క్యాన్సర్ వంటి ప్రాణాంతక వ్యాధులను ముందుగానే గుర్తించేందుకు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న అనేక పరీక్షలు ఖరీదైనవిగా ఉండటంతో పాటు, కొన్ని సందర్భాల్లో రోగులకు అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తుంటాయి. రక్త పరీక్షలు, ఇమేజింగ్ స్కాన్లు, బయాప్సీ వంటి విధానాలు క్యాన్సర్ నిర్ధారణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, వ్యాధిని ప్రాథమిక దశలో గుర్తించేందుకు మరింత సులభమైన, వేగవంతమైన, నొప్పిలేని స్క్రీనింగ్ విధానాలపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. ఈ క్రమంలో భారత్కు చెందిన ఓ డీప్-టెక్ స్టార్టప్ సరికొత్త ఆలోచనతో ముందుకు వస్తోంది. శిక్షణ పొందిన శునకాల అసాధారణ ఘ్రాణశక్తిని ఆధునిక బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్ఫేస్ సాంకేతికతతో అనుసంధానించి క్యాన్సర్ ముప్పును అంచనా వేసే వినూత్న విధానాన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నట్లు సమాచారం.
బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ‘డాగ్నోసిస్’ ఈ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేస్తోంది. దీనికి ‘బ్రీత్ఈజీ’ అనే పేరు పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది. సాధారణ ప్రజలకు క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్ను మరింత సులభతరం చేయాలనే లక్ష్యంతో ఈ విధానాన్ని రూపొందిస్తున్నట్లు కంపెనీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఒక వ్యక్తి కేవలం 10 నిమిషాల పాటు ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన మాస్క్లోకి శ్వాసను వదలాల్సి ఉంటుంది. ఆ శ్వాస నమూనాలోని ప్రత్యేక రసాయన సంకేతాలను విశ్లేషించడం ద్వారా క్యాన్సర్కు సంబంధించిన ప్రమాద సూచనలు ఉన్నాయా? అనే విషయాన్ని అంచనా వేయడం ఈ విధానం ప్రధాన ఉద్దేశంగా తెలుస్తోంది.
మానవ శరీరంలో వ్యాధులు, ముఖ్యంగా కొన్ని రకాల క్యాన్సర్లు ఏర్పడినప్పుడు శరీరం విడుదల చేసే అస్థిర సేంద్రియ సమ్మేళనాల్లో (VOCs) మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఇవి మన శ్వాసలో కూడా కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది. మనుషులకు గుర్తించలేని అత్యంత సూక్ష్మమైన వాసనలను శిక్షణ పొందిన శునకాలు గుర్తించగలవు. ఈ ప్రత్యేకమైన ఘ్రాణశక్తిని వైద్య రంగంలో ఉపయోగించాలనే ఆలోచన కొత్తది కాకపోయినా, దాన్ని ఆధునిక సాంకేతికతతో అనుసంధానించి మరింత శాస్త్రీయంగా, కొలిచే విధంగా ఉపయోగించాలనే ప్రయత్నం ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
‘బ్రీత్ఈజీ’ విధానంలో శిక్షణ పొందిన శునకాల ఘ్రాణ సామర్థ్యాన్ని ఆధునిక బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్ఫేస్ టెక్నాలజీతో కలిపి ఉపయోగిస్తున్నట్లు సమాచారం. శునకం ఒక నిర్దిష్ట శ్వాస నమూనాలో క్యాన్సర్కు సంబంధించిన రసాయన సంకేతాలను గుర్తించినప్పుడు, దాని మెదడు కార్యకలాపాల్లో చోటుచేసుకునే మార్పులను సాంకేతిక పరికరాల ద్వారా నమోదు చేసి విశ్లేషించేందుకు ఈ వ్యవస్థ ఉపయోగపడుతుందని భావిస్తున్నారు. అంటే శునకం గుర్తించే వాసన సంకేతాలను నేరుగా సాంకేతిక డేటాగా మార్చి, వాటిని విశ్లేషించే విధానం ఇందులో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
ఈ సాంకేతికత విజయవంతమైతే క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్ రంగంలో గణనీయమైన మార్పులకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం క్యాన్సర్ను గుర్తించేందుకు ఉపయోగించే కొన్ని పరీక్షలు ఖరీదైనవిగా ఉండటంతో పాటు, అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు. కొన్నింటికి ప్రత్యేక వైద్య సదుపాయాలు, నిపుణుల పర్యవేక్షణ అవసరం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో కేవలం 10 నిమిషాల పాటు శ్వాస నమూనాను అందించడం ద్వారా ప్రాథమిక స్థాయిలో క్యాన్సర్ ముప్పును అంచనా వేయగలిగితే, పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు స్క్రీనింగ్ అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి ఇది ఉపయోగపడవచ్చని భావిస్తున్నారు.
