ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సందర్భంగా హైదరాబాద్ డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్ అండ్ అసెట్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ (హైడ్రా) చేపట్టిన భారీ ఆపరేషన్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. దశాబ్దాలుగా వివాదాల మధ్య చిక్కుకుని, కబ్జాదారుల కన్నుగప్పి ఆక్రమణకు గురయ్యే ప్రమాదంలో ఉన్న అత్యంత విలువైన ప్రభుత్వ భూమిని హైడ్రా అధికారులు తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. రంగారెడ్డి జిల్లా గండిపేట మండలం పరిధిలోని పుప్పాలగూడ-ఖాజాగూడ సరిహద్దుల్లో ఉన్న 198 ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమిని స్వాధీనం చేసుకోవడం ద్వారా ప్రకృతి, చరిత్ర, పర్యావరణ పరిరక్షణకు కీలకమైన అడుగు వేశారు.
అధికారుల అంచనాల ప్రకారం ఈ భూమి ప్రస్తుత మార్కెట్ విలువ సుమారు రూ.30,000 కోట్లకు పైగా ఉంటుందని తెలుస్తోంది. హైదరాబాద్ నగరానికి అత్యంత సమీపంలో ఉండటంతో పాటు ఐటీ కారిడార్కు ఆనుకుని ఉండటం వల్ల ఈ భూమికి భారీ డిమాండ్ ఉంది. అయితే ఈ ప్రాంతం కేవలం రియల్ ఎస్టేట్ పరంగా మాత్రమే కాకుండా ప్రకృతి వారసత్వ పరంగా కూడా ఎంతో విలువైనదిగా గుర్తింపు పొందింది.
ఈ 198 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో సుమారు 250 కోట్ల సంవత్సరాల నాటి అరుదైన రాతి గుట్టలు, శిలా నిర్మాణాలు, సహజ గుహలు, జీవ వైవిధ్యానికి నిలయంగా ఉన్న పచ్చని వృక్ష సంపద ఉన్నాయి. భూగర్భ శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం ఈ రాతి నిర్మాణాలు భూమి పరిణామ క్రమాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి కీలక ఆధారాలుగా నిలుస్తాయి. ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతన శిలా నిర్మాణాల్లో భాగంగా భావిస్తున్న ఈ రాతి గుట్టలు తెలంగాణ ప్రకృతి వారసత్వానికి చిహ్నాలుగా నిలిచాయి.
గతంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ భూమిని హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (హెచ్ఎండీఏ)కి కేటాయించింది. అయితే కాలక్రమేణా ఈ ప్రాంతంపై వివిధ వర్గాల కన్ను పడటంతో భూమి ఆక్రమణలకు గురయ్యే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. ముఖ్యంగా రియల్ ఎస్టేట్ విస్తరణ వేగంగా జరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ భూమి రక్షణ అత్యంత కీలకంగా మారింది.
ఇదే సమయంలో ప్రకృతి సంపదను కాపాడేందుకు పనిచేస్తున్న ‘సొసైటీ టు సేవ్ రాక్స్’ సంస్థ ప్రతినిధులు ఈ ప్రాంతంలోని రాతి గుట్టలను పరిరక్షించాలని దశాబ్దాలుగా పోరాటం చేస్తున్నారు. హైదరాబాద్ నగర పరిసర ప్రాంతాల్లో వేగంగా కనుమరుగవుతున్న సహజ రాతి నిర్మాణాలను రక్షించాలనే లక్ష్యంతో ఈ సంస్థ అనేక అవగాహన కార్యక్రమాలు, న్యాయపోరాటాలు నిర్వహించింది. ఈ క్రమంలో ప్రభుత్వ భూమితో పాటు రాతి గుట్టలను సంరక్షించాలంటూ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది.
సొసైటీ దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ జరిపిన హైకోర్టు 2019లో కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ ప్రాంతంలోని చారిత్రక రాతి గుట్టలు, ప్రభుత్వ భూమిని పూర్తిస్థాయిలో సంరక్షించాలని మున్సిపల్, రెవెన్యూ శాఖలకు స్పష్టమైన ఆదేశాలు ఇచ్చింది. భూమి హద్దులను గుర్తించి, రక్షణ చర్యలు చేపట్టాలని కూడా సూచించింది. అయితే పరిపాలనా జాప్యం, వివిధ సాంకేతిక కారణాల వల్ల ఫెన్సింగ్ ఏర్పాటు, హద్దుల నిర్ధారణ ప్రక్రియ పూర్తికాలేదు.
దీంతో క్రమంగా ఈ భూమి మళ్లీ ఆక్రమణలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడింది. పరిస్థితిని గమనించిన ‘సొసైటీ టు సేవ్ రాక్స్’ ప్రతినిధులు ఇటీవల హైడ్రా నిర్వహిస్తున్న ప్రజావాణి కార్యక్రమంలో ఫిర్యాదు చేశారు. ఫిర్యాదును సీరియస్గా తీసుకున్న హైడ్రా అధికారులు సంబంధిత శాఖలతో సమన్వయం చేసుకుని భూమి రికార్డులను పరిశీలించారు. అనంతరం ప్రత్యేక ఆపరేషన్ నిర్వహించి మొత్తం 198 ఎకరాల భూమిని అధికారికంగా తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు.
ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం రోజున ఈ చర్య చేపట్టడం విశేష ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. పర్యావరణ పరిరక్షణ అంటే కేవలం చెట్లు నాటడం మాత్రమే కాదని, సహజ వారసత్వాన్ని, చారిత్రక ప్రకృతి నిర్మాణాలను కాపాడడం కూడా అంతే ముఖ్యమనే సందేశాన్ని ఈ చర్య ద్వారా హైడ్రా ఇచ్చిందని పర్యావరణవేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
