భారతీయ జానపద కళారంగాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందేలా చేసిన ప్రముఖ పాండవానీ కళాకారిణి, పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత తీజన్ బాయి కన్నుమూశారు. వయోభారంతో ఏర్పడిన ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా గత కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఆమె, రాయ్పూర్లోని ఎయిమ్స్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె వయసు 70 సంవత్సరాలు. తీజన్ బాయి మరణంతో భారతీయ జానపద కళా ప్రపంచం ఒక అసామాన్య కళాకారిణిని కోల్పోయింది.
తీజన్ బాయి మరణవార్త తెలిసిన వెంటనే దేశవ్యాప్తంగా కళాకారులు, సాహితీవేత్తలు, సాంస్కృతిక సంస్థలు, రాజకీయ ప్రముఖులు తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. భారతీయ జానపద సంప్రదాయాలను అంతర్జాతీయ వేదికలపై గౌరవప్రదంగా నిలబెట్టిన మహనీయ కళాకారిణిగా ఆమెను కొనియాడుతున్నారు.
ఛత్తీస్గఢ్కు చెందిన తీజన్ బాయి పాండవానీ జానపద కళకు ప్రతీకగా నిలిచారు. మహాభారతంలోని కథలను గాత్రం, సంగీతం, అభినయం, హావభావాలతో సమన్వయం చేస్తూ ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేసే ప్రత్యేక శైలిని ఆమె అభివృద్ధి చేశారు. సంప్రదాయ కథనానికి నాటకీయతను జోడిస్తూ, ప్రతి పాత్రను తన స్వరంతో, శరీర భాషతో జీవం పోసే అరుదైన ప్రతిభ ఆమె సొంతం.
ఆమె ప్రదర్శనలు కేవలం కథ చెప్పడం మాత్రమే కాకుండా, ప్రేక్షకులను మహాభారత కాలంలోకి తీసుకెళ్లే అనుభూతిని కలిగించేవి. అందుకే భారతదేశంలోనే కాకుండా విదేశాల్లోనూ ఆమెకు అపారమైన ఆదరణ లభించింది.
గ్రామీణ నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన తీజన్ బాయి, ఎన్నో సామాజిక, ఆర్థిక సవాళ్లను అధిగమించి కళారంగంలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్నారు. మహిళలు పాండవానీ కళను ప్రదర్శించడం అరుదుగా ఉన్న కాలంలోనే ఆమె ఆ సంప్రదాయాన్ని ధైర్యంగా కొనసాగించి కొత్త చరిత్ర సృష్టించారు.
దేశంలోని ప్రముఖ సాంస్కృతిక ఉత్సవాలతో పాటు అంతర్జాతీయ కళా వేదికలపై కూడా ఆమె అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. భారతీయ జానపద కళల గొప్పతనాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో ఆమె చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయంగా నిలిచాయి.
కళారంగంలో తీజన్ బాయి అందించిన విశిష్ట సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు పలు అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలను ప్రదానం చేసింది.
1988లో పద్మశ్రీ, 2003లో పద్మభూషణ్, 2019లో దేశ రెండో అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మవిభూషణ్ ఈ పురస్కారాలు ఆమె కళాప్రతిభకు మాత్రమే కాకుండా భారతీయ జానపద సంప్రదాయాల పరిరక్షణకు చేసిన కృషికి లభించిన గుర్తింపుగా భావిస్తారు. అంతేకాకుండా అనేక జాతీయ, అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక సంస్థలు కూడా ఆమెను పలు అవార్డులతో సత్కరించాయి.
తీజన్ బాయి కేవలం గొప్ప కళాకారిణిగానే కాకుండా, జానపద కళను కొత్త తరానికి చేరవేసిన గురువుగానూ గుర్తింపు పొందారు. అనేక మంది యువ కళాకారులకు శిక్షణ అందించి పాండవానీ కళా సంప్రదాయం కొనసాగేందుకు కృషి చేశారు.
ఆమె జీవితం గ్రామీణ నేపథ్యం నుంచి ప్రతిభ, పట్టుదలతో ప్రపంచ స్థాయికి ఎలా ఎదగవచ్చో చెప్పే గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచింది. కళ పట్ల అంకితభావం, సంప్రదాయాల పట్ల గౌరవం, సృజనాత్మకత ఆమె వ్యక్తిత్వానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.
