సైబర్ నేరాల నియంత్రణ, బాధితులకు వేగవంతమైన సేవలు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వినియోగంలో తెలంగాణ మరో కీలక ఘనతను సాధించింది. ప్రధానమంత్రి కార్యాలయం (PMO) ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన ‘ప్రగతి’ సమీక్షలో భాగంగా దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన మూల్యాంకనంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం సైబర్ నేరాల నియంత్రణలో దేశంలోనే ప్రథమ స్థానం దక్కించుకుంది. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నిర్ణయించిన పలు కీలక ప్రమాణాల్లో తెలంగాణ అత్యుత్తమ పనితీరును కనబర్చడంతో ఈ గుర్తింపు లభించింది.
కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల సైబర్ సెక్యూరిటీ బ్యూరోలు, సైబర్ క్రైమ్ విభాగాల పనితీరును తొమ్మిది ప్రధాన పారామితుల ఆధారంగా సమీక్షించింది. సాంకేతిక మౌలిక వసతులు, సైబర్ నేరాల దర్యాప్తు, బాధితులకు సహాయం, డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్ల వినియోగం, సమన్వయ వ్యవస్థ, ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం వంటి అంశాల్లో తెలంగాణ అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచినట్లు నివేదికలో వెల్లడైంది.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం దేశంలోనే తొలిసారిగా స్టేట్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (S4C) ను ఏర్పాటు చేసి సైబర్ నేరాల నియంత్రణకు ప్రత్యేక వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది. ఈ కేంద్రం ద్వారా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నమోదయ్యే సైబర్ నేరాలను సమగ్రంగా పర్యవేక్షించడం, వివిధ విభాగాల మధ్య సమన్వయం పెంపొందించడం, నేరస్థులను వేగంగా గుర్తించడం వంటి చర్యలు సమర్థవంతంగా అమలవుతున్నాయి.
అదేవిధంగా ఈ-జీరో ఎఫ్ఐఆర్ (e-Zero FIR) విధానాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం కూడా తెలంగాణకు ప్రధాన బలంగా నిలిచింది. బాధితులు ఎక్కడి నుంచైనా వెంటనే ఫిర్యాదు నమోదు చేసుకునే అవకాశం కల్పించడం ద్వారా సైబర్ నేరాలపై తక్షణ చర్యలు తీసుకునే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ విధానం వల్ల సైబర్ మోసాలపై స్పందన సమయం గణనీయంగా తగ్గిందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
మరో ముఖ్యమైన అంశం గ్రీవెన్స్ రిడ్రెస్సల్ మాడ్యూల్ (GRM) సమర్థవంతమైన వినియోగం. సైబర్ నేరాల బాధితుల ఫిర్యాదులను వేగంగా పరిష్కరించడం, కేసుల పురోగతిని పారదర్శకంగా పర్యవేక్షించడం, సంబంధిత అధికారులతో సమన్వయం చేయడం వంటి అంశాల్లో ఈ వ్యవస్థ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
అలాగే మనీ రిస్టోరేషన్ మాడ్యూల్ (MRM) ద్వారా సైబర్ మోసాలకు గురైన బాధితులకు వీలైనంత త్వరగా నగదును తిరిగి అందించే ప్రక్రియలో తెలంగాణ విశేష విజయాన్ని సాధించింది. బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలు, దర్యాప్తు సంస్థలతో సమన్వయం ద్వారా అనేక మంది బాధితులకు కోల్పోయిన డబ్బును తిరిగి అందించడంలో రాష్ట్రం మంచి ఫలితాలు సాధించినట్లు కేంద్రం గుర్తించింది.
తెలంగాణ సైబర్ సెక్యూరిటీ బ్యూరో (TGCSB) సహ్యోగ్ (Sahyog), సమన్వయ్ (Samanvay) వంటి కేంద్ర ప్రభుత్వ డిజిటల్ పోర్టళ్లను అత్యంత సమర్థవంతంగా వినియోగించిన రాష్ట్రంగా కూడా ప్రశంసలు అందుకుంది. ఈ వేదికల ద్వారా రాష్ట్రాలు, కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థలు, బ్యాంకులు, ఇతర భాగస్వామ్య సంస్థల మధ్య సమాచార మార్పిడి మరింత వేగవంతమై సైబర్ నేరాల దర్యాప్తు సామర్థ్యం పెరిగిందని అధికారులు తెలిపారు.
సైబర్ క్రైమ్ హాట్స్పాట్లను గుర్తించి నిరంతరం పర్యవేక్షించడం, నేరాల ధోరణులను విశ్లేషించడం, ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయడం, సైబర్ భద్రతపై ప్రజల్లో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం వంటి అంశాల్లో కూడా తెలంగాణ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, ప్రైవేట్ సంస్థల్లో నిర్వహిస్తున్న సైబర్ అవగాహన కార్యక్రమాలు ప్రజల్లో జాగ్రత్తలను పెంచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని నివేదిక పేర్కొంది.
సైబర్ నేరాల దర్యాప్తులో పనిచేసే పోలీసు అధికారులు, సాంకేతిక నిపుణులకు నిరంతర శిక్షణ, నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం కూడా తెలంగాణ విజయానికి మరో ప్రధాన కారణంగా నిలిచింది. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, డిజిటల్ ఫోరెన్సిక్ పరికరాలు, కృత్రిమ మేధ (AI) ఆధారిత విశ్లేషణ వ్యవస్థలను వినియోగించడం ద్వారా నేరస్థులను వేగంగా గుర్తించే సామర్థ్యాన్ని రాష్ట్రం మరింత పెంచుకుంది.
దేశంలోనే తొలిసారిగా S4C కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి, ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) పరిధిలోని కేంద్ర వేదికలను సమర్థవంతంగా వినియోగించడంలో తెలంగాణ సైబర్ సెక్యూరిటీ బ్యూరో ప్రత్యేక ప్రశంసలు అందుకుంది. రాష్ట్రం అమలు చేస్తున్న సాంకేతిక ఆధారిత చర్యలు ఇతర రాష్ట్రాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయని కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ అభినందించింది.
డిజిటల్ లావాదేవీలు, ఆన్లైన్ సేవలు, ఈ-కామర్స్, డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ విస్తరిస్తున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో సైబర్ భద్రత అత్యంత కీలకంగా మారింది. ఇలాంటి సమయంలో సైబర్ నేరాల నియంత్రణలో తెలంగాణ సాధించిన ఈ జాతీయ గుర్తింపు రాష్ట్ర పోలీసు శాఖ, తెలంగాణ సైబర్ సెక్యూరిటీ బ్యూరో, సంబంధిత విభాగాల సమిష్టి కృషికి నిదర్శనంగా నిలిచిందని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు.
భవిష్యత్తులో కూడా అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగిస్తూ సైబర్ నేరాలను మరింత సమర్థవంతంగా అరికట్టేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం చర్యలు కొనసాగిస్తోందని, ప్రజలు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండి అనుమానాస్పద ఆన్లైన్ లావాదేవీలు, మోసాలపై వెంటనే ఫిర్యాదు చేయాలని అధికారులు సూచిస్తున్నారు. ఈ జాతీయ గుర్తింపు తెలంగాణను దేశంలో సైబర్ భద్రతా రంగంలో అగ్రగామిగా నిలబెట్టిందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.
