మలేరియా నియంత్రణలో ఇప్పటివరకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధానంగా దోమలను లక్ష్యంగా చేసుకుని చర్యలు చేపడుతున్నారు. దోమలను చంపడం, వాటి వ్యాప్తిని అడ్డుకోవడం, క్రిమిసంహారక మందులు ఉపయోగించడం వంటి పద్ధతులు దశాబ్దాలుగా అమల్లో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఇన్సెక్టిసైడ్ ట్రీటెడ్ బెడ్ నెట్స్ మలేరియా నియంత్రణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే కొన్ని ప్రాంతాల్లో దోమలు ఉపయోగిస్తున్న క్రిమిసంహారకాలకు క్రమంగా నిరోధకత పెంచుకోవడంతో శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి సారిస్తున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో దోమలను నేరుగా చంపకుండా.. వాటి శరీరంలోకి ప్రవేశించిన మలేరియా పరాన్నజీవిని లక్ష్యంగా చేసుకునే కొత్త విధానాన్ని శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించారు. దోమతెరలను కేవలం దోమలను చంపే క్రిమిసంహారకాలతో కాకుండా.. దోమ శరీరంలోకి వెళ్లిన తర్వాత మలేరియా పరాన్నజీవి అభివృద్ధి చెందకుండా అడ్డుకునే రసాయనాలతో రూపొందించే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు. ఈ విధానం విజయవంతమైతే మలేరియా నియంత్రణలో ఇప్పటివరకు ఉన్న సంప్రదాయ పద్ధతులకు ఒక కొత్త ప్రత్యామ్నాయం అందుబాటులోకి రావచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
మలేరియా వ్యాధి ప్రధానంగా సోకిన ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ కుట్టడం ద్వారా మనుషులకు వ్యాపిస్తుంది. మలేరియా పరాన్నజీవి దోమ శరీరంలో ఒక దశను పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత.. దోమ మరో వ్యక్తిని కుట్టినప్పుడు ఆ పరాన్నజీవి మనిషి శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఈ జీవచక్రంలోని దోమ దశను అడ్డుకోవడం ద్వారా వ్యాధి వ్యాప్తిని నియంత్రించవచ్చనే ఆలోచనతో కొత్త పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం మలేరియా నియంత్రణలో ఇన్సెక్టిసైడ్ ట్రీటెడ్ బెడ్ నెట్స్ అత్యంత ముఖ్యమైన సాధనాల్లో ఒకటిగా ఉన్నాయి. రాత్రి సమయంలో దోమల నుంచి రక్షణ పొందేందుకు ప్రజలు ఉపయోగించే ఈ దోమతెరలకు ప్రత్యేకమైన క్రిమిసంహారక రసాయనాలను పూస్తారు. దోమ తెరను తాకినప్పుడు ఆ రసాయనాల ప్రభావానికి గురై చనిపోవడం లేదా కొంతకాలం నిర్వీర్యం కావడం జరుగుతుంది. ఫలితంగా మనుషులను కుట్టే అవకాశం తగ్గుతుంది. తద్వారా మలేరియా వ్యాప్తి కూడా నియంత్రించబడుతుంది.
అయితే ఈ విధానానికి ప్రస్తుతం ఒక ప్రధాన సవాలు ఎదురవుతోంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దోమలు నిర్దిష్ట క్రిమిసంహారకాలకు జన్యుపరమైన నిరోధకతను అభివృద్ధి చేసుకుంటున్నాయి. అంటే గతంలో దోమలను సమర్థంగా నియంత్రించిన రసాయనాలు ఇప్పుడు అదే స్థాయిలో ప్రభావం చూపకపోవచ్చు. కాలక్రమేణా ఈ నిరోధకత పెరిగితే దోమతెరల ప్రభావం కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది. దీంతో మలేరియా నియంత్రణకు కొత్త విధానాలను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
ఇక్కడే శాస్త్రవేత్తల కొత్త ఆలోచన ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. దోమను చంపడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకోకుండా.. దోమ మలేరియా వ్యాధిని వ్యాప్తి చేసే సామర్థ్యాన్ని తగ్గించడం లేదా పూర్తిగా అడ్డుకోవడం ఎలా అనే దానిపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. మలేరియా పరాన్నజీవి దోమ శరీరంలో అభివృద్ధి చెందే దశలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా దోమ జీవించి ఉన్నప్పటికీ అది వ్యాధిని వ్యాప్తి చేయలేని విధంగా చేయవచ్చా అనే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు.
