పాకిస్థాన్ ఆర్థిక రాజధానిగా, దేశంలోనే అత్యంత కీలకమైన వాణిజ్య నగరంగా గుర్తింపు పొందిన కరాచీకి మరోసారి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చేదు అనుభవం ఎదురైంది. ప్రపంచంలోని ప్రధాన నగరాల్లో జీవన పరిస్థితులు, ప్రజా సేవలు, భద్రత, ఆరోగ్యం, విద్య, మౌలిక వసతులు, పర్యావరణం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని రూపొందించిన ఎకనమిస్ట్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ (EIU) గ్లోబల్ లివబిలిటీ ఇండెక్స్ 2026లో కరాచీ దిగువన నిలిచింది. మొత్తం 173 నగరాలను పరిశీలించిన ఈ నివేదికలో కరాచీ 170వ స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. దీంతో ప్రపంచంలో నివసించడానికి అత్యంత అనుకూలం కాని నగరాల్లో నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది.
కరాచీ కంటే దిగువన మరో మూడు నగరాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. బంగ్లాదేశ్ రాజధాని ఢాకా 171వ స్థానంలో ఉండగా, లిబియాలోని ట్రిపోలీ 172వ స్థానంలో, సిరియా రాజధాని డమాస్కస్ 173వ స్థానంలో నిలిచాయి. అంటే 173 నగరాల జాబితాలో కరాచీ కంటే అధ్వానంగా ఉన్న నగరాలు కేవలం మూడు మాత్రమే. ఈ ర్యాంకింగ్ పాకిస్థాన్లో చర్చకు దారితీసింది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకమైన కరాచీ వంటి మహానగరం ఇంత తక్కువ స్థాయిలో ఉండటానికి ప్రధాన కారణాలు ఏమిటనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
EIU గ్లోబల్ లివబిలిటీ ఇండెక్స్లో నగరాలను ఐదు ప్రధాన విభాగాల ఆధారంగా అంచనా వేస్తారు. స్థిరత్వం, ఆరోగ్యం, సంస్కృతి-పర్యావరణం, విద్య, మౌలిక వసతులు అనే అంశాలను పరిశీలించి నగరానికి మొత్తం స్కోర్ కేటాయిస్తారు. ఒక నగరంలో ప్రజలు ఎంత సురక్షితంగా, సౌకర్యవంతంగా జీవించగలుగుతున్నారు? ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్న ఆరోగ్య సేవల స్థాయి ఎలా ఉంది? పర్యావరణ పరిస్థితులు, సాంస్కృతిక జీవనం ఎలా ఉన్నాయి? విద్యా వ్యవస్థ ఎంత మెరుగ్గా ఉంది? రవాణా, నీటి సరఫరా, విద్యుత్, రహదారులు వంటి మౌలిక వసతులు ఎలా ఉన్నాయి? అనే అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
కరాచీ మొత్తం 100 పాయింట్లకు కేవలం 43 స్కోర్ మాత్రమే సాధించింది. ఈ మొత్తం స్కోర్ నగరంలోని జీవన పరిస్థితులు ఇంకా గణనీయంగా మెరుగుపడాల్సిన అవసరం ఉందనే విషయాన్ని సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా స్థిరత్వం, సంస్కృతి-పర్యావరణం విభాగాల్లో కరాచీ పనితీరు చాలా బలహీనంగా ఉంది. స్థిరత్వానికి కేవలం 20 పాయింట్లు రావడం గమనార్హం. అదే సమయంలో సంస్కృతి, పర్యావరణ విభాగంలో 36 పాయింట్లు మాత్రమే వచ్చాయి. ఈ రెండు విభాగాలే నగర ర్యాంకును దిగజార్చిన ప్రధాన కారణాల్లో ఉన్నట్లు నివేదిక గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.
మరోవైపు విద్యా రంగంలో కరాచీ కొంత మెరుగైన పనితీరును కనబరిచింది. ఈ విభాగంలో నగరానికి 75 పాయింట్లు లభించాయి. మిగిలిన విభాగాలతో పోలిస్తే ఇదే కరాచీకి అత్యుత్తమ స్కోర్. మౌలిక వసతుల్లో 52 పాయింట్లు, ఆరోగ్య విభాగంలో 54 పాయింట్లు సాధించింది. అంటే విద్యా రంగంలో కొంత బలమైన పరిస్థితి ఉన్నప్పటికీ, నగర మొత్తం నివాసయోగ్యతను ప్రభావితం చేసే స్థిరత్వం, పర్యావరణం, ప్రజా సేవలు, మౌలిక వసతుల వంటి అంశాల్లో ఉన్న లోపాలు మొత్తం ర్యాంకింగ్పై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
కరాచీ పాకిస్థాన్లో అతిపెద్ద నగరాల్లో ఒకటే కాకుండా దేశ ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. పారిశ్రామిక రంగం, బ్యాంకింగ్, వాణిజ్యం, నౌకాశ్రయ కార్యకలాపాలు, దిగుమతులు, ఎగుమతుల్లో నగరానికి కీలక పాత్ర ఉంది. దేశానికి ప్రధాన సముద్ర ద్వారంగా పనిచేసే పోర్టులు కూడా కరాచీ ప్రాంతంలోనే ఉన్నాయి. ఇంతటి ఆర్థిక ప్రాధాన్యత ఉన్న నగరం ప్రజల జీవన ప్రమాణాల్లో మాత్రం వెనుకబడటం పాకిస్థాన్కు పెద్ద సవాలుగా మారింది.
