తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన పలు సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు సుప్రీంకోర్టులో భారీ ఊరట లభించింది. రాష్ట్రంలోని కీలక ప్రాజెక్టులైన పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం, సీతమ్మ సాగర్, గౌరవెల్లి రిజర్వాయర్ తదితర ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన పర్యావరణ అనుమతులపై నెలకొన్న సందిగ్ధతకు సర్వోన్నత న్యాయస్థానం తాజాగా తెరదించింది. కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ శాఖ 2021లో జారీ చేసిన ఆఫీస్ మెమోరాండం (OM)ను సుప్రీంకోర్టు బుధవారం కొట్టివేస్తూ కీలక తీర్పు వెలువరించింది.
అయితే ఈ తీర్పు ప్రభావం భవిష్యత్తులో చేపట్టే వ్యవహారాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. 2021లో కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ శాఖ జారీ చేసిన ఆఫీస్ మెమోరాండం ప్రాతిపదికన గతంలో మంజూరైన పర్యావరణ అనుమతులపై ఈ తీర్పు ఎలాంటి ప్రభావం చూపదని ధర్మాసనం తేల్చిచెప్పింది. ఇప్పటికే మంజూరైన పర్యావరణ అనుమతులన్నీ యథాతథంగా చెల్లుబాటులో ఉంటాయని స్పష్టం చేయడం తెలంగాణ సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు కీలక పరిణామంగా మారింది.
జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఈ మేరకు తీర్పును వెలువరించింది. 2021 ఆఫీస్ మెమోరాండం చట్టపరమైన ప్రాతిపదికపై సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. భవిష్యత్తులో పర్యావరణ అనుమతులకు సంబంధించి ఆ మెమోరాండాన్ని అమలు చేయడానికి వీలు లేదని స్పష్టం చేసింది. అదే సమయంలో గతంలో ఆ మెమోరాండం ఆధారంగా జారీ చేసిన అనుమతులను రద్దు చేయడం లేదా వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపించడం లేదని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.
ఈ తీర్పుతో తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేపట్టిన కీలక సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై నెలకొన్న అనిశ్చితి చాలా వరకు తొలగినట్లయింది. ముఖ్యంగా పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం తెలంగాణలోని కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించేందుకు ఉద్దేశించిన అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఉమ్మడి మహబూబ్నగర్ జిల్లాతో పాటు పరిసర ప్రాంతాల్లోని వ్యవసాయ భూములకు నీరు అందించాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం చర్యలు చేపడుతోంది.
అదే విధంగా సీతమ్మ సాగర్, గౌరవెల్లి రిజర్వాయర్ వంటి ప్రాజెక్టులు కూడా రాష్ట్ర సాగునీటి రంగంలో కీలకమైనవిగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, అభివృద్ధి, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పెంపు వంటి అంశాలకు పర్యావరణ అనుమతులు అత్యంత కీలకంగా ఉంటాయి. పర్యావరణ అనుమతులపై న్యాయపరమైన సందిగ్ధత నెలకొంటే ప్రాజెక్టుల పనుల్లో జాప్యం జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పు రాష్ట్రానికి ప్రాధాన్యత కలిగినదిగా మారింది.
2021లో కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ శాఖ జారీ చేసిన ఆఫీస్ మెమోరాండం కారణంగా పర్యావరణ అనుమతుల అంశంపై పలు చర్చలు, న్యాయపరమైన వివాదాలు తలెత్తాయి. ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన అనుమతుల ప్రక్రియ, ఇప్పటికే మంజూరైన అనుమతుల చెల్లుబాటు, భవిష్యత్తులో చేపట్టాల్సిన పర్యావరణ అనుమతుల విధానం వంటి అంశాలపై సందిగ్ధత ఏర్పడింది. ఈ నేపథ్యంలో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ద్వారా గతంలో మంజూరైన అనుమతులకు రక్షణ లభించినట్లయింది.
సుప్రీంకోర్టు తీర్పులో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే.. 2021 ఆఫీస్ మెమోరాండం రద్దు చేసినప్పటికీ, దాని ఆధారంగా గతంలో మంజూరైన పర్యావరణ అనుమతులను మాత్రం చెల్లుబాటులో ఉంచడం. దీంతో ఇప్పటికే అనుమతులు పొందిన ప్రాజెక్టులు కేవలం ఈ తీర్పు కారణంగా తమ అనుమతులను కోల్పోయే పరిస్థితి ఉండదని స్పష్టమైంది. ఇది తెలంగాణలో నిర్మాణంలో ఉన్న లేదా ముందుకు సాగుతున్న కీలక సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు ఊరటనిచ్చే పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.
రాష్ట్రంలో సాగునీటి రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా వ్యవసాయ విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం, కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలకు నీటిని అందించడం, రైతులకు సాగునీటి భరోసా కల్పించడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటిగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో పాలమూరు-రంగారెడ్డి, సీతమ్మ సాగర్, గౌరవెల్లి వంటి ప్రాజెక్టులు పూర్తయితే ఆయా ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ రంగానికి మరింత ప్రయోజనం చేకూరే అవకాశం ఉంది.
ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన పర్యావరణ అనుమతులపై స్పష్టత రావడం వల్ల పనులను కొనసాగించేందుకు ప్రభుత్వానికి మరింత వెసులుబాటు లభించనుంది. ఇప్పటికే మంజూరైన అనుమతులు చెల్లుబాటులోనే ఉంటాయని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేయడంతో ప్రాజెక్టుల భవిష్యత్తుపై నెలకొన్న అనుమానాలు తొలగే అవకాశం ఉంది. అయితే భవిష్యత్తులో కొత్తగా చేపట్టే ప్రాజెక్టులు లేదా కొత్త అనుమతులకు సంబంధించిన వ్యవహారాల్లో మాత్రం సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పు ప్రకారం తగిన నిబంధనలు పాటించాల్సి ఉంటుంది.
ఈ తీర్పు తెలంగాణకు రాజకీయంగా, పరిపాలనా పరంగా కూడా ప్రాధాన్యత కలిగినదిగా మారింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు పర్యావరణ అనుమతుల విషయంలో ఎదురవుతున్న న్యాయపరమైన చిక్కుల్లో ఇది ఒక కీలక పరిణామంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా ఇప్పటికే మంజూరైన అనుమతులు కొనసాగుతాయని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేయడం వల్ల ప్రాజెక్టులపై ఏర్పడిన అనిశ్చితి తగ్గనుంది.
