ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ముందుకు తీసుకెళ్తున్న పోలవరం–బనకచర్ల అనుసంధాన ప్రాజెక్టుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక షాక్ ఇచ్చింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమర్పించిన పర్యావరణ అనుమతుల ప్రతిపాదనను కేంద్ర పర్యావరణ, అడవులు, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ తిరిగి రాష్ట్రానికి పంపింది. ఈ నిర్ణయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆశలకు తాత్కాలికంగా బ్రేక్ వేయగా, ప్రాజెక్టు భవిష్యత్తుపై కొత్త చర్చకు దారితీసింది. భారీ నీటి వనరుల వినియోగం, అంతర్రాష్ట్ర జల పంపిణీ, పర్యావరణ ప్రభావం వంటి అంశాల నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ఈ విషయాన్ని కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ సహాయ మంత్రి కీర్తివర్ధన్ సింగ్ అధికారికంగా లిఖితపూర్వక సమాధానంలో వెల్లడించారు. కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ పరిధిలో పనిచేసే ఎన్విరాన్మెంట్ అసెస్మెంట్ కమిటీ (EAC) సమగ్ర పరిశీలన అనంతరం నివేదిక సమర్పించిందని, అదే నివేదిక ఆధారంగా ప్రతిపాదనను తిరిగి పంపినట్లు తెలిపారు. ప్రాజెక్టు రూపకల్పన, నీటి వినియోగ విధానం, పర్యావరణ ప్రభావం వంటి అనేక అంశాలపై కమిటీ వివరణాత్మకంగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం.
ఈ ప్రాజెక్టుపై ప్రధానంగా 1980 గోదావరి జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన తీర్పుకు అనుగుణంగా ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదనలు లేవనే అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది. ట్రిబ్యునల్ నిర్దేశించిన నీటి కేటాయింపులు, వినియోగ నిబంధనలకు భిన్నంగా ప్రస్తుత ప్రణాళిక ఉన్నట్లు ఈఏసీ గుర్తించినట్లు కేంద్రం పేర్కొంది. ట్రిబ్యునల్ నిర్ణయాలు జల వివాదాల్లో అత్యంత కీలకమైన చట్టపరమైన ఆధారాలుగా పరిగణించబడుతున్నందున, వాటికి విరుద్ధంగా ఉన్న అంశాలను కేంద్రం అత్యంత సీరియస్గా తీసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
అంతేకాకుండా ఈ ప్రాజెక్టు అమలుతో పొరుగు రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ, ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాల నీటి హక్కులు, సాగు అవసరాలు, పర్యావరణ ప్రయోజనాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ఈఏసీ అభిప్రాయపడింది. అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశాన్ని కూడా కమిటీ పరిశీలించినట్లు సమాచారం. అందువల్ల సంబంధిత రాష్ట్రాల అభిప్రాయాలు, అభ్యంతరాలను పూర్తిస్థాయిలో పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని కేంద్రం సూచించినట్లు తెలుస్తోంది.
పోలవరం–బనకచర్ల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు ద్వారా గోదావరి జలాలను రాయలసీమ ప్రాంతాలకు మళ్లించి సాగునీరు, తాగునీటి అవసరాలను తీర్చాలనే లక్ష్యంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రతిపాదనను రూపొందించింది. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం చూపాలనే ఉద్దేశంతో ఈ ప్రాజెక్టును ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ప్రకటించింది. అయితే ఇలాంటి భారీ ప్రాజెక్టులకు పర్యావరణ, అటవీ, జలవనరుల సంబంధిత అనుమతులు తప్పనిసరిగా పొందాల్సి ఉంటుంది.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పర్యావరణ అనుమతుల ప్రతిపాదన వెనక్కి వెళ్లడం అంటే ప్రాజెక్టు పూర్తిగా రద్దయిందని కాదు. కేంద్రం సూచించిన లోపాలను సవరించి, అవసరమైన సాంకేతిక వివరాలు, చట్టపరమైన వివరణలు, ఇతర రాష్ట్రాల అభిప్రాయాలను జతచేసి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరోసారి ప్రతిపాదనలు సమర్పించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇందుకు మరింత సమయం పట్టే అవకాశముందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్రం సూచించిన అంశాలను పరిశీలించి, అవసరమైన మార్పులు చేసి మళ్లీ ప్రతిపాదనలు పంపే దిశగా చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉందని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అదే సమయంలో తెలంగాణ, ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాలతో సంప్రదింపులు జరపడం, గోదావరి ట్రిబ్యునల్ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ప్రాజెక్టు రూపకల్పనలో మార్పులు చేయడం వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వం దృష్టి సారించే అవకాశముంది.
పర్యావరణ పరిరక్షణ, చట్టపరమైన నిబంధనలు, అంతర్రాష్ట్ర జల హక్కులు వంటి అంశాలు సమతుల్యం చేయాల్సిన అవసరం ఉన్న నేపథ్యంలో పోలవరం–బనకచర్ల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు మరో కీలక దశలోకి ప్రవేశించింది. కేంద్రం లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎలా పరిష్కరిస్తుందనే దానిపైనే ఈ ప్రాజెక్టు భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉండనుంది. ప్రస్తుతం ఈ పరిణామం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ, పరిపాలనా వర్గాల్లోనే కాకుండా జలవనరుల నిపుణుల మధ్య కూడా విస్తృత చర్చకు కారణమైంది.
