పశ్చిమాసియాలో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు మరింత తీవ్రమయ్యే సూచనలు కనిపిస్తున్న నేపథ్యంలో భారత్ ఇంధన భద్రతపై మరోసారి ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ సంక్షోభం మరింత ముదిరితే దేశీయంగా చమురు, సహజవాయువు దిగుమతుల వ్యయం గణనీయంగా పెరగడమే కాకుండా సరఫరా వ్యవస్థలో కూడా అంతరాయాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని ప్రముఖ ఇంధన రంగ ఆర్థికవేత్త కిరీట్ పారిఖ్ హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు పెరగడం భారత ఇంధన అవసరాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే అవకాశముందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
ఒక టెలివిజన్ ఇంటర్వ్యూలో మాట్లాడిన కిరీట్ పారిఖ్, మధ్యప్రాచ్యంలోని తాజా భద్రతా పరిస్థితులు ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపవచ్చని పేర్కొన్నారు. అమెరికా దాడుల అనంతరం ఇరాన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని కొన్ని లక్ష్యాలపై ప్రతిదాడులు జరిపినట్లు వచ్చిన నివేదికల నేపథ్యంలో పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారిందని ఆయన అన్నారు. ఈ పరిణామాలు కేవలం సైనిక పరిమితుల్లోనే కాకుండా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థలపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశాన్ని కొట్టిపారేయలేమని వ్యాఖ్యానించారు.
ప్రపంచ చమురు మరియు ద్రవీభవించిన సహజవాయువు (LNG) రవాణాలో హర్మూజ్ జలసంధి అత్యంత కీలక మార్గంగా పరిగణించబడుతుంది. గల్ఫ్ దేశాల నుంచి ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలకు వెళ్లే చమురు ట్యాంకర్లు, ఎల్ఎన్జీ నౌకలు ఈ సముద్ర మార్గం ద్వారానే ప్రయాణిస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే నౌకాయాన కార్యకలాపాలు మందగించే అవకాశం ఉండటంతో పాటు, రవాణా వ్యయం కూడా పెరిగే అవకాశముందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఫలితంగా చమురు అంతర్జాతీయ ధరలు పెరగడంతో భారత్ వంటి దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాలపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడే అవకాశం ఉంది.
భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో అధిక భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకుంటోంది. అందువల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరల్లో వచ్చే ప్రతి మార్పు దేశీయ ఇంధన ధరలు, ద్రవ్యోల్బణం, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి వ్యయం, రవాణా రంగంపై ప్రభావం చూపుతుంది. చమురు ధరలు పెరిగితే పెట్రోల్, డీజిల్, ఎల్పీజీ వంటి ఇంధనాల ధరలపై కూడా పరోక్ష ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
కిరీట్ పారిఖ్ మరో కీలక అంశాన్ని కూడా ప్రస్తావించారు. హర్మూజ్ జలసంధి మీదుగా ప్రయాణించే భారతీయ నావికుల భద్రతపై కూడా ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరమని ఆయన అన్నారు. ఉద్రిక్త పరిస్థితుల్లో వాణిజ్య నౌకలు భద్రతాపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉండటంతో, భారతీయ సిబ్బంది సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు. గతంలో కూడా ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతల కారణంగా వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలకు అంతరాయాలు ఏర్పడిన సందర్భాలు ఉన్నాయని గుర్తు చేశారు.
ఇంధన రంగ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో భారత్ ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలు, ఇతర దేశాల నుంచి చమురు దిగుమతుల అవకాశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. అలాగే వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను సమర్థంగా వినియోగించడం, ఇంధన వనరుల వైవిధ్యీకరణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వంటి చర్యలు కూడా కీలకంగా మారవచ్చని సూచిస్తున్నారు.
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఇప్పటికే భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలు పెట్టుబడిదారుల ఆందోళనకు కారణమవుతున్నాయి. మధ్యప్రాచ్యంలో పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తమైతే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరల్లో హెచ్చుతగ్గులు కనిపించే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో దిగుమతులపై ఆధారపడే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై అదనపు ఒత్తిడి పడే అవకాశాన్ని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం పరిస్థితిని కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఇంధన రంగ సంస్థలు నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. అంతర్జాతీయ పరిణామాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అవసరమైన చర్యలు తీసుకునేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్లు అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. మధ్యప్రాచ్య పరిస్థితులు ఎలా మారతాయన్న దానిపైనే భారత్ ఇంధన రంగంపై ప్రభావం ఎంత మేర ఉంటుందో ఆధారపడి ఉంటుందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
