- ‘పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉన్నాం’.. అమెరికా ఆంక్షలపై ఇరాన్ తీవ్ర హెచ్చరిక
- సైనిక చర్యకు సిద్ధమన్న టెహ్రాన్
- సైనిక చర్య, చమురు ఎగుమతుల నిలిపివేతకు సంకేతాలు
ఇరాన్పై అమెరికా తాజాగా ప్రకటించిన విస్తృత ఆర్థిక ఆంక్షలతో ఇరు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రస్థాయికి చేరుకున్నాయి. అమెరికా చర్యలను తీవ్రంగా ఖండించిన ఇరాన్.. వాటికి ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని హెచ్చరించింది. అవసరమైతే సైనిక చర్యకు కూడా వెనుకాడబోమని ఇరాన్ వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి. అమెరికా తీసుకుంటున్న తాజా చర్యలను ఎదుర్కొనేందుకు తమ ప్రభుత్వం పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉందని ఇరాన్ ఆర్థిక మంత్రి అలీ మదనిజాదెహ్ వెల్లడించారు. కొత్త ఆంక్షలతో తమ దేశాన్ని ఆర్థికంగా ఒంటరిచేయాలని అమెరికా ప్రయత్నిస్తోందని, గతంలోనూ ఇలాంటి ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొన్నామని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ సోమవారం ‘ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ అవుట్కాస్ట్’ పేరుతో కొత్త ఆంక్షల కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించారు. ఇరాన్కు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆర్థిక సంబంధాలను దెబ్బతీయడం, ఆ దేశానికి ఆదాయాన్ని అందించే మార్గాలను కత్తిరించడం, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ నుంచి టెహ్రాన్ను మరింత దూరం చేయడం ఈ చర్యల ప్రధాన ఉద్దేశమని బెస్సెంట్ తెలిపారు. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మద్దతుగా నిలుస్తున్న ప్రతి కీలక మార్గాన్ని గుర్తించి వాటిపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నామని ఆయన చెప్పారు.
తాజా ఆంక్షల పరిధిలో ఇరాన్తో సంబంధం ఉన్న 60కి పైగా వ్యక్తులు, సంస్థలు, నౌకలను అమెరికా చేర్చింది. ఇరాన్ చమురు ఆదాయానికి సహకరించడం, ఆయుధాలు, అణు, క్షిపణి సాంకేతికతకు సంబంధించిన కార్యకలాపాలు, సైబర్ వ్యవహారాలు, ఆంక్షలను తప్పించుకునే నెట్వర్క్లకు మద్దతు వంటి అంశాల్లో సంబంధాలు ఉన్న సంస్థలపై చర్యలు తీసుకున్నట్లు అమెరికా ప్రకటించింది. దీని ద్వారా ఇరాన్కు అందుతున్న విదేశీ మారకద్రవ్యం, వాణిజ్య ఆదాయం, సాంకేతిక సహకారం వంటి కీలక వనరులపై ఒత్తిడి పెంచాలని వాషింగ్టన్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
డిజిటల్ ఆస్తులు, టెక్నాలజీ, బంగారం, విమానయానం, నౌకా రవాణా వంటి రంగాలను కూడా అమెరికా తాజా చర్యల్లో లక్ష్యంగా చేసుకుంది. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా మద్దతు అందించే అంతర్జాతీయ నెట్వర్క్లను కట్టడి చేయడమే లక్ష్యమని అమెరికా పేర్కొంది. ముఖ్యంగా చమురు ఎగుమతుల ద్వారా ఇరాన్కు వచ్చే ఆదాయాన్ని తగ్గించడంపై వాషింగ్టన్ దృష్టి పెట్టింది. ఇరాన్ ఆర్థికంగా బలహీనపడితే ఆ దేశ సైనిక, వ్యూహాత్మక కార్యకలాపాలపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చన్నది అమెరికా వ్యూహంగా కనిపిస్తోంది.
