అంగారక గ్రహంపై జీవం, నీరు, ఖనిజాల ఆనవాళ్ల కోసం పరిశోధనలు చేస్తున్న నాసా శాస్త్రవేత్తలకు మరో ఆసక్తికరమైన ఆధారం లభించింది. మార్స్పై సాధారణంగా కనిపించిన ఓ రాయిని నాసా రోవర్ లేజర్తో పరీక్షించగా, అందులో భూమిపై విలువైన రత్నాలతో సంబంధం ఉన్న ఖనిజానికి సంబంధించిన ఆనవాళ్లు బయటపడ్డాయి. ఈ అనూహ్య విషయాన్ని నాసాకు చెందిన ‘పర్సీవరెన్స్’ రోవర్ సేకరించిన సమాచారాన్ని విశ్లేషించిన శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అంగారకుడి ఉపరితలంపై ఉన్న రాళ్లు, మట్టి, ఖనిజాల రసాయన కూర్పును తెలుసుకునేందుకు పర్సీవరెన్స్ రోవర్లో అత్యాధునిక శాస్త్రీయ పరికరాలను అమర్చారు. అందులో భాగంగా ఉన్న సూపర్క్యామ్ (SuperCam) పరికరం రాళ్లను దూరం నుంచే పరిశీలించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. రాయిపై లేజర్ కిరణాలను ప్రయోగించి, ఆ తర్వాత వెలువడే సంకేతాలను విశ్లేషించడం ద్వారా ఆ రాయిలో ఏయే మూలకాలు, ఖనిజాలు ఉన్నాయో శాస్త్రవేత్తలు గుర్తిస్తున్నారు.
జెజెరో క్రేటర్ ప్రాంతంలో పర్సీవరెన్స్ రోవర్ పరిశీలిస్తున్న సమయంలో ఓ రాయిపై ఇలాంటి లేజర్ పరీక్ష నిర్వహించారు. బయటకు సాధారణంగానే కనిపించిన ఆ రాయి రసాయన కూర్పులో మాత్రం ఆసక్తికరమైన ప్రత్యేకత ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. లేజర్ విశ్లేషణలో క్రోమియం కలిగిన కొరండం ఖనిజానికి సంబంధించిన ఆధారాలు కనిపించాయి.
కొరండం అనేది భూమిపై కూడా కనిపించే ఒక ముఖ్యమైన ఖనిజం. దీని స్వచ్ఛమైన రూపం సాధారణంగా రంగులేని స్ఫటికంలా ఉంటుంది. అయితే కొన్ని రసాయన మూలకాలు ఇందులో కలిసినప్పుడు వివిధ రంగులు ఏర్పడతాయి. ముఖ్యంగా కొరండంలో ఉండే చిన్న మొత్తంలోని క్రోమియం కారణంగా ఎరుపు రంగు ఏర్పడితే అది రూబీగా పిలువబడుతుంది. ఇతర పరిస్థితుల్లో కొరండం యొక్క విలువైన రూపాలు సఫైర్ వంటి రత్నాలుగా కనిపిస్తాయి. అందువల్ల మార్స్ రాయిలో క్రోమియం కలిగిన కొరండం ఆనవాళ్లు బయటపడటం శాస్త్రవేత్తలకు ఆసక్తికరమైన పరిణామంగా మారింది. అయితే దీన్ని బట్టి అంగారకుడిపై రూబీలు లేదా సఫైర్లు పెద్ద మొత్తంలో ఉన్నాయని అర్థం చేసుకోవడం సరైంది కాదు. రోవర్ గుర్తించినది రత్నంగా ఉపయోగించే పరిమాణంలో ఉన్న పదార్థం కాకుండా, ఆ రాయిలోని ఖనిజ కూర్పుకు సంబంధించిన ఆధారం.
ముఖ్యంగా ఈ ప్రాంతంలో ఇలాంటి ఖనిజాలు ఉంటాయని శాస్త్రవేత్తలు ముందుగా ఊహించలేదు. దీంతో ఈ ఆవిష్కరణ అంగారకుడి భౌగోళిక చరిత్రపై మరిన్ని ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ఈ ఖనిజం అక్కడ ఎలా ఏర్పడింది? దాని ఏర్పాటుకు ఎలాంటి భౌగోళిక పరిస్థితులు కారణమయ్యాయి? గతంలో అక్కడ ఉన్న నీరు లేదా ఇతర పర్యావరణ పరిస్థితులు దీనితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయా? అనే అంశాలను శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. జెజెరో క్రేటర్ నాసా పరిశోధనల్లో అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతాల్లో ఒకటి. అంగారకుడిపై చాలా కాలం క్రితం ఒక సరస్సు, నదీ వ్యవస్థ ఉండి ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలోని రాళ్లు, మట్టిలో నమోదైన ఖనిజ ఆధారాలు గతంలో మార్స్పై ఉన్న పర్యావరణ పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడంలో కీలకంగా మారవచ్చు.
పర్సీవరెన్స్ రోవర్ ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి కూడా ఇదే. మార్స్ ఉపరితలంపై ఉన్న రాళ్లను నేరుగా పరిశీలించడం, వాటి రసాయన కూర్పును నమోదు చేయడం, గతంలో జీవానికి అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఉన్నాయా అనే దానిపై ఆధారాలను సేకరించడం వంటి పనులను రోవర్ కొనసాగిస్తోంది. అంతేకాకుండా భవిష్యత్తులో భూమికి తీసుకురావడానికి వీలుగా ఎంపిక చేసిన రాతి నమూనాలను కూడా సేకరిస్తోంది. లేజర్ ఆధారిత సాంకేతికత ఈ పరిశోధనల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. రోవర్ ప్రతి రాయి దగ్గరకు వెళ్లి దానిని తాకాల్సిన అవసరం లేకుండానే సూపర్క్యామ్ దాని కూర్పును అంచనా వేయగలదు. రాయిపై లేజర్ కిరణాలను ప్రయోగించినప్పుడు ఏర్పడే చిన్నపాటి ఆవిరి, ప్లాస్మా నుంచి వచ్చే కాంతిని పరికరం విశ్లేషిస్తుంది. అందులోని వివిధ తరంగదైర్ఘ్యాల ఆధారంగా రాయిలో ఉన్న మూలకాలను గుర్తించవచ్చు.
ఈ సాంకేతికత కారణంగానే బయటకు సాధారణంగా కనిపించే రాళ్లలో దాగి ఉన్న ఖనిజాల గురించి శాస్త్రవేత్తలకు సమాచారం లభిస్తోంది. మార్స్ ఉపరితలంపై ఇప్పటివరకు గుర్తించిన ఖనిజ వైవిధ్యం ఆ గ్రహం భౌగోళిక చరిత్ర ఎంత సంక్లిష్టంగా ఉందో సూచిస్తోంది. క్రోమియం కలిగిన కొరండం గుర్తింపు కూడా ఈ కోణంలో ముఖ్యమైనదే. భూమిపై కొరండం ఏర్పడటానికి ప్రత్యేకమైన భౌగోళిక పరిస్థితులు అవసరం. కాబట్టి మార్స్పై ఇలాంటి ఖనిజం ఏర్పడటానికి దారితీసిన పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా ఆ గ్రహం గతంలోని ఉష్ణోగ్రతలు, పీడనం, నీటి ఉనికి వంటి అంశాలపై మరింత సమాచారం లభించే అవకాశం ఉంది.
