కృష్ణా నదీ జలాల పంపిణీ వ్యవహారంలో కర్ణాటక ప్రభుత్వానికి సుప్రీంకోర్టులో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. కృష్ణా జల వివాదాల ట్రైబ్యునల్-2 (KWDT-2) తీర్పును అధికారిక గెజిట్లో ప్రచురించాలన్న కర్ణాటక ప్రభుత్వ విజ్ఞప్తిని అత్యున్నత న్యాయస్థానం తిరస్కరించింది. ప్రస్తుతం ఈ అంశానికి సంబంధించి అమల్లో ఉన్న యథాతథ స్థితి, అంటే స్టేటస్కోనే కొనసాగించాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. దీంతో కృష్ణా జలాలపై కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోరుకున్న విధంగా తక్షణ చర్యలు తీసుకునే అవకాశం లేకుండా పోయింది.
కృష్ణా నదీ జలాల పంపిణీ అంశం దక్షిణ భారతదేశంలోని పలు రాష్ట్రాలకు అత్యంత కీలకమైనది. కృష్ణా నదీ జలాలను పంచుకునే విషయంలో కర్ణాటకతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలు కూడా ముడిపడి ఉన్నాయి. నీటి వాటా, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, జలాశయాల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై రాష్ట్రాల మధ్య చాలాకాలంగా వివాదాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో కృష్ణా జల వివాదాల ట్రైబ్యునల్-2 ఇచ్చిన తీర్పు అమలు, దాని గెజిట్ ప్రచురణ అంశం కూడా కీలకంగా మారింది.
ఈ కేసు విచారణ సందర్భంగా కర్ణాటక ప్రభుత్వం తన వాదనలను సుప్రీంకోర్టు ముందు బలంగా వినిపించింది. ట్రైబ్యునల్ తీర్పు ప్రకారం తమ రాష్ట్రానికి 173 టీఎంసీల నీటి వాటా దక్కాల్సి ఉందని కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోర్టుకు వివరించింది. ఈ నీటి వాటాను వినియోగించుకునేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అనేక చర్యలు చేపట్టిందని పేర్కొంది. ముఖ్యంగా అప్పర్ కృష్ణా ప్రాజెక్టు స్టేజ్-3 నిర్మాణం కోసం ఇప్పటివరకు రూ.29 వేల కోట్లకు పైగా భారీ మొత్తాన్ని ఖర్చు చేసినట్లు కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లింది.
కృష్ణా జల వివాదాల ట్రైబ్యునల్-2 తీర్పు అధికారిక గెజిట్లో ప్రచురించకపోవడం వల్ల ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన తదుపరి చర్యలు ముందుకు సాగడం లేదని కర్ణాటక ప్రభుత్వం వాదించింది. ఇప్పటికే నిర్మించిన కాలువలు, సాగునీటి మౌలిక వసతులు కూడా పూర్తిస్థాయిలో ఉపయోగంలోకి రాకుండా నిరుపయోగంగా మారుతున్నాయని తెలిపింది. భారీగా ప్రజాధనం ఖర్చు చేసినప్పటికీ గెజిట్ నోటిఫికేషన్ లేకపోవడం వల్ల ప్రాజెక్టు ప్రయోజనాలు రైతులకు అందడం లేదని పేర్కొంది.
కర్ణాటకలోని రాయచూర్, యాదగిరి వంటి ప్రాంతాలు తీవ్ర కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నాయని ప్రభుత్వం కోర్టుకు వివరించింది. ఈ ప్రాంతాల్లో సాగునీటి సదుపాయాలు పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని, రైతులకు నీటి లభ్యత కల్పించేందుకు అప్పర్ కృష్ణా ప్రాజెక్టు కీలకమని పేర్కొంది. కృష్ణా జలాల్లో తమకు లభించాల్సిన వాటాను వినియోగించుకునే అవకాశం లేకపోవడం వల్ల ఈ ప్రాంతాల అభివృద్ధిపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతోందని కర్ణాటక ప్రభుత్వం వాదించింది.
ఈ నేపథ్యంలో గతంలో జారీ చేసిన 2011 నాటి మధ్యంతర ఉత్తర్వులను ఎత్తివేయాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును కోరింది. ఆ ఉత్తర్వుల కారణంగా ప్రాజెక్టు పనులు, నీటి వినియోగానికి సంబంధించిన అంశాల్లో పరిమితులు కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొంది. ట్రైబ్యునల్ తీర్పును గెజిట్లో ప్రచురించేందుకు అనుమతించాలని, తద్వారా తమకు కేటాయించిన నీటి వాటాను వినియోగించుకునే అవకాశం కల్పించాలని ప్రభుత్వం అభ్యర్థించింది.
అయితే కర్ణాటక వాదనలను పరిశీలించిన సుప్రీంకోర్టు తక్షణ ఉపశమనం కల్పించేందుకు నిరాకరించింది. ట్రైబ్యునల్ తీర్పును గెజిట్లో ప్రచురించాలన్న విజ్ఞప్తిని తోసిపుచ్చుతూ, ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న స్టేటస్కోను కొనసాగించాలని స్పష్టం చేసింది. దీంతో కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోరుకున్న విధంగా మధ్యంతర ఉత్తర్వుల్లో మార్పులు చోటుచేసుకోలేదు. ఈ నిర్ణయం కృష్ణా జలాల పంపిణీపై కొనసాగుతున్న న్యాయపరమైన ప్రక్రియలో మరో కీలక పరిణామంగా మారింది.
సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం నేపథ్యంలో కృష్ణా జలాల పంపిణీ వ్యవహారం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒకవైపు కర్ణాటక ప్రభుత్వం తమకు కేటాయించిన నీటి వాటాను వినియోగించుకునేందుకు ప్రాజెక్టులను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని కోరుతోంది. మరోవైపు, కృష్ణా నదీ జలాలపై ఇతర రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలు కూడా ముడిపడి ఉండటంతో ఈ అంశం అత్యంత సున్నితంగా మారింది. అందువల్ల ఏదైనా నిర్ణయం తీసుకునే ముందు అన్ని రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉంది.
అప్పర్ కృష్ణా ప్రాజెక్టు స్టేజ్-3 కర్ణాటకకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన సాగునీటి ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా ఉంది. కృష్ణా నదీ జలాలను వినియోగించుకోవడం ద్వారా కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించడంతో పాటు తాగునీటి అవసరాలను తీర్చాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే ప్రాజెక్టు అమలు, నీటి వాటా వినియోగం వంటి అంశాలు న్యాయపరమైన వివాదాలతో ముడిపడి ఉండటంతో కర్ణాటక ప్రభుత్వం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది.
రాయచూర్, యాదగిరి వంటి కరువు ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించాల్సిన అవసరం ఉందన్న కర్ణాటక వాదనకు సుప్రీంకోర్టు ముందు ప్రాధాన్యత ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత దశలో స్టేటస్కోను కొనసాగించడమే సముచితమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం భావించినట్లు తెలుస్తోంది. దీంతో కృష్ణా జలాలపై తుది పరిష్కారం కోసం రాష్ట్రాల మధ్య చర్చలు, న్యాయపరమైన ప్రక్రియలు మరింత కీలకంగా మారనున్నాయి.
