అంతరించిపోతున్న పక్షి జాతికి పునర్జన్మ..

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతరించిపోతున్న అరుదైన పక్షి జాతుల్లో ఒకటైన (గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్) సంరక్షణలో భారత్ మరో కీలక మైలురాయిని అధిగమించింది. ఈ అరుదైన పక్షి జాతిని కాపాడేందుకు రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రత్యేక సంరక్షణ కార్యక్రమం విశేష ఫలితాలను అందిస్తోంది. జైసల్మేర్ జిల్లాలోని ప్రత్యేక ప్రజనన కేంద్రాల్లో తాజాగా మూడు కొత్త పక్షి పిల్లలు విజయవంతంగా జన్మించడంతో సంరక్షణ వర్గాల్లో ఆనందం వ్యక్తమవుతోంది. ఈ కొత్త జననాలతో కేంద్రాల్లో సంరక్షణలో ఉన్న గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ పక్షుల మొత్తం సంఖ్య 94కు చేరుకుందని అటవీ శాఖ అధికారులు వెల్లడించారు.

ఈ విజయాన్ని దేశ జీవ వైవిధ్య పరిరక్షణలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టంగా పర్యావరణ నిపుణులు అభివర్ణిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు భారత ఉపఖండంలోని విస్తారమైన గడ్డి మైదానాల్లో విరివిగా కనిపించిన ఈ పక్షి జాతి, ప్రస్తుతం అంతరించిపోయే అంచుకు చేరుకుంది. నివాస ప్రాంతాల క్షీణత, విద్యుత్ తీగలతో ఢీకొనడం, వేట మరియు పర్యావరణ మార్పులు వంటి కారణాలతో వీటి సంఖ్య క్రమంగా తగ్గిపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో చేపట్టిన సంరక్షణ చర్యలు ఇప్పుడు ఆశాజనక ఫలితాలను ఇస్తున్నాయి.

రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్ జిల్లాలో ఉన్న సుదసరి, రామ్‌దేవ్రా ప్రాంతాల్లో 2018లో ప్రత్యేక ప్రజనన కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. అంతరించిపోతున్న గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ జాతిని కాపాడటమే ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధాన లక్ష్యం. అడవుల్లో ఉన్న పక్షుల నుంచి సేకరించిన గుడ్లను శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో సంరక్షించి, వాటి నుంచి పిల్లలను పెంచి తిరిగి జనాభా పెంచే కార్యక్రమాన్ని అధికారులు ప్రారంభించారు.

ఈ కేంద్రాల్లో అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, నిపుణుల పర్యవేక్షణ, ప్రత్యేక సంరక్షణ విధానాలను అమలు చేస్తున్నారు. ప్రపంచంలోని ప్రముఖ వన్యప్రాణి సంరక్షణ సంస్థల సహకారంతో ఈ ప్రాజెక్ట్ ముందుకు సాగుతోంది.

ఇటీవల జన్మించిన మూడు కొత్త పక్షి పిల్లల్లో ఒకటి అడవిలో సేకరించిన గుడ్డు నుంచి విజయవంతంగా వెలువడింది. మిగిలిన రెండు పిల్లలు శాస్త్రవేత్తలు నిర్వహించిన కృత్రిమ గర్భధారణ ప్రక్రియ ద్వారా జన్మించడం ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు మరో ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.

అంతరించిపోతున్న జాతుల సంరక్షణలో కృత్రిమ గర్భధారణ సాంకేతికత కీలక పాత్ర పోషిస్తోందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. సహజ పరిస్థితుల్లో సంతానోత్పత్తి అవకాశాలు తగ్గినప్పుడు ఈ విధానం ద్వారా జాతి మనుగడను కాపాడే అవకాశం ఉంటుందని వారు వివరిస్తున్నారు. తాజాగా సాధించిన విజయం ఈ సాంకేతికత ప్రభావాన్ని మరోసారి నిరూపించిందని అధికారులు పేర్కొన్నారు.

గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ పక్షుల సంరక్షణ కోసం కేంద్రాల్లో ప్రత్యేక నిపుణుల బృందాలు నిరంతరం పనిచేస్తున్నాయి. గుడ్లను సురక్షితంగా పొదిగించడం నుంచి పిల్లల ఆరోగ్య పరిస్థితిని పర్యవేక్షించడం వరకు ప్రతి దశలో శాస్త్రీయ విధానాలను అనుసరిస్తున్నారు.

పక్షుల ఆహారం, వాతావరణ పరిస్థితులు, శారీరక ఎదుగుదల, ఆరోగ్య పరీక్షలు వంటి అంశాలపై 24 గంటల పర్యవేక్షణ కొనసాగుతోంది. పిల్లలు పూర్తిస్థాయిలో ఎదిగే వరకు ప్రత్యేక సంరక్షణ అందిస్తున్నారు. దీనివల్ల వాటి జీవన శాతం గణనీయంగా పెరుగుతోందని అధికారులు తెలిపారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా జన్యుపరమైన వైవిధ్యాన్ని కాపాడేందుకు కూడా ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. డివిజనల్ ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్ బ్రిజ్మోహన్ గుప్తా వివరాల ప్రకారం, అడవుల్లోని గుడ్లను సురక్షితంగా సేకరించడం వల్ల క్రూర జంతువుల నుంచి రక్షణ లభిస్తోంది. అలాగే వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన పక్షుల జన్యువులను కలపడం ద్వారా జాతి ఆరోగ్యకరంగా అభివృద్ధి చెందే అవకాశం పెరుగుతోంది.

జన్యుపరమైన వైవిధ్యం లేకపోతే భవిష్యత్తులో వ్యాధులు, పర్యావరణ మార్పులకు జాతి తట్టుకోలేకపోయే ప్రమాదం ఉంటుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అందుకే ఈ అంశాన్ని అత్యంత కీలకంగా పరిగణిస్తున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.

ఈ విజయంపై కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల శాఖ మంత్రి Bhupender Yadav హర్షం వ్యక్తం చేశారు. దేశంలో అంతరించిపోతున్న జాతుల సంరక్షణకు ఇది ఒక గొప్ప ఉదాహరణ అని ఆయన పేర్కొన్నారు. శాస్త్రవేత్తలు, అటవీ శాఖ అధికారులు, సంరక్షణ సిబ్బంది చేసిన కృషి వల్లే ఈ ఫలితాలు సాధ్యమయ్యాయని ప్రశంసించారు.