విదేశాల్లో నివసిస్తున్నంత మాత్రాన భారతదేశంలో పన్ను బాధ్యతల నుంచి పూర్తిగా మినహాయింపు లభించదని పన్ను నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. విదేశాల్లో ఉద్యోగం, వ్యాపారం లేదా ఇతర కారణాలతో స్థిరపడిన ప్రవాస భారతీయులు (ఎన్నారైలు) భారత్లో ఆదాయం ఆర్జిస్తున్నట్లయితే లేదా ఆదాయపు పన్ను చట్టం–1961లోని సంబంధిత నిబంధనల పరిధిలోకి వస్తే తప్పనిసరిగా ఆదాయపు పన్ను రిటర్నులు (ఐటీఆర్) దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుందని సూచిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఆదాయపు పన్ను రిటర్నుల దాఖలు ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, ఎన్నారైలు తమ నివాస హోదా (Residential Status)ను ముందుగా నిర్ధారించుకుని, దానికి అనుగుణంగా పన్ను నిబంధనలను అర్థం చేసుకోవడం అత్యంత కీలకమని ఆర్థిక నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
ప్రవాస భారతీయుల విషయంలో పన్ను బాధ్యతలను నిర్ణయించే ప్రధాన అంశం వారి నివాస హోదానే. ఒక వ్యక్తి విదేశాల్లో ఉద్యోగం చేస్తున్నాడనే కారణంతో మాత్రమే అతడికి పన్ను మినహాయింపులు వర్తించవు. భారతదేశంలో అద్దె ఆదాయం, బ్యాంకు వడ్డీ, మూలధన లాభాలు, వ్యాపార ఆదాయం లేదా ఇతర వనరుల ద్వారా ఆదాయం పొందుతున్నట్లయితే, చట్టం ప్రకారం పన్ను రిటర్నులు దాఖలు చేయాల్సిన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. అందువల్ల ప్రతి ఎన్నారై తన ఆదాయ స్వరూపాన్ని, పన్ను పరిధిని, వర్తించే మినహాయింపులను పూర్తిగా తెలుసుకోవడం అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ఆదాయపు పన్ను చట్టం–1961లోని సెక్షన్ 6 ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి నివాస హోదాను నిర్ణయించేందుకు నిర్దిష్ట ప్రమాణాలు అమల్లో ఉన్నాయి. ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో 182 రోజులు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం భారతదేశంలో గడిపితే ఆ వ్యక్తిని భారత నివాసిగా పరిగణిస్తారు. అలాగే, ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో కనీసం 60 రోజులు భారత్లో ఉండి, అంతకు ముందు నాలుగు ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో కలిపి 365 రోజులకు మించి భారతదేశంలో నివసించినా నివాసి హోదా వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ రెండు ప్రమాణాల్లో ఏదీ వర్తించని వ్యక్తులను ప్రవాస భారతీయులు (NRIలు)గా గుర్తిస్తారు.
అయితే నివాస హోదా మాత్రమే కాకుండా, వ్యక్తి ఆదాయ వనరులు కూడా పన్ను బాధ్యతలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఉదాహరణకు, భారతదేశంలో ఉన్న ఇంటి అద్దె ద్వారా ఆదాయం పొందుతున్న ఎన్నారైలు, షేర్లు లేదా స్థిరాస్తుల విక్రయం ద్వారా మూలధన లాభాలు పొందిన వారు, బ్యాంకు డిపాజిట్లపై వడ్డీ పొందుతున్న వారు లేదా ఇతర పన్ను పరిధిలోకి వచ్చే ఆదాయం కలిగిన వారు ఐటీఆర్ దాఖలు చేయాల్సి రావచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో మూలంలోనే పన్ను మినహాయింపు (TDS) జరిగినప్పటికీ, అదనపు రీఫండ్ పొందడానికి లేదా పన్ను లెక్కలను సరిచేసుకోవడానికి కూడా ఐటీఆర్ దాఖలు చేయడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రవాస భారతీయులు ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసిన తర్వాత తమ భారత్లో గడిపిన రోజుల సంఖ్యను ఖచ్చితంగా లెక్కించుకోవాలి. ఎందుకంటే నివాస హోదాలో చిన్న మార్పు జరిగినా పన్ను బాధ్యతలు పూర్తిగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, భారత్కు తరచుగా వచ్చే ఎన్నారైలు ఈ అంశంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపాలని సూచిస్తున్నారు. సరైన నివాస హోదా నిర్ధారణ లేకుండా రిటర్నులు దాఖలు చేస్తే భవిష్యత్తులో పన్ను వివాదాలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
అంతర్జాతీయ పన్ను ఒప్పందాలు (Double Taxation Avoidance Agreements – DTAA) కూడా ఎన్నారైలకు కొంత మేర ఉపశమనం కల్పించగలవు. ఒకే ఆదాయంపై రెండు దేశాల్లో పన్ను చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి తలెత్తకుండా ఈ ఒప్పందాలు ఉపయోగపడతాయి. అయితే ఇందుకు సంబంధించి అవసరమైన పత్రాలు సమర్పించడం, సంబంధిత నిబంధనలను పాటించడం తప్పనిసరి. అందువల్ల విదేశాల్లో నివసించే భారతీయులు అవసరమైతే పన్ను నిపుణుల సలహా తీసుకుని రిటర్నులు దాఖలు చేయడం ఉత్తమమని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ప్రస్తుత మదింపు సంవత్సరం రిటర్నుల గడువు కొనసాగుతున్నందున, చివరి నిమిషం వరకు వేచి ఉండకుండా ముందుగానే అవసరమైన పత్రాలను సిద్ధం చేసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. పాస్పోర్టులోని ప్రయాణ వివరాలు, బ్యాంకు స్టేట్మెంట్లు, ఆదాయ ధ్రువీకరణ పత్రాలు, టిడిఎస్ వివరాలు, ఫారమ్ 26ఏఎస్, వార్షిక సమాచార ప్రకటన (AIS) వంటి పత్రాలను పరిశీలించి సరైన సమాచారం ఆధారంగా రిటర్నులు దాఖలు చేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో సమస్యలను నివారించవచ్చని చెబుతున్నారు.
