- డాలర్ ముందు కుప్పకూలిన ఇరాన్ రియాల్..
- ఒక అమెరికా డాలర్కు 20 లక్షల రియాల్స్కు చేరిన విలువ
- అమెరికా ఆంక్షలు, యుద్ధం కారణంగా తీవ్రమైన సంక్షోభం
ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. దేశ కరెన్సీ ఇరానియన్ రియాల్ అమెరికా డాలర్తో పోలిస్తే చరిత్రలోనే అత్యంత కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయింది. ఫ్రీ మార్కెట్లో ఒక అమెరికా డాలర్ విలువ 20 లక్షల రియాల్స్ను దాటింది. దీంతో ఇరాన్లో కరెన్సీ పతనం ఎంత తీవ్రంగా ఉందో స్పష్టమవుతోంది. ఇప్పటికే దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లతో సతమతమవుతున్న దేశానికి అమెరికా, ఇజ్రాయెల్తో కొనసాగుతున్న యుద్ధ పరిస్థితులు మరింత భారంగా మారాయి. కరెన్సీ విలువ వేగంగా పడిపోవడంతో దిగుమతుల ఖర్చులు పెరగడం, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరగడం, ప్రజల కొనుగోలు శక్తి తగ్గిపోవడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. తాజా నివేదికల ప్రకారం ఆగస్టు 24న రియాల్ విలువ ఒక డాలర్కు సుమారు 20.2 లక్షల రియాల్స్ వరకు పడిపోయింది.
ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఈ ప్రభావం ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ రాజకీయ పరిణామాలు తదితర అంశాల నేపథ్యంలో అమెరికా, ఇతర దేశాలు విధించిన ఆంక్షలు చాలా కాలంగా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థతో సంబంధాలు పరిమితం కావడం, విదేశీ పెట్టుబడులు తగ్గడం, చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు, విదేశీ మారకద్రవ్య లభ్యతలో ఇబ్బందులు వంటి అంశాలు రియాల్పై ఒత్తిడిని పెంచాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కరెన్సీపై ప్రజలు, వ్యాపార వర్గాల్లో విశ్వాసం తగ్గితే డాలర్కు డిమాండ్ పెరుగుతుంది. ఫలితంగా స్థానిక కరెన్సీ మరింత బలహీనపడే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఇరాన్లో ఇదే తరహా పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా కనిపిస్తోంది.
ఈ ఆర్థిక ఒత్తిళ్లకు తోడు ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమైన అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చింది. యుద్ధం కారణంగా ఉత్పత్తి, రవాణా, వాణిజ్యం వంటి రంగాలపై ప్రభావం పడటంతో ఇప్పటికే బలహీనంగా ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త సమస్యలు ఎదురయ్యాయి. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం మరింత క్లిష్టంగా మారడం, చమురు ఎగుమతులకు ఇబ్బందులు ఏర్పడటం, దిగుమతులపై ఒత్తిడి పెరగడం వంటి పరిణామాలు దేశంలో వస్తువుల సరఫరా, ధరలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. రాయిటర్స్ తాజా విశ్లేషణ ప్రకారం యుద్ధం ఆరు నెలలకు చేరుకున్న సమయంలో ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులు భారీగా పడిపోయాయి. ఆర్థిక ఆంక్షలు, ఇంధన రంగంపై ఒత్తిళ్లు దేశ ఆదాయాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
రియాల్ పతనం నేరుగా సామాన్య ప్రజల జీవితాలపై ప్రభావం చూపుతోంది. కరెన్సీ విలువ తగ్గితే విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులు, ముడి పదార్థాలు, మందులు, ఆహార ఉత్పత్తుల ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇరాన్లో ఇప్పటికే నిత్యావసరాల ధరలు భారీగా పెరిగినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. అల్ జజీరా ప్రకారం యుద్ధానికి ముందు, 20 లక్షల రియాల్స్తో సుమారు నాలుగు కిలోల టమాటాలు, అర కిలో చికెన్, లీటరుకు కొద్దిగా తక్కువ వంటనూనె కొనుగోలు చేయగలిగేవారు. ప్రస్తుతం అదే మొత్తంతో దాదాపు సగం పరిమాణం మాత్రమే కొనుగోలు చేయగల పరిస్థితి ఏర్పడింది. టమాటాల ధర 71 శాతం, చికెన్ ధర 74 శాతం, వంటనూనె ధర ఏకంగా 177 శాతం పెరిగినట్లు ఆ కథనం పేర్కొంది.
ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆదాయం-ఖర్చుల మధ్య అంతరం కూడా పెరుగుతోంది. ఒకవైపు జీతాలు, ఉపాధి అవకాశాలు ఒత్తిడికి గురవుతుండగా మరోవైపు ఆహారం, రవాణా, వైద్యం, పిల్లల సంరక్షణ వంటి ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి. దీంతో మధ్యతరగతి కుటుంబాలు కూడా పొదుపులను ఉపయోగించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. తక్కువ ఆదాయం కలిగిన కుటుంబాల్లో పరిస్థితి మరింత తీవ్రమవుతోంది. ఆహారంలో మాంసం, చికెన్ వంటి ఖరీదైన వస్తువులను తగ్గించడం లేదా పూర్తిగా మానేయడం, కొత్త దుస్తులు కొనకపోవడం, ఇతర అవసరాలను వాయిదా వేయడం వంటి చర్యలకు ప్రజలు దిగుతున్నట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.
అమెరికా తాజాగా ఇరాన్పై ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరింత పెంచే చర్యలను ప్రకటించడం కూడా రియాల్పై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. ఆగస్టు 24న అమెరికా ట్రెజరీ విభాగం ఇరాన్కు సంబంధించిన దాదాపు 60 మంది వ్యక్తులు, సంస్థలు, నౌకలపై కొత్త ఆంక్షలను ప్రకటించింది. ఇతర దేశాలు ఇరాన్తో ఆర్థిక సంబంధాలను కొనసాగిస్తే ద్వితీయ ఆంక్షలను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని అమెరికా హెచ్చరించింది. ఈ చర్యల లక్ష్యం ఇరాన్ను అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ నుంచి మరింత ఒంటరిగా చేయడమేనని అమెరికా ప్రకటించింది. ఈ పరిణామాలు విదేశీ మారకద్రవ్య ప్రవాహాలపై మరింత ఒత్తిడిని పెంచుతాయనే ఆందోళన ఇరాన్ మార్కెట్లలో నెలకొంది.
ఇరాన్ ప్రభుత్వం మాత్రం అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటామని చెబుతోంది. చైనా, రష్యా, ఇతర భాగస్వామ్య దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలను కొనసాగించడం ద్వారా ఆంక్షల ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. చమురు విక్రయాలు, ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక మార్గాలు, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం వంటి మార్గాల ద్వారా విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని సమకూర్చుకోవాలని ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. అయితే యుద్ధ పరిస్థితులు, ఆంక్షలు, వాణిజ్య పరిమితులు, కరెన్సీ పతనం ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉండటంతో సమస్యను తక్షణం పరిష్కరించడం ఇరాన్కు సులభం కాదని ఆర్థిక విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇరాన్ రియాల్ ఒక డాలర్కు 20 లక్షల మార్క్ను దాటడం కేవలం కరెన్సీ మార్కెట్కు సంబంధించిన పరిణామం మాత్రమే కాదు. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పేరుకుపోయిన ఒత్తిళ్లకు ప్రతిబింబంగా మారింది. ఆంక్షలు, యుద్ధం, చమురు ఎగుమతులపై ప్రభావం, ద్రవ్యోల్బణం, దిగుమతుల సమస్యలు, కొనుగోలు శక్తి తగ్గుదల వంటి అనేక అంశాలు కలిసి సామాన్య ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను దెబ్బతీస్తున్నాయి. ఆర్థిక పరిస్థితులు మెరుగుపడాలంటే కరెన్సీ స్థిరీకరణతో పాటు ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ, వాణిజ్య పునరుద్ధరణ, విదేశీ మారకద్రవ్య ప్రవాహాల పెంపు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతల తగ్గింపు వంటి అనేక చర్యలు అవసరం కానున్నాయి. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇరాన్ ప్రజలకు అత్యంత పెద్ద సవాలు మాత్రం రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న ధరల మధ్య తమ కుటుంబ అవసరాలను ఎలా తీర్చుకోవాలన్నదే.
