భారతీయ సినీ సంగీత ప్రపంచంలో తన మధుర గానంతో తరతరాల సంగీతాభిమానులను అలరించిన గానకోకిల ఎస్. జానకి మరణవార్త దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర విషాదాన్ని నింపింది. ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా వేలాది పాటలతో భారతీయ సంగీత చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిన ఆమెను అభిమానులు, సినీ ప్రముఖులు, సంగీత విద్వాంసులు కన్నీరుమున్నీరుగా స్మరించుకుంటున్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆమె జీవితంలో చోటుచేసుకున్న ఒక విశేష సంఘటన మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. అదే 2013లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని ఆమె అత్యంత గౌరవప్రదంగా తిరస్కరించడం.
సాధారణంగా దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాల్లో ఒకటిగా భావించే పద్మభూషణ్ అందుకోవడం ప్రతి కళాకారుడికి గౌరవంగా భావిస్తారు. అయితే ఎస్. జానకి తీసుకున్న నిర్ణయం మాత్రం ఆమె వ్యక్తిత్వం, ఆత్మగౌరవం, కళ పట్ల ఉన్న అంకితభావాన్ని ప్రతిబింబించింది. పురస్కారాన్ని తిరస్కరించినప్పటికీ, ప్రభుత్వం పట్ల ఎలాంటి అసంతృప్తి లేదని ఆమె స్పష్టంగా చెప్పడం అప్పట్లో దేశవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు అందుకుంది.
2013లో నాటి యూపీఏ ప్రభుత్వం ఎస్. జానకిని దేశ మూడో అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్కు ఎంపిక చేసింది. ఈ ప్రకటన వెలువడగానే ఆమె అభిమానులు, సినీ పరిశ్రమ ప్రముఖులు హర్షం వ్యక్తం చేశారు. అయితే అదే సమయంలో కేరళలోని ఓ వివాహ వేడుకకు హాజరైన జానకి మీడియాతో మాట్లాడుతూ తాను ఈ పురస్కారాన్ని స్వీకరించబోనని ప్రకటించారు. ఆమె నిర్ణయం అప్పట్లో దేశవ్యాప్తంగా పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.
ఆ సందర్భంగా ఎస్. జానకి మాట్లాడుతూ, “నేను గత 55 సంవత్సరాలుగా పాటలు పాడుతున్నాను. నా జీవితంలో నాకు లభించిన అతిపెద్ద గౌరవం నా అభిమానుల ప్రేమ. వారు నా పాటలను ఇష్టపడి ఆదరించడం కంటే గొప్ప అవార్డు మరొకటి లేదు. ప్రభుత్వం నన్ను గుర్తించినందుకు సంతోషమే. కానీ ఈ పురస్కారాన్ని నేను స్వీకరించను” అని తెలిపారు.
అలాగే ప్రభుత్వం తనకు అవార్డు ప్రకటించడం తప్పు కాదని, ప్రభుత్వంపై తనకు ఎలాంటి కోపం లేదా అసంతృప్తి లేదని కూడా ఆమె స్పష్టం చేశారు. తన నిర్ణయం పూర్తిగా వ్యక్తిగతమని, దానిని వివాదాస్పదంగా చూడాల్సిన అవసరం లేదని పేర్కొన్నారు. ఈ వ్యాఖ్యలు ఆమె సంస్కారం, వినయాన్ని ప్రతిబింబించాయి.
సంగీత రంగానికి ఆమె అందించిన సేవలతో పోలిస్తే ఈ గుర్తింపు చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిందనే అభిప్రాయాన్ని అప్పట్లో పలువురు సంగీత విద్వాంసులు, అభిమానులు వ్యక్తం చేశారు. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా భారతదేశంలోని అనేక భాషల్లో వేలాది పాటలు పాడి కోట్లాది మంది హృదయాలను గెలుచుకున్న గాయని కావడంతో, ఆమెకు మరింత ముందుగానే అత్యున్నత గౌరవాలు లభించాల్సిందని చాలామంది అభిప్రాయపడ్డారు.
తెలుగు, తమిళం, మలయాళం, కన్నడ, హిందీతో పాటు పలు భారతీయ భాషల్లో తన మధుర గానంతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందిన ఎస్. జానకి అనేక జాతీయ, రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారాలను అందుకున్నారు. అయితే ఆమెకు అభిమానుల ప్రేమే అత్యంత విలువైన బహుమతి అనే భావన జీవితాంతం కొనసాగింది.
నేడు ఆమె మరణవార్తతో సంగీత ప్రపంచం శోకసంద్రంలో మునిగిపోయిన వేళ, పద్మభూషణ్ను తిరస్కరించిన ఆ సంఘటన మరోసారి ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. అవార్డుల కంటే కళ, అభిమానుల ప్రేమ గొప్పదనే ఆమె సందేశం నేటికీ సంగీత ప్రపంచానికి స్ఫూర్తిగా నిలుస్తోంది.
