భారతీయ సినీ సంగీత చరిత్రలో తన మధుర గానంతో చెరగని ముద్ర వేసిన ప్రముఖ నేపథ్య గాయని, ‘దక్షిణ భారత గాన కోకిల’ ఎస్. జానకి (శిష్ట్లా శ్రీరామమూర్తి జానకి) ఇకలేరు. గత కొంతకాలంగా వయోభారంతో అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఆమె శనివారం, జూలై 11న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూరులోని తన నివాసంలో గుండెపోటుతో తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె వయసు 88 సంవత్సరాలు. ఈ విషయాన్ని ఆమె మనవరాలు అప్సర ధ్రువీకరించారు. జానకి మరణవార్తతో భారతీయ సినీ సంగీత ప్రపంచం విషాదంలో మునిగిపోయింది. ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా కోట్లాది మంది సంగీతాభిమానులను తన అపూర్వమైన స్వర మాధుర్యంతో అలరించిన గానగంధర్వి మరణంతో భారతీయ సంగీత ప్రపంచంలో ఒక స్వర్ణయుగం ముగిసిందనే భావన వ్యక్తమవుతోంది.
1938 ఏప్రిల్ 23న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గుంటూరు జిల్లా రేపల్లె తాలూకా పల్లపట్ల గ్రామంలో శిష్ట్లా శ్రీరామమూర్తి, సత్యవతి దంపతులకు జానకి జన్మించారు. ఆమె తండ్రి ఆయుర్వేద వైద్యుడిగా, ఉపాధ్యాయుడిగా సేవలందించారు. చిన్నప్పటి నుంచే సంగీతంపై అపారమైన ఆసక్తి కనబరిచిన జానకి, బాల్యంలోనే తన గాన ప్రతిభను వెలికితీశారు. కుటుంబ పరిస్థితుల కారణంగా ఆమె బాల్యంలో ఎక్కువకాలం సిరిసిల్ల ప్రాంతంలో గడిపారు. కేవలం తొమ్మిదేళ్ల వయసులోనే తొలిసారి వేదికపై పాట పాడి ప్రేక్షకులను ముగ్ధులను చేశారు.
ఆమె ప్రతిభను గుర్తించిన కుటుంబ సభ్యులు, ముఖ్యంగా మేనమామ ప్రోత్సాహంతో మద్రాసుకు వెళ్లారు. అక్కడ ప్రముఖ ఏవీఎం స్టూడియోస్లో సంగీత దర్శకుడు ఆర్. సుదర్శనం వద్ద సంగీత ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. 1957లో తమిళ చిత్రం ‘విధియిన్ విలైయాట్టు’ ద్వారా నేపథ్య గాయనిగా సినీ రంగంలో అడుగుపెట్టిన జానకి, అదే సంవత్సరంలో తెలుగులో ‘ఎమ్మెల్యే’ చిత్రంలో పాట పాడి తెలుగు ప్రేక్షకులకు పరిచయమయ్యారు. తన తొలి సంవత్సరంలోనే తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళం, హిందీతో పాటు మరిన్ని భాషల్లో పాటలు ఆలపించి అసాధారణ ప్రతిభను చాటుకున్నారు.
ఎస్. జానకి తన కెరీర్లో వేలాది పాటలు పాడి భారతీయ సంగీత ప్రపంచంలో అరుదైన స్థానాన్ని సంపాదించారు. శాస్త్రీయ సంగీతం, జానపదం, భక్తి గీతాలు, ప్రేమగీతాలు, విషాద గీతాలు, ఉల్లాసభరితమైన పాటలు, పిల్లల పాటలు, ప్రయోగాత్మక గీతాలు—ఏ తరహా పాట అయినా తన ప్రత్యేకమైన స్వరంతో ప్రాణం పోసే అసాధారణ ప్రతిభ ఆమె సొంతం. ప్రతి పాటలో భావోద్వేగాలను సహజంగా పలికించడంలో ఆమెకు సాటి లేరని సంగీత విద్వాంసులు ప్రశంసిస్తుంటారు.
తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో ఘంటసాల, ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.బి. శ్రీనివాస్, యేసుదాస్ వంటి దిగ్గజ గాయకులతో కలిసి అనేక చిరస్మరణీయ గీతాలను ఆలపించారు. సంగీత దర్శకులు కె.వి. మహదేవన్, ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్, చక్రవర్తి, ఇళయరాజా, ఎం.ఎం. కీరవాణి, రాజ్-కోటి తదితర ప్రముఖులతో కలిసి పనిచేశారు. ఆమె ఆలపించిన అనేక పాటలు ఇప్పటికీ తరతరాల సంగీతాభిమానులను అలరిస్తూనే ఉన్నాయి.
తన అద్భుతమైన గాన ప్రతిభకు గాను ఎస్. జానకి నాలుగు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులతో పాటు అనేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నంది, ఫిల్మ్ఫేర్, కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ రాష్ట్ర అవార్డులు అందుకున్నారు. భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని ప్రకటించినప్పటికీ, దానిని స్వీకరించకుండా తనదైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయడం కూడా అప్పట్లో చర్చనీయాంశమైంది.
గానానికి మాత్రమే కాకుండా, వినయం, నిరాడంబర జీవనశైలికి కూడా జానకి ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. అనవసర ప్రచారానికి దూరంగా ఉంటూ, సంగీతాన్నే తన జీవితంగా భావించి కోట్లాది అభిమానుల ప్రేమను సంపాదించారు. ఆమె స్వరం భారతీయ సినీ సంగీతానికి ఒక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపుగా నిలిచిపోయింది.
