారులు సూచించే నియమాలను అనుసరించాల్సి ఉంటుంది.
చంచల్గూడ జైలుకు ప్రత్యేకమైన చారిత్రక ప్రాధాన్యం ఉంది. హైదరాబాద్ నగరంలో సుదీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్న ఈ జైలు అనేక దశాబ్దాలుగా జైలు పరిపాలనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. కాలానుగుణంగా జైలు వ్యవస్థలో అనేక మార్పులు వచ్చినప్పటికీ, చంచల్గూడ జైలు తన చారిత్రక నేపథ్యాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ఇలాంటి ప్రదేశాన్ని ప్రత్యక్షంగా సందర్శించే అవకాశం సాధారణంగా ప్రజలకు లభించదు. అందుకే ‘తెలంగాణ జైల్ ఎక్స్పీరియన్స్’ కార్యక్రమం ద్వారా చారిత్రక జైలు వాతావరణాన్ని తెలుసుకునే అవకాశం ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
జైళ్ల శాఖ చేపడుతున్న సంస్కరణలను ప్రజలకు వివరించడం కూడా ఈ కార్యక్రమంలో ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. ఖైదీలు శిక్షను అనుభవించడంతో పాటు తమలో మార్పు తీసుకురావడానికి అవసరమైన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేలా చేయడం ఆధునిక జైలు వ్యవస్థలో కీలకంగా మారింది. విద్య, వృత్తి శిక్షణ, ఉపాధి నైపుణ్యాలు, మానసికంగా మార్పు తీసుకురావడం, సామాజిక పునరావాసం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్న విధానాలను ప్రజలకు తెలియజేయాలనే ఉద్దేశంతో ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించినట్లు తెలుస్తోంది.
జైలు లోపల ఖైదీల రోజువారీ జీవితం ఎలా సాగుతుంది? వారికి ఎలాంటి క్రమశిక్షణ ఉంటుంది? జైలు సిబ్బంది విధులు ఎలా ఉంటాయి? ఖైదీల కోసం ఎలాంటి సంస్కరణ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు? జైలు నుంచి బయటకు వెళ్లిన తర్వాత వారు సమాజంలో తిరిగి స్థిరపడేందుకు ఎలాంటి నైపుణ్యాలను అందిస్తున్నారు? వంటి అంశాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించేందుకు ఈ కార్యక్రమం ఉపయోగపడనుంది. జైలు వ్యవస్థపై సాధారణంగా ఉన్న అపోహలను తొలగించడంలోనూ ఇది దోహదపడే అవకాశం ఉంది.
ఇలాంటి కార్యక్రమాలు జైలు పరిపాలనలో పారదర్శకతను పెంచడంతో పాటు, సమాజంలో జైలు సంస్కరణలపై అవగాహన పెంచేందుకు ఉపయోగపడతాయి. నేరం చేసిన వ్యక్తిని కేవలం శిక్షించడం మాత్రమే కాకుండా, అతడిలో మార్పు తీసుకువచ్చి తిరిగి సమాజంలో బాధ్యతాయుతమైన వ్యక్తిగా నిలబెట్టడం కూడా జైలు వ్యవస్థ లక్ష్యాల్లో ఒకటనే సందేశాన్ని ప్రజలకు చేరవేయడానికి ఇది ఒక వేదికగా మారనుంది.
