ప్రపంచవ్యాప్తంగా మలేరియా, డెంగ్యూ, జికా వైరస్, చికున్గున్యా వంటి వ్యాధుల వ్యాప్తికి ప్రధాన కారణమైన దోమల జనాభాను నియంత్రించేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఎన్నో సంవత్సరాలుగా వివిధ మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నారు. రసాయన పురుగుమందుల వినియోగం, ఫాగింగ్, జీవ నియంత్రణ పద్ధతులు వంటి సంప్రదాయ మార్గాలు అమలులో ఉన్నప్పటికీ, దోమల సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. ఈ నేపథ్యంలో టెక్నాలజీ రంగ దిగ్గజ సంస్థలూ ప్రజారోగ్య సమస్యల పరిష్కారంలో భాగస్వామ్యం అవుతున్నాయి. తాజాగా గూగుల్ మాతృసంస్థ అయిన Alphabet Inc. దోమల నియంత్రణ కోసం ఒక వినూత్న జీవసాంకేతిక ప్రయోగానికి సిద్ధమవుతోంది.
అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా, ఫ్లోరిడా రాష్ట్రాల్లో రాబోయే రెండేళ్లలో సుమారు 3.2 కోట్ల ప్రత్యేక మగ దోమలను విడుదల చేయడానికి సంస్థ ప్రణాళిక రూపొందించింది. ఈ ప్రాజెక్టుకు అనుమతి కోసం అమెరికా పర్యావరణ పరిరక్షణ సంస్థ (EPA)ను ఆశ్రయించింది. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే భవిష్యత్తులో దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులను నియంత్రించడంలో కొత్త మార్గం తెరుచుకునే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
ఈ కార్యక్రమాన్ని ఆల్ఫాబెట్కు చెందిన బయోసైన్స్ మరియు హెల్త్ టెక్నాలజీ విభాగమైన Verily నిర్వహిస్తోంది. సంస్థ చేపడుతున్న ‘డీబగ్’ (Debug) ప్రాజెక్టు ప్రపంచవ్యాప్తంగా దోమల నియంత్రణకు శాస్త్రీయ పరిష్కారాలను అందించడమే లక్ష్యంగా ప్రారంభించబడింది. ఇప్పటికే పలు ప్రాంతాల్లో చిన్నస్థాయిలో ప్రయోగాలు నిర్వహించిన వెరిలీ, ఇప్పుడు మరింత విస్తృత స్థాయిలో ఈ పద్ధతిని అమలు చేయాలని భావిస్తోంది.
ఈ ప్రయోగంలో ప్రధానంగా ‘వొల్బాకియా’ (Wolbachia) అనే సహజ సిద్ధమైన బ్యాక్టీరియాను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది ప్రకృతిలో అనేక కీటక జాతుల్లో సహజంగానే కనిపించే సూక్ష్మజీవి. శాస్త్రవేత్తలు ఈ బ్యాక్టీరియాతో ప్రత్యేకంగా సిద్ధం చేసిన మగ దోమలను పెంచి వాటిని ప్రకృతిలోకి విడుదల చేస్తారు. ఈ మగ దోమలు అడవిలో ఉన్న ఆడ దోమలతో సంయోగం చెందినప్పుడు, వాటి నుంచి ఉత్పత్తయ్యే గుడ్లు అభివృద్ధి చెందవు. ఫలితంగా కొత్త దోమలు పుట్టకపోవడంతో జనాభా క్రమంగా తగ్గుతుంది.
ఈ ప్రక్రియలో అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే విడుదల చేసే దోమలు మగ దోమలు మాత్రమే కావడం. మగ దోమలు మనుషులను కరవవు. రక్తాన్ని పీల్చేది ఆడ దోమలే. కాబట్టి ఈ ప్రయోగం ప్రజలకు నేరుగా హాని చేసే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అదనంగా, ఇది జన్యుమార్పిడి (Genetic Modification) సాంకేతికత కాదని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. సహజసిద్ధమైన జీవశాస్త్ర ప్రక్రియను ఉపయోగించి దోమల జనాభాను తగ్గించడమే దీని లక్ష్యమని పేర్కొంటున్నారు.
ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దోమలు సంప్రదాయ పురుగుమందులకు నిరోధకత (Resistance) పెంచుకుంటున్నాయి. దీంతో రసాయన ఆధారిత నియంత్రణ పద్ధతుల ప్రభావం తగ్గుతోంది. అంతేకాకుండా అధికంగా పురుగుమందులు వినియోగించడం వల్ల పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు కూడా కనిపిస్తున్నాయి. నేల, నీటి కాలుష్యం, ఇతర ఉపయోగకర కీటకాల నష్టం వంటి సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో వొల్బాకియా ఆధారిత జీవ నియంత్రణ పద్ధతి మరింత పర్యావరణహిత ప్రత్యామ్నాయంగా పరిగణించబడుతోంది.
ఈ తరహా ప్రయోగాలు ఇప్పటికే ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాల్లో నిర్వహించబడ్డాయి. ఆస్ట్రేలియా, బ్రెజిల్, ఇండోనేషియా వంటి దేశాల్లో వొల్బాకియా ఆధారిత కార్యక్రమాలు డెంగ్యూ వ్యాప్తిని తగ్గించడంలో కొంత మేర విజయవంతమైనట్లు అధ్యయనాలు సూచించాయి. అదే అనుభవాన్ని మరింత విస్తృత స్థాయిలో అమెరికాలో అమలు చేయాలని వెరిలీ భావిస్తోంది.
ఈ ప్రాజెక్టుపై కొంతమంది పర్యావరణవేత్తలు, జీవవైవిధ్య నిపుణులు జాగ్రత్తగా ముందుకు వెళ్లాలని సూచిస్తున్నారు. దోమల జనాభాలో పెద్ద మార్పులు పర్యావరణ వ్యవస్థపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయో పూర్తిస్థాయిలో అధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని చెబుతున్నారు. మరోవైపు ప్రజారోగ్య నిపుణులు మాత్రం దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల నియంత్రణలో ఇది కీలక ముందడుగు కావచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