ఈ విధానంలో ప్రత్యేకమైన రసాయనాలను దోమతెరలకు ఉపయోగించే అవకాశాన్ని పరిశోధకులు పరిశీలించారు. దోమతెరను తాకిన దోమపై ఈ రసాయనాలు ప్రభావం చూపినప్పటికీ.. దోమను తప్పనిసరిగా చంపాల్సిన అవసరం ఉండకపోవచ్చు. బదులుగా దోమ శరీరంలోకి వెళ్లిన మలేరియా పరాన్నజీవి అభివృద్ధిని అడ్డుకునే విధంగా ఈ రసాయనాలు పనిచేసేలా రూపొందించాలన్నది ఆలోచన.
ఇది విజయవంతమైతే మలేరియా నియంత్రణ వ్యూహంలో ఒక కీలకమైన మార్పు చోటుచేసుకోవచ్చు. ఇప్పటివరకు ‘‘దోమను చంపాలి’’ అనే లక్ష్యంతో రూపొందించిన పద్ధతులకు బదులుగా ‘‘దోమ వ్యాధిని వ్యాప్తి చేయకుండా చేయాలి’’ అనే విధానాన్ని అనుసరించవచ్చు. దోమలు కొన్ని క్రిమిసంహారకాలకు నిరోధకత పెంచుకున్నప్పటికీ.. మలేరియా పరాన్నజీవిని లక్ష్యంగా చేసుకునే రసాయనాల ద్వారా కొత్త రక్షణ మార్గాన్ని అందించవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
అయితే ఈ విధానం ఇంకా పరిశోధన, పరీక్షల దశలోనే ఉందనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రయోగశాల స్థాయిలో లేదా నియంత్రిత పరిస్థితుల్లో ఒక రసాయనం పనిచేస్తుందని తేలడం మాత్రమే సరిపోదు. వాస్తవ ప్రపంచంలో దోమలపై, మలేరియా వ్యాప్తిపై అది ఎంత ప్రభావం చూపుతుంది? దోమతెరలను ఉపయోగించే ప్రజలకు అది ఎంత సురక్షితం? రసాయనం ఎంతకాలం ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది? దోమలు లేదా పరాన్నజీవులు భవిష్యత్తులో దీనికి నిరోధకత పెంచుకుంటాయా? వంటి అనేక అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
మలేరియా ఇప్పటికీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన ప్రజారోగ్య సమస్యగా కొనసాగుతోంది. 2023లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 26.3 కోట్ల మలేరియా కేసులు నమోదయ్యాయని, ఈ వ్యాధి కారణంగా 5.97 లక్షల మంది మరణించినట్లు అధ్యయనం పేర్కొంది. ఈ గణాంకాలు మలేరియా నియంత్రణలో కొత్త, సమర్థవంతమైన విధానాల అవసరాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా మలేరియా ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసే ప్రాంతాల్లో దోమల నిరోధకత పెరుగుతున్న పరిస్థితి మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
మలేరియా నియంత్రణలో దోమతెరలు ఇప్పటికీ కీలకమైన సాధనమే. అయితే వాటి ప్రభావాన్ని కొనసాగించేందుకు కొత్త సాంకేతికతలు, కొత్త రసాయనాలు, కొత్త వ్యూహాలను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. దోమల జీవచక్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, పరాన్నజీవి అభివృద్ధి చెందే దశలను గుర్తించడం, వ్యాధి వ్యాప్తిని అడ్డుకునే మార్గాలను కనుగొనడం వంటి అంశాలపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
కొత్త విధానం మరో ప్రయోజనాన్ని కూడా కలిగి ఉండవచ్చు. దోమలను చంపడంపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా వ్యాధి వ్యాప్తి సామర్థ్యాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం వల్ల ఇప్పటికే ఉన్న క్రిమిసంహారక నిరోధకత సమస్యను అధిగమించేందుకు కొత్త మార్గం లభించవచ్చు. అయితే దీని కోసం మరింత విస్తృతమైన పరిశోధనలు, భద్రతా పరీక్షలు, ఫీల్డ్ ట్రయల్స్ అవసరం. ఫలితాలు సానుకూలంగా వస్తే భవిష్యత్తులో మలేరియా నియంత్రణ కార్యక్రమాల్లో ఇలాంటి దోమతెరలకు స్థానం లభించే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా మలేరియా నియంత్రణకు దోమల నియంత్రణ, దోమతెరలు, మందులు, వ్యాధి నిర్ధారణ వంటి అనేక చర్యలు సమాంతరంగా కొనసాగుతున్నాయి. వీటికి అదనంగా దోమ శరీరంలో పరాన్నజీవి అభివృద్ధిని అడ్డుకునే సాంకేతికత అందుబాటులోకి వస్తే వ్యాధి వ్యాప్తిని తగ్గించడంలో మరొక ఆయుధం లభించినట్లవుతుంది.
