భారతీయ కరెన్సీ వ్యవస్థలో సాంకేతిక మార్పులకు శ్రీకారం చుడుతూ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. దేశంలో ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న కాగితపు కరెన్సీ నోట్లకు ప్రత్యామ్నాయంగా పాలిమర్ (ప్లాస్టిక్) కరెన్సీ నోట్ల ప్రవేశానికి సంబంధించి ప్రక్రియను వేగవంతం చేసింది. ప్రారంభ దశలో తక్కువ విలువ కలిగిన నోట్ల కోసం పైలట్ ప్రాజెక్టును చేపట్టాలని నిర్ణయించిన ఆర్బీఐ, ఈ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన ప్రత్యేక ముడిపదార్థం కొనుగోలు కోసం గ్లోబల్ టెండర్లను ఆహ్వానించింది.
ఆర్బీఐకి చెందిన కరెన్సీ ముద్రణ సంస్థ భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నోట్ ముద్రణ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (BRBNMPL) ఈ మేరకు గ్లోబల్ ఎక్స్ప్రెషన్ ఆఫ్ ఇంటరెస్ట్ (EOI) జారీ చేసింది. ఈ టెండర్ ద్వారా అత్యాధునిక భద్రతా ప్రమాణాలతో కూడిన ఒపాసిఫైడ్ బైయాక్సియల్లీ ఓరియెంటెడ్ పాలీప్రొఫైలిన్ (BOPP) పాలిమర్ షీట్లు సరఫరా చేయగల అంతర్జాతీయ సంస్థలను ఎంపిక చేయనున్నారు.
ఆర్బీఐ విడుదల చేసిన వివరాల ప్రకారం, రెండు వేర్వేరు డినామినేషన్ల పాలిమర్ నోట్ల తయారీ కోసం మొత్తం 68,000 రీముల ప్రత్యేక పాలిమర్ మెటీరియల్ అవసరం ఉంది. ఒక్కో డినామినేషన్కు 34,000 రీముల చొప్పున ముడిపదార్థాన్ని కొనుగోలు చేయనున్నారు. ఈ టెండర్ ప్రక్రియలో పాల్గొనే సంస్థలు తమ బిడ్లను ఆగస్టు 18లోపు సమర్పించాలని ఆర్బీఐ సూచించింది.
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ఉపయోగిస్తున్న కాగితపు నోట్లు కొంతకాలం తర్వాత చిరిగిపోవడం, మురికిగా మారడం, నీటిలో తడవడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. దీనికి పరిష్కారంగా ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు పాలిమర్ నోట్లను విజయవంతంగా వినియోగిస్తున్నాయి. పాలిమర్ నోట్లు కాగితపు నోట్లతో పోలిస్తే రెండు నుంచి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉంటాయి. నీటికి, దుమ్ముకు, తేమకు తట్టుకునే సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండటంతో పాటు చినిగిపోవడం కూడా తక్కువగా ఉంటుంది.
పాలిమర్ నోట్లలో ఆధునిక భద్రతా ఫీచర్లను సులభంగా అమర్చే అవకాశం ఉండటంతో నకిలీ కరెన్సీ తయారీని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. పారదర్శక విండోలు, ప్రత్యేక హోలోగ్రామ్లు, మైక్రో ప్రింటింగ్, ప్రత్యేక సెక్యూరిటీ థ్రెడ్లు వంటి భద్రతా అంశాలను పాలిమర్ నోట్లలో మరింత సమర్థవంతంగా పొందుపరచవచ్చు.
ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, న్యూజిలాండ్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, సింగపూర్, రొమేనియా, వియత్నాం వంటి అనేక దేశాలు పాలిమర్ కరెన్సీ నోట్లను విజయవంతంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి. ఈ దేశాల్లో పాలిమర్ నోట్లు ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉండటంతో పాటు నిర్వహణ వ్యయాన్ని కూడా తగ్గించాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.
భారతదేశంలో పాలిమర్ నోట్ల ప్రవేశంపై గతంలో కూడా చర్చలు జరిగాయి. కొన్ని నగరాల్లో పైలట్ ప్రాజెక్టు చేపట్టాలనే ప్రతిపాదనలు వచ్చినప్పటికీ, అవి పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి రాలేదు. అయితే తాజా టెండర్ ప్రక్రియ ప్రారంభం కావడంతో పాలిమర్ కరెన్సీ ప్రవేశానికి సంబంధించిన ప్రక్రియ మరింత వేగం పుంజుకున్నట్లు ఆర్థిక రంగ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