అమెరికాతో వ్యాపార సంబంధాలు కొనసాగించే ఇతర దేశాలు, కంపెనీలకు కూడా తాజా ఆంక్షలు ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారాయి. ఇరాన్తో ఆర్థిక లావాదేవీలు కొనసాగించే సంస్థలు అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థలో తమకు ఉన్న ప్రాప్యతను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందని బెస్సెంట్ హెచ్చరించారు. దీంతో ఇరాన్తో వాణిజ్యం చేస్తున్న దేశాలపై కూడా ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఇరాన్ చమురు కొనుగోలు చేసే దేశాలు, ఆ దేశంతో బ్యాంకింగ్, షిప్పింగ్, టెక్నాలజీ రంగాల్లో సంబంధాలు ఉన్న సంస్థలు తాజా పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి.
అమెరికా ఆంక్షలపై ఇరాన్ మాత్రం వెనక్కి తగ్గే సూచనలు ఇవ్వలేదు. ఆంక్షల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ముందుగానే ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకున్నామని ఇరాన్ ఆర్థిక మంత్రి అలీ మదనిజాదెహ్ తెలిపారు. అమెరికా గతంలో అనేకసార్లు ఇరాన్పై ఆర్థిక ఒత్తిడి పెంచినా, తమ దేశం వాటిని అధిగమించిందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. తాజా చర్యలు కూడా ఇరాన్ను లొంగదీయలేవని, అమెరికా మరోసారి ఓటమిని ఎదుర్కొనే పరిస్థితి వస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు.
అయితే ఇరాన్ నుంచి వస్తున్న హెచ్చరికలు కేవలం ఆర్థిక ప్రతీకార చర్యలకే పరిమితం కాలేదు. అమెరికా ఒత్తిడి మరింత పెరిగితే సైనికంగా కూడా స్పందించే అవకాశం ఉందన్న సంకేతాలు టెహ్రాన్ నుంచి వెలువడ్డాయి. ఇరాన్కు చెందిన సైనిక అధికారులు కూడా తమ మౌలిక వసతులు లేదా కీలక ప్రయోజనాలపై దాడులు జరిగితే అమెరికా ప్రయోజనాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించినట్లు సమాచారం. దీంతో తాజా ఆంక్షలు కేవలం ఆర్థిక అంశంగా కాకుండా భద్రతాపరమైన పరిణామాలకు కూడా దారితీసే అవకాశంపై అంతర్జాతీయంగా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
మరోవైపు ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు పెరిగితే అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా గల్ఫ్ ప్రాంతం, హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా జరిగే చమురు రవాణా విషయంలో ఇప్పటికే అనిశ్చిత పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ఇరాన్పై ఆర్థిక ఒత్తిడి పెరిగే కొద్దీ చమురు రవాణా మార్గాల భద్రతపై ఆందోళనలు పెరగవచ్చని మార్కెట్ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ఈ కారణంగా ఇరాన్-అమెరికా మధ్య పరిణామాలను ప్రపంచ దేశాలు అత్యంత జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తున్నాయి.
తాజా పరిణామాల్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం చైనా పాత్ర. ఇరాన్ చమురు కొనుగోలు చేసే ప్రధాన దేశాల్లో చైనా ఉండటంతో, అమెరికా ఆంక్షల అమలు విషయంలో బీజింగ్తో వాషింగ్టన్కు విభేదాలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. అయితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై అనూహ్య ప్రభావం పడకుండా అమెరికా కూడా ఆంక్షలను అమలు చేసే విషయంలో కొన్ని అంశాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తున్నట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ బ్యాంకింగ్, చమురు మార్కెట్లు, డాలర్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావాన్ని అమెరికా పరిగణనలోకి తీసుకుంటున్నట్లు తెలుస్తోంది.
ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికే తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో కొత్త ఆంక్షలు మరింత భారంగా మారే అవకాశం ఉంది. చమురు ఆదాయం, విదేశీ వాణిజ్యం, కరెన్సీ విలువ, పెట్టుబడులు వంటి రంగాలపై ఆంక్షల ప్రభావం పడితే సాధారణ ప్రజల జీవన వ్యయాలపైనా దాని ప్రభావం ఉండవచ్చు. మరోవైపు అమెరికా మాత్రం ఆర్థిక ఒత్తిడి ద్వారా ఇరాన్పై వ్యూహాత్మక మార్పులకు ఒత్తిడి తీసుకురావాలని ప్రయత్నిస్తోంది. సైనిక చర్యల కంటే ఆర్థిక ఒంటరితనం ద్వారా లక్ష్యాలను సాధించగలమనే వాదన కూడా అమెరికా వర్గాల్లో వినిపిస్తోంది.
