పశ్చిమాసియాలో కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరోసారి సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన ఈ జలమార్గంపై ప్రస్తుతం అమెరికాకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందని, ఈ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగిస్తామని ఆయన ప్రకటించారు. ట్రంప్ చేసిన తాజా ప్రకటనతో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తెరపైకి వచ్చాయి. ట్రంప్ తన సోషల్ మీడియా వేదిక ‘ట్రూత్ సోషల్’లో చేసిన పోస్టులో హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికా నౌకాదళం సాధించిన ఆధిపత్యాన్ని ప్రస్తావించారు.
అమెరికా చేపట్టిన నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని ట్రంప్ ‘వాల్ ఆఫ్ స్టీల్’ అంటే ‘ఉక్కు గోడ’గా అభివర్ణించారు. ఈ దిగ్బంధనాన్ని ఇరాన్ ఎదుర్కొనే పరిస్థితి లేదని ఆయన పేర్కొన్నారు. హర్మూజ్ జలసంధిలో అమెరికా నౌకాదళం బలమైన స్థాయిలో మోహరించిందని, ప్రస్తుతం ఈ కీలక జలమార్గంపై అమెరికా పూర్తి నియంత్రణ కలిగి ఉందని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. అంతేకాకుండా ఈ నియంత్రణను భవిష్యత్తులోనూ కొనసాగిస్తామని ఆయన తేల్చి చెప్పారు. ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాలపై కూడా ట్రంప్ తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్ వద్ద సమర్థవంతమైన నావికాదళం లేదని, వైమానిక దళం కూడా అమెరికా సైనిక శక్తిని ఎదుర్కొనే స్థాయిలో లేదని ఆయన ఎద్దేవా చేశారు. ఇరాన్ సైనిక వ్యవస్థ బలహీనపడిందని, ఆ దేశ సైనికులకు కనీస వేతనాలు కూడా అందడం లేదని ట్రంప్ ఆరోపించారు. ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) కూడా బలహీనపడుతోందని, వెనకడుగు వేస్తోందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
హర్మూజ్ జలసంధి ప్రపంచ వాణిజ్యానికి, ముఖ్యంగా ఇంధన సరఫరాలకు అత్యంత కీలకమైన మార్గంగా ఉంది. పర్షియన్ గల్ఫ్ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, అరేబియా సముద్రంతో అనుసంధానించే ఈ జలమార్గం ద్వారా భారీ స్థాయిలో చమురు, సహజ వాయువు రవాణా జరుగుతుంది. అందుకే హర్మూజ్పై నియంత్రణ అంటే ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య హర్మూజ్ విషయంలో ఏర్పడిన ప్రతిష్టంభన అంతర్జాతీయంగా ఆందోళనకు కారణమవుతోంది. అయితే హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికాకు ‘పూర్తి నియంత్రణ’ ఉందన్న ట్రంప్ ప్రకటనను ఇరాన్ తీవ్రంగా ఖండించింది. అమెరికా అధ్యక్షుడి ప్రకటన వాస్తవ పరిస్థితులను మార్చదని ఇరాన్ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. హర్మూజ్ ఇంకా పూర్తిగా అమెరికా ఆధీనంలోకి వెళ్లలేదని, జలసంధి పరిస్థితిపై ఇరాన్కు తన సొంత నిర్ణయాలు ఉన్నాయని సంబంధిత ఇరాన్ అధికారులు స్పష్టం చేశారు.
ఇరాన్ పర్షియన్ గల్ఫ్, హర్మూజ్ ప్రాంతంలో తన వ్యూహాత్మక సామర్థ్యాలను కొనసాగిస్తోందని ఆ దేశ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అమెరికా తన సైనిక శక్తిని ప్రదర్శిస్తున్నప్పటికీ, హర్మూజ్లో పరిస్థితి పూర్తిగా తన నియంత్రణలో ఉందని చెప్పడం అతిశయోక్తి అని ఇరాన్ అభిప్రాయపడుతోంది. దీంతో ఇరు దేశాల ప్రకటనలు పరస్పర విరుద్ధంగా ఉండటంతో ఈ జలమార్గంపై నెలకొన్న ప్రతిష్టంభన మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది. హర్మూజ్ విషయంలో అమెరికా చేపడుతున్న చర్యలు కేవలం సైనికపరమైన అంశంగా మాత్రమే కాకుండా ఆర్థికపరంగానూ ప్రభావం చూపే అవకాశముంది. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలక భాగం ఈ ప్రాంతం మీదుగా సాగుతుండటంతో హర్మూజ్లో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు, షిప్పింగ్ ఖర్చులు, బీమా ప్రీమియాలు, ఇంధన దిగుమతులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే ఈ ప్రాంతంలో కొనసాగుతున్న అనిశ్చితి కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లు అప్రమత్తంగా ఉన్నాయి.
మరోవైపు, హర్మూజ్ జలసంధి విషయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కేవలం మాటల యుద్ధమే కాకుండా వ్యూహాత్మక పోటీ కూడా కొనసాగుతోంది. అమెరికా తన నౌకాదళ సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించి వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలను ప్రభావితం చేయగల స్థితిలో ఉందని ట్రంప్ చెబుతుండగా, ఇరాన్ మాత్రం జలసంధిపై తన ప్రభావాన్ని పూర్తిగా కోల్పోలేదని స్పష్టం చేస్తోంది. గతంలోనూ హర్మూజ్ నియంత్రణపై ఇరు దేశాల మధ్య తీవ్ర విభేదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అమెరికా సైనిక ఆధిపత్యాన్ని ట్రంప్ పదేపదే ప్రస్తావించడం ద్వారా ఇరాన్పై ఒత్తిడి పెంచే ప్రయత్నం చేస్తున్నట్లు అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు ఇరాన్ కూడా అమెరికా ప్రకటనలను తిరస్కరించడం ద్వారా తన సార్వభౌమాధికారాన్ని, వ్యూహాత్మక సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. దీంతో హర్మూజ్ జలసంధి ఇప్పుడు అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య శక్తి పోరాటానికి ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది.
ట్రంప్ తాజా వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగే అవకాశాలపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. హర్మూజ్పై అమెరికా తన నియంత్రణను కొనసాగిస్తామని చెబుతుండగా, ఇరాన్ మాత్రం ఈ వాదనను తిరస్కరిస్తోంది. ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన పరిష్కారం లభించకపోతే ఈ వ్యూహాత్మక జలమార్గం చుట్టూ ఉద్రిక్తతలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న వివాదం ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. ట్రంప్ ‘ఉక్కు గోడ’గా అభివర్ణించిన అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధనం ఎంతకాలం కొనసాగుతుంది? ఇరాన్ దీనికి ఎలా స్పందిస్తుంది? జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి ఎప్పుడు వస్తాయి? అనే ప్రశ్నలు అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి. హర్మూజ్పై ఇరు దేశాల మధ్య నెలకొన్న ఈ ప్రతిష్టంభనకు త్వరలో దౌత్యపరమైన పరిష్కారం లభిస్తుందా, లేక సైనిక ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరుగుతాయా అన్నది కీలకంగా మారింది.