అయితే ఈ విధానాన్ని ప్రస్తుతం ఉన్న క్యాన్సర్ నిర్ధారణ పరీక్షలకు పూర్తి ప్రత్యామ్నాయంగా పరిగణించకూడదని వైద్య నిపుణులు సూచించే అవకాశం ఉంది. క్యాన్సర్ను నిర్ధారించేందుకు వివిధ రకాల పరీక్షలు అవసరమవుతాయి. ఏదైనా స్క్రీనింగ్ విధానంలో క్యాన్సర్ ముప్పు ఉన్నట్లు తేలితే, తదుపరి నిర్ధారణ కోసం వైద్యులు ఇతర పరీక్షలను సూచించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల ‘బ్రీత్ఈజీ’ విజయవంతమైనా, ఇది మొదటి దశలో ప్రమాదాన్ని గుర్తించే స్క్రీనింగ్ సాధనంగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.
ప్రస్తుతం ఈ సాంకేతికతపై క్లినికల్ అధ్యయనాలు కొనసాగుతున్నట్లు సమాచారం. వైద్య రంగంలో ఏదైనా కొత్త సాంకేతికతను విస్తృతంగా వినియోగించాలంటే దాని ఖచ్చితత్వం, విశ్వసనీయత, భద్రత, వివిధ వయసుల ప్రజల్లో పనితీరు వంటి అంశాలను శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది. అందుకే క్లినికల్ అధ్యయనాల ఫలితాలు ఈ ఆవిష్కరణ భవిష్యత్తును నిర్ణయించడంలో కీలకంగా మారనున్నాయి.
క్యాన్సర్ను ప్రాథమిక దశలో గుర్తించడం చికిత్స విజయావకాశాలను మెరుగుపరచడంలో ముఖ్యమైన అంశంగా వైద్య రంగం భావిస్తుంది. అయితే చాలా సందర్భాల్లో ప్రజలు లక్షణాలు కనిపించిన తర్వాతే వైద్యులను సంప్రదిస్తుంటారు. ఖరీదైన పరీక్షలు లేదా పరీక్షలపై ఉన్న భయం కారణంగా కొందరు స్క్రీనింగ్కు దూరంగా ఉండే పరిస్థితి కూడా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో నొప్పిలేని, తక్కువ సమయం పట్టే, సులభంగా నిర్వహించగలిగే స్క్రీనింగ్ విధానం అందుబాటులోకి వస్తే, ప్రజలు ముందస్తు పరీక్షలకు ఎక్కువగా ముందుకు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
భారత్లో క్యాన్సర్ భారాన్ని తగ్గించేందుకు ముందస్తు గుర్తింపు, అవగాహన, అందుబాటులో ఉండే స్క్రీనింగ్ వ్యవస్థలు ఎంతో అవసరం. గ్రామీణ ప్రాంతాలు, చిన్న పట్టణాల్లో అత్యాధునిక వైద్య సదుపాయాలు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల ప్రాథమిక దశలో వ్యాధిని గుర్తించడం సవాలుగా మారుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో తక్కువ సమయంలో, సులభంగా నిర్వహించగలిగే శ్వాస ఆధారిత స్క్రీనింగ్ విధానాలు భవిష్యత్తులో ప్రజారోగ్య వ్యవస్థకు ఉపయోగపడే అవకాశాలు ఉన్నాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
బెంగళూరులో అభివృద్ధి అవుతున్న ‘బ్రీత్ఈజీ’ సాంకేతికతపై ప్రస్తుతం ఆసక్తి పెరగడానికి మరో కారణం ఇందులో ఉపయోగిస్తున్న సాంకేతికతల కలయిక. ఒకవైపు ప్రకృతి ప్రసాదించిన శునకాల అత్యంత సున్నితమైన ఘ్రాణశక్తి, మరోవైపు ఆధునిక బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్ఫేస్ వ్యవస్థ. ఈ రెండింటినీ అనుసంధానించడం ద్వారా వైద్య రంగంలో కొత్త తరహా డయాగ్నస్టిక్ విధానానికి రూపకల్పన చేయాలనే ప్రయత్నం జరుగుతోంది.
