నేడే చివరి గడువు..

2026-27 మదింపు సంవత్సరానికి (Assessment Year) సంబంధించి ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్‌ (ITR) దాఖలు చేయాల్సిన పన్ను చెల్లింపుదారులకు కీలక సమాచారం. సాధారణంగా రిటర్న్స్‌ దాఖలు చేయాల్సిన చాలా మంది వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులకు జూలై 31, 2026తో ఐటీఆర్‌ ఫైలింగ్‌ గడువు ముగుస్తోంది. నిర్ణీత గడువులోగా ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్‌ దాఖలు చేయకపోతే.. పన్ను చెల్లింపుదారులు ఆలస్య రుసుము చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. అయితే జూలై 31 గడువు అన్ని రకాల పన్ను చెల్లింపుదారులకు వర్తించదని పన్ను నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

ఆదాయపు పన్ను శాఖ పోర్టల్‌లో అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాల ప్రకారం.. ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 5.02 కోట్ల ఐటీఆర్‌లు దాఖలయ్యాయి. గత ఏడాది 2025-26 మదింపు సంవత్సరానికి మొత్తం 6.97 కోట్ల ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్‌ దాఖలయ్యాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రస్తుత మదింపు సంవత్సరానికి కూడా చివరి తేదీ సమీపిస్తుండటంతో ఐటీఆర్‌ దాఖలు చేసే వారి సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.

ప్రధానంగా వేతన జీవులు, పెన్షనర్లు, ఇతర సాధారణ వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్‌ను నిర్ణీత గడువులోగా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వ్యాపార ఆదాయం లేని, తమ ఖాతాలను తప్పనిసరిగా ఆడిట్‌ చేయించాల్సిన అవసరం లేని పన్ను చెల్లింపుదారులకు జూలై 31 సాధారణ డెడ్‌లైన్‌గా ఉంటుంది.

అలాగే మూలధన లాభాలు, మూలధన నష్టాలు వంటి ఆదాయాలు లేదా నష్టాలు ఉన్న పన్ను చెల్లింపుదారులు కూడా తమకు వర్తించే ఐటీఆర్‌ ఫారమ్‌ను ఉపయోగించి రిటర్న్స్‌ దాఖలు చేయాలి. ఐటీఆర్‌-1, ఐటీఆర్‌-2 వంటి ఫారమ్‌లను ఉపయోగించే అనేక మంది వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులకు జూలై 31 గడువు కీలకంగా ఉంటుంది.

పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ ఆదాయ వివరాలు, జీతం, బ్యాంకు వడ్డీ, పెట్టుబడుల ద్వారా వచ్చిన ఆదాయం, మూలధన లాభాలు తదితర వివరాలను సరిగ్గా నమోదు చేసి రిటర్న్స్‌ దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఐటీఆర్‌ ఫైలింగ్‌ సమయంలో ఫారమ్‌లో తప్పులు లేకుండా చూసుకోవడం కూడా చాలా ముఖ్యమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ఫారం-16, బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు, ఏఐఎస్‌ (Annual Information Statement), టీఐఎస్‌ (Taxpayer Information Summary) వంటి వివరాలను పరిశీలించిన తర్వాతే రిటర్న్‌ దాఖలు చేయాలని సూచిస్తున్నారు.

గడువులోగా ఐటీఆర్‌ దాఖలు చేయని పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఆలస్య రుసుము వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. సాధారణంగా ఆలస్యంగా రిటర్న్‌ దాఖలు చేసే సందర్భంలో పన్ను చట్టాల ప్రకారం వర్తించే లేట్‌ ఫైలింగ్‌ ఫీజును చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. రూ.5 లక్షల వరకు మొత్తం ఆదాయం ఉన్న పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఆలస్య రుసుము తక్కువగా ఉండగా.. అంతకంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి రూ.5,000 వరకు ఆలస్య రుసుము వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే జూలై 31 గడువు అందరు పన్ను చెల్లింపుదారులకు వర్తించదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. వ్యాపారాలు నిర్వహించే వారు, తమ ఖాతాలను ఆడిట్‌ చేయించాల్సిన అవసరం ఉన్నవారు, నిర్దిష్ట వర్గాలకు చెందిన సంస్థలు, ఇతర పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఆదాయపు పన్ను శాఖ వేర్వేరు గడువులను నిర్ణయిస్తుంది. అందువల్ల తమకు ఏ డెడ్‌లైన్‌ వర్తిస్తుందో పన్ను చెల్లింపుదారులు ముందుగానే తెలుసుకోవాలి.

వ్యాపారేతర ఆదాయం కలిగి, ఆడిట్‌ అవసరం లేని కొన్ని సొసైటీలు, సంస్థలు కూడా తమకు వర్తించే ఐటీఆర్‌ ఫారమ్‌లను గడువులోగా దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఐటీఆర్‌-5, ఐటీఆర్‌-7 ఫారమ్‌లను ఉపయోగించే నిర్దిష్ట వర్గాలకు కూడా నిబంధనల ప్రకారం గడువులు ఉంటాయి. అయితే ప్రతి సంస్థ లేదా సంస్థకు ఒకే డెడ్‌లైన్‌ వర్తించకపోవచ్చు. అందువల్ల సంబంధిత పన్ను నిబంధనలను పరిశీలించడం అవసరం.

చివరి తేదీ సమీపిస్తున్న సమయంలో ఐటీఆర్‌ పోర్టల్‌పై రద్దీ పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో చివరి రోజు సాంకేతిక సమస్యలు, సర్వర్‌ సమస్యలు, పత్రాల అప్‌లోడ్‌లో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల చివరి నిమిషం వరకు వేచి చూడకుండా వీలైనంత త్వరగా రిటర్న్స్‌ దాఖలు చేయడం మంచిదని పన్ను నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఐటీఆర్‌ దాఖలు చేసిన తర్వాత కూడా పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ రిటర్న్‌ను తప్పనిసరిగా వెరిఫై చేయాలి. రిటర్న్‌ ఫైలింగ్‌ ప్రక్రియ పూర్తయిందని భావించినా.. వెరిఫికేషన్‌ పూర్తికాకపోతే ప్రక్రియ అసంపూర్తిగా ఉండే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ఐటీఆర్‌ ఫైల్‌ చేసిన తర్వాత ఈ-వెరిఫికేషన్‌ ప్రక్రియను కూడా పూర్తి చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.