దాదాపు రెండు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత వివాదాస్పద బంగ్లాదేశ్ రచయిత్రి తస్లీమా నస్రీన్ మరోసారి కోల్కతాలో అడుగుపెట్టారు. ఒకప్పుడు తన రచనలతో వివాదాలకు కేంద్రబిందువుగా మారిన ఆమె.. తాజాగా నగరానికి చేరుకోవడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. కోల్కతాలోని నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో ఆమె దిగిన సందర్భంగా మీడియాతో మాట్లాడారు. ఈ సందర్భంగా తన భావాలను వెల్లడిస్తూ.. “ఇక్కడ నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది” అని తస్లీమా నస్రీన్ వ్యాఖ్యానించారు.
తస్లీమా నస్రీన్కు కోల్కతాతో సుదీర్ఘమైన అనుబంధం ఉంది. బంగ్లాదేశ్లో తన రచనలు, అభిప్రాయాల కారణంగా తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్న ఆమె.. ఒక దశలో దేశాన్ని విడిచిపెట్టి భారత్కు వచ్చారు. అనంతరం కోల్కతాను తనకు అత్యంత ఇష్టమైన నగరంగా భావిస్తూ ఇక్కడే కొంతకాలం నివసించారు. అయితే ఆమె రచనలు, ముఖ్యంగా మతపరమైన అంశాలను ప్రస్తావించిన పుస్తకాలు తీవ్ర వివాదానికి దారితీశాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆమెకు నగరంలో ప్రతికూల పరిస్థితులు ఎదురయ్యాయి.
తస్లీమా నస్రీన్ రాసిన ఆత్మకథ ‘ద్విఖండితో’ చుట్టూ ఏర్పడిన వివాదం ఆమె జీవితంలో కీలక పరిణామాలకు కారణమైంది. ఈ పుస్తకంలోని కొన్ని అంశాలు మతపరమైన మనోభావాలను దెబ్బతీసేలా ఉన్నాయంటూ ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో అప్పటి సీపీఎం ప్రభుత్వం 2003లో పుస్తకంపై నిషేధం విధించింది. అనంతరం కూడా ఈ అంశంపై వివాదం కొనసాగింది. పుస్తకానికి వ్యతిరేకంగా పలు వర్గాల నుంచి నిరసనలు వ్యక్తమయ్యాయి.
2007లో ఈ వివాదం మరింత తీవ్రమైంది. తస్లీమా నస్రీన్కు వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు, నిరసనలు చోటుచేసుకోవడంతో పరిస్థితులు ఉద్రిక్తంగా మారాయి. దీంతో ఆమె కోల్కతాను విడిచి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. అప్పటి నుంచి ఆమెకు నగరంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం దాదాపుగా తెగిపోయింది. ఒకప్పుడు తన సాహిత్య ప్రయాణంలో కీలకమైన స్థానం పొందిన కోల్కతాకు ఆమె దూరంగా ఉండాల్సి వచ్చింది.
తస్లీమా నస్రీన్ ప్రస్తుతం 63 ఏళ్ల వయస్సులో ఉన్నారు. బంగ్లాదేశ్ నుంచి బయటకు వచ్చిన అనంతరం భారత్లోనే ఎక్కువకాలం గడిపిన ఆమె.. ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో దీర్ఘకాలిక నివాస అనుమతితో ఉంటున్నారు. తన రచనలు, సామాజిక అంశాలపై వ్యక్తం చేసే అభిప్రాయాలతో ఆమె అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ గుర్తింపు పొందారు. అదే సమయంలో ఆమె రచనా శైలి, మతం, మహిళా హక్కులు, సామాజిక స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలపై ఆమె చేసే వ్యాఖ్యలు తరచూ వివాదాలకు కారణమవుతుంటాయి.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో దాదాపు రెండు దశాబ్దాల తర్వాత తస్లీమా నస్రీన్ కోల్కతాకు తిరిగి రావడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఆమె రాకపై నగరంలోని సాహిత్య, సాంస్కృతిక వర్గాల్లో ఆసక్తి వ్యక్తమవుతోంది. గతంలో వివాదాల కారణంగా నగరాన్ని విడిచిన రచయిత్రి.. ఇప్పుడు మళ్లీ అదే నగరంలో అడుగుపెట్టడం అనేక చర్చలకు దారితీస్తోంది.
విమానాశ్రయంలో మీడియా ప్రతినిధులు ఆమెను సంప్రదించినప్పుడు.. కోల్కతాకు తిరిగి రావడంపై తన సంతోషాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తం చేశారు. “ఇక్కడ నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది” అని ఆమె చెప్పడం ద్వారా నగరంతో తనకున్న అనుబంధాన్ని మరోసారి గుర్తుచేసుకున్నారు. అయితే ఆమె తాజా పర్యటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు, ఎంతకాలం కోల్కతాలో ఉంటారు, ఎలాంటి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటారు అనే అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.
తస్లీమా నస్రీన్ జీవితంలో కోల్కతాకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. బంగ్లాదేశ్ను విడిచి వచ్చిన తర్వాత ఆమెకు ఈ నగరం ఒక దశలో సొంతింటి భావనను కల్పించింది. అయితే అదే నగరంలో ఆమె రచనల కారణంగా వివాదాలు తలెత్తడం, చివరకు నగరాన్ని విడిచి వెళ్లాల్సి రావడం ఆమె జీవితంలో విషాదకరమైన అధ్యాయంగా నిలిచింది. ఇప్పుడు ఇన్నేళ్ల తర్వాత ఆమె తిరిగి రావడంతో గత పరిణామాలు మరోసారి చర్చకు వస్తున్నాయి.
తస్లీమా నస్రీన్ కోల్కతా పర్యటనపై అధికారికంగా మరిన్ని వివరాలు వెలువడాల్సి ఉన్నప్పటికీ.. ఆమె స్వయంగా వ్యక్తం చేసిన ఆనందం మాత్రం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత తాను ఒకప్పుడు నివసించిన నగరానికి తిరిగి వచ్చిన సందర్భంలో ఆమె చేసిన వ్యాఖ్యలు.. కోల్కతాతో తనకున్న భావోద్వేగ అనుబంధాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయని సాహిత్య వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.
గతంలో తీవ్ర వివాదాలకు కారణమైన రచయిత్రి ఇప్పుడు మళ్లీ కోల్కతాలో అడుగుపెట్టడంతో.. ఆమె పర్యటనపై రాజకీయ, సాహిత్య, సామాజిక వర్గాల్లో ఆసక్తి నెలకొంది. ‘ద్విఖండితో’ వివాదం తర్వాత ఆమెను నగరం నుంచి దూరం చేసిన పరిణామాల నేపథ్యంలో.. దాదాపు 17-20 ఏళ్ల తర్వాత ఆమె తిరిగి రావడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. తనకు ఎంతో ఇష్టమైన నగరంలో మళ్లీ అడుగుపెట్టిన తస్లీమా నస్రీన్.. “ఇక్కడ నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది” అంటూ తన భావాలను క్లుప్తంగా వెల్లడించడం ఈ పర్యటనకు ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.