కరాచీ ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సమస్యల్లో మౌలిక వసతుల కొరత ఒకటి. నగర జనాభా వేగంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ దానికి అనుగుణంగా రహదారులు, ప్రజా రవాణా, నీటి సరఫరా, డ్రైనేజీ వ్యవస్థ, వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి సదుపాయాలు విస్తరించకపోవడం సమస్యగా మారింది. నగరంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మురుగు నీటి సమస్యలు, చెత్త నిర్వహణలో లోపాలు, రోడ్ల దుస్థితి వంటి సమస్యలు తరచూ ప్రజల దృష్టికి వస్తుంటాయి. EIU ర్యాంకింగ్లో మౌలిక వసతులకు వచ్చిన 52 పాయింట్లు కూడా ఈ సమస్యల తీవ్రతను ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
పర్యావరణ సమస్యలు కూడా కరాచీ జీవన ప్రమాణాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. నగర విస్తరణ, ట్రాఫిక్ పెరుగుదల, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు, వ్యర్థాల నిర్వహణలో సమస్యలు, నీటి వనరులపై ఒత్తిడి వంటి అంశాలు పర్యావరణంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ విభాగంలో కరాచీకి కేవలం 36 పాయింట్లు రావడం నగర పర్యావరణ పరిస్థితులపై ఆందోళనలను మరింత స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.
స్థిరత్వం విభాగంలో కరాచీకి వచ్చిన 20 పాయింట్లు కూడా తీవ్రంగా తక్కువ. EIU స్థిరత్వాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు భద్రత, నేరాలు, హింస, అశాంతి, ఉగ్రవాద ముప్పు, యుద్ధ సంబంధిత ప్రమాదాలు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఈ అంశాల్లో నగరం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు కరాచీ స్కోర్పై ప్రభావం చూపినట్లు తెలుస్తోంది. ఆర్థికంగా ఎంతో ముఖ్యమైన నగరమైనప్పటికీ ప్రజలకు భద్రత, స్థిరమైన ప్రజా జీవనం అందించడంలో ఉన్న సమస్యలు నగర ర్యాంకింగ్ను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేశాయి.
ఆరోగ్య రంగంలో కరాచీ 54 పాయింట్లు సాధించింది. విద్యతో పోలిస్తే ఇది తక్కువ స్కోర్ అయినప్పటికీ, స్థిరత్వం కంటే మెరుగ్గా ఉంది. పెద్ద నగరంగా పెరుగుతున్న జనాభాకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సేవలు, అత్యవసర వైద్యం, ప్రజారోగ్య మౌలిక వసతులు, వైద్య సదుపాయాలు మరింత విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉందనే చర్చ కొనసాగుతోంది.
కరాచీ ర్యాంకింగ్పై పాకిస్థాన్లోని అధికార వర్గాలు, ప్రజలు కూడా స్పందిస్తున్నారు. కొందరు ఈ నివేదికను నగరంలోని వాస్తవ పరిస్థితులకు అద్దం పట్టేదిగా చూస్తుండగా, మరికొందరు అంతర్జాతీయ ర్యాంకింగ్ పద్ధతిపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు. సింధ్ ప్రభుత్వం కూడా EIU ర్యాంకింగ్ను తిరస్కరించినట్లు పాకిస్థాన్ మీడియా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
అయితే ఈ ర్యాంకింగ్ను కేవలం కరాచీపై ప్రతికూల వ్యాఖ్యగా చూడకుండా, నగరాభివృద్ధిలో ఉన్న లోపాలను గుర్తించే ఒక సూచికగా కూడా చూడవచ్చు. ఒక నగరం ఆర్థికంగా ఎంత ముఖ్యమైనదైనా, అక్కడ నివసించే ప్రజలకు మెరుగైన ప్రజా రవాణా, స్వచ్ఛమైన నీరు, సమర్థవంతమైన మురుగునీటి వ్యవస్థ, ఆరోగ్య సేవలు, నాణ్యమైన విద్య, భద్రత, స్వచ్ఛమైన పర్యావరణం అందుబాటులో లేకపోతే దాని జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడవు.
ప్రపంచంలోని 173 న
