దేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన హిందూ పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒకటైన అమర్నాథ్ గుహలో ఏర్పడే సహజసిద్ధ మంచు లింగం (బాబా బర్ఫానీ) ఈ ఏడాది యాత్ర ప్రారంభమైన కొద్ది రోజుల్లోనే గణనీయంగా కరిగిపోవడం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది భక్తులు దర్శించుకునే ఈ పవిత్ర మంచు లింగం యాత్ర ప్రారంభమైన ఐదు రోజుల్లోనే దాదాపు 90 శాతానికి పైగా కరిగిపోయిందని వెలువడుతున్న సమాచారం భక్తులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. గుహకు చేరుకున్న అనేక మంది యాత్రికులు గత సంవత్సరాలతో పోలిస్తే మంచు లింగం పరిమాణం గణనీయంగా తగ్గిపోయిందని పేర్కొంటున్నారు.
జూలై 3న ప్రారంభమైన వార్షిక అమర్నాథ్ యాత్రకు ఈసారి దేశం నలుమూలల నుంచి రికార్డు స్థాయిలో భక్తులు తరలివచ్చారు. యాత్ర ప్రారంభమైన తొలి రోజుల్లోనే వేలాది మంది పవిత్ర గుహను సందర్శించారు. అయితే యాత్ర ప్రారంభమైన మొదటి వారంలోనే సహజంగా ఏర్పడే మంచు లింగం దాదాపు అదృశ్యమయ్యే స్థాయికి చేరుకోవడం భక్తుల్లో నిరాశను కలిగిస్తోంది. కొందరు భక్తులు గుహలోకి చేరుకున్నప్పటికీ పూర్తి ఆకారంలో మంచు లింగాన్ని దర్శించుకోలేకపోయామని చెబుతున్నారు.
ఈ పరిణామం సహజ వాతావరణ మార్పుల ఫలితమా? లేక అధిక సంఖ్యలో భక్తుల రాకతో ఏర్పడుతున్న పర్యావరణ ప్రభావమా? అనే అంశంపై చర్చ కొనసాగుతోంది. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా హిమాలయ ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్నాయని, దాని ప్రభావం మంచు నిర్మాణాలపై పడుతున్నదని కొందరు పర్యావరణ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. మరోవైపు గుహ పరిసరాల్లో భారీ సంఖ్యలో యాత్రికులు, వాహనాల రాకపోకలు, తాత్కాలిక మౌలిక వసతుల ఏర్పాటు వంటి అంశాలు కూడా స్థానిక పర్యావరణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఈ అంశంపై జమ్మూ కశ్మీర్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి కుటుంబానికి చెందిన పీడీపీ నాయకురాలు ఇల్తిజా ముఫ్తీ సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా స్పందించారు. అమర్నాథ్ గుహ పరిసర ప్రాంతాల్లో పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటోందని ఆమె ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. యాత్ర నిర్వహణలో పర్యావరణ పరిరక్షణకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు. పవిత్ర క్షేత్రాల సంరక్షణకు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు అవసరమని కూడా సూచించారు.
అమర్నాథ్ యాత్ర నిర్వహణలో భక్తుల సంఖ్య కూడా ప్రధాన చర్చగా మారింది. సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాల ప్రకారం రోజుకు పరిమిత సంఖ్యలో మాత్రమే యాత్రికులను అనుమతించాలనే నిబంధనలు అమల్లో ఉన్నాయి. అయితే యాత్ర ప్రారంభమైన తొలి నాలుగు రోజుల్లోనే అధికారికంగా 93 వేల మందికి పైగా భక్తులు గుహను సందర్శించినట్లు సమాచారం. అదనంగా అధికారిక నమోదు లేకుండా కూడా అనేక మంది యాత్రికులు చేరుకుంటున్నారని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు.
జమ్మూ కశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ మనోజ్ సిన్హా కూడా యాత్ర సందర్భంగా పెరుగుతున్న రద్దీపై స్పందించారు. అధిక సంఖ్యలో భక్తులు రావడంతో గుహ పరిసరాల్లోని మౌలిక వసతులపై తీవ్ర ఒత్తిడి ఏర్పడుతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. భద్రత, పారిశుద్ధ్యం, తాగునీరు, వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి అంశాల్లో ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నట్లు తెలిపారు. యాత్రికుల భద్రతతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణ కూడా ప్రభుత్వానికి సమాన ప్రాధాన్యం కలిగిన అంశమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
పర్యావరణ నిపుణులు మాత్రం హిమాలయ ప్రాంతాల వంటి సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో భారీ స్థాయిలో పర్యాటకం, యాత్రల నిర్వహణకు సమతుల్య విధానాలు అవసరమని సూచిస్తున్నారు. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించే చర్యలతో పాటు, వ్యర్థాల నిర్వహణ, ప్లాస్టిక్ వినియోగ నియంత్రణ, భక్తుల సంఖ్యపై సమర్థవంతమైన నియంత్రణ వంటి అంశాలపై దృష్టి పెట్టాలని సూచిస్తున్నారు.
