ఇరాన్పై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరోసారి తీవ్రస్థాయిలో ఒత్తిడి పెంచారు. ఇరాన్కు ఆర్థికంగా లేదా ఏ ఇతర రూపంలోనైనా ‘లైఫ్లైన్’ అందించే దేశాలు, సంస్థలు భారీ ఆర్థిక పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. బుధవారం ట్రూత్ సోషల్లో చేసిన ప్రకటనలో ట్రంప్ ఇరాన్పై అపూర్వమైన స్థాయిలో ఆర్థిక యుద్ధాన్ని ప్రారంభిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. దీనిని ‘ఎకనామిక్ డి-డే’గా అభివర్ణిస్తూ, ఇరాన్ను ఆర్థికంగా ఒంటరిచేసే లక్ష్యంతో అత్యంత కఠినమైన చర్యలు తీసుకోనున్నట్లు స్పష్టం చేశారు. తాజా ప్రకటనతో ఇరాన్పై అమెరికా ఒత్తిడి మరింత తీవ్రరూపం దాల్చింది.
ట్రంప్ తాజా ప్రకటనలో ఇరాన్కు సహకరించే దేశాలపైనా నేరుగా హెచ్చరికలు చేశారు. ఏ దేశమైనా తన ఆర్థిక సంస్థలు, వ్యాపారాలు, విమానాశ్రయాలు లేదా ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలను ఇరాన్కు సహాయం చేయడానికి అనుమతిస్తే, ఆ దేశం కూడా తీవ్రమైన ఆర్థిక పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఇరాన్కు ఆర్థికంగా వెసులుబాటు కల్పించే మార్గాలను పూర్తిగా మూసివేయడమే తాజా వ్యూహం ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది. ఇప్పటికే అమెరికా ఆంక్షలతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న ఇరాన్పై ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరింత పెంచడం ద్వారా ఆ దేశాన్ని అంతర్జాతీయంగా ఒంటరిచేయాలని వాషింగ్టన్ భావిస్తోంది.
ఇరాన్కు లబ్ధి చేకూర్చే పలు ఆర్థిక మార్గాలను ట్రంప్ ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. ఆయిల్ స్మగ్లింగ్, స్వాప్ లైన్లు, నగదు బదిలీలు, ఎక్స్ఛేంజ్ హౌస్లు, షిప్ రిజిస్ట్రీలు, బినామీ లేదా ఫ్రంట్ కంపెనీల కార్యకలాపాలు వెంటనే ఆగిపోవాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. ఇరాన్కు చమురు ఆదాయం, విదేశీ మారకద్రవ్యం లేదా అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సౌకర్యాలు అందించే నెట్వర్క్లను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం తాజా చర్యల్లో కీలక అంశంగా కనిపిస్తోంది. ఇలాంటి ఆర్థిక మార్గాలపై ఇప్పటికే అమెరికా పలు సందర్భాల్లో ఆంక్షలు విధించింది. జూన్లో అమెరికా ట్రెజరీ కూడా ఇరాన్ చమురు, ఎల్పీజీ అక్రమ రవాణా నెట్వర్క్లపై చర్యలు తీసుకుంది.
అమెరికా తాజా ఆర్థిక వ్యూహం వెనుక ఇరాన్ను అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ నుంచి మరింత దూరం చేయాలనే లక్ష్యం ఉంది. ఇరాన్తో చమురు, వాణిజ్యం లేదా ఆర్థిక లావాదేవీలు కొనసాగించే దేశాలు అమెరికా ఆంక్షలకు గురయ్యే ప్రమాదం పెరగవచ్చు. ముఖ్యంగా బ్యాంకింగ్, షిప్పింగ్, ఇంధన రవాణా, విదేశీ మారకద్రవ్య లావాదేవీల వంటి రంగాల్లో పనిచేసే సంస్థలు మరింత జాగ్రత్త వహించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇప్పటికే ఇరాన్కు సంబంధించిన షాడో ఫ్లీట్, ఫ్రంట్ కంపెనీలు, విదేశీ బ్యాంకు ఖాతాలను ఉపయోగించి చమురు, ఎల్పీజీ రవాణా జరిగినట్లు అమెరికా ట్రెజరీ పేర్కొంది.
ట్రంప్ ప్రకటన అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్తో సంబంధాలు కొనసాగించే దేశాలపై ద్వితీయ ఆంక్షలు లేదా ఇతర ఆర్థిక చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటే, ఆ దేశాల కంపెనీలు తమ వ్యాపార సంబంధాలను పునఃపరిశీలించాల్సి రావచ్చు. మరోవైపు ఇరాన్కు చైనా ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉండటం వల్ల అమెరికా ఒత్తిడి మరింత విస్తృత భౌగోళిక-ఆర్థిక ప్రభావాలకు దారితీసే అవకాశముంది. ఇప్పటికే ఇరాన్ చమురు, వాణిజ్య మార్గాలపై ఆంక్షలు, రవాణా సమస్యలు ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితి కూడా ప్రపంచ చమురు సరఫరాకు కీలకంగా మారింది.
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఇప్పటికే కొనసాగుతున్న తీవ్ర ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఈ ప్రకటన వచ్చింది. హోర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం, ఇరాన్తో చర్చలు వంటి అంశాలపై ఇరువైపులా భిన్నమైన వైఖరులు కొనసాగుతున్నాయి. ఆగస్టు 18న ట్రంప్ ప్రస్తుతం ఇరాన్తో చర్చలు లేవని చెప్పగా, ఇరాన్ మాత్రం తన డిమాండ్లపై నిలకడగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో సైనిక ఒత్తిడితో పాటు ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచడం ద్వారా ఇరాన్ను చర్చల బాటలోకి తీసుకురావాలన్నది అమెరికా వ్యూహంలో భాగంగా కనిపిస్తోంది. అయితే ఆర్థిక ఆంక్షలు ఎంత మేరకు ఇరాన్పై ప్రభావం చూపుతాయన్నది రానున్న పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ట్రంప్ ప్రకటించిన ‘ఎకనామిక్ డి-డే’ ఇరాన్పై అమెరికా ఒత్తిడిని కొత్త స్థాయికి తీసుకెళ్లే సంకేతంగా మారింది. ఇరాన్కు ఆర్థికంగా లేదా వాణిజ్యపరంగా సహకరించే దేశాలు, సంస్థలు కూడా భారీ పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని ఆయన హెచ్చరించారు. ఆయిల్ స్మగ్లింగ్, నగదు బదిలీలు, ఎక్స్ఛేంజ్ హౌస్లు, షిప్ రిజిస్ట్రీలు, బినామీ సంస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా ఇరాన్కు అందే ఆర్థిక మార్గాలను కట్టడి చేయాలని అమెరికా భావిస్తోంది. మరోవైపు చైనా వంటి దేశాల ప్రతిస్పందన, హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితి, ఇరాన్ వైఖరి తదుపరి పరిణామాలను ప్రభావితం చేయనున్నాయి. తాజా ప్రకటనతో ఇరాన్పై ఆర్థిక యుద్ధం మరింత తీవ్రరూపం దాల్చినట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా నివేదించింది.
