ఇరాన్పై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరోసారి తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన తాత్కాలిక అవగాహనలో భాగంగా కొనసాగిన 60 రోజుల చర్చల గడువు ముగియడంతో ఉద్రిక్తతలు మరోసారి పెరిగాయి. ఇరాన్ తనకు కావాల్సిన ఒప్పందానికి అంగీకరించడం లేదని పేర్కొన్న ట్రంప్.. ఆ దేశం చివరకు లొంగిపోవాల్సిందేనన్న రీతిలో వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఆగస్టు 17న ఇచ్చిన ఫాక్స్ న్యూస్ ఇంటర్వ్యూలో ఆయన మాట్లాడుతూ, ఇరాన్ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని సాధించకుండా నిరోధించడమే తమ ప్రధాన లక్ష్యమని స్పష్టం చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్పై అమెరికా తదుపరి చర్యలు ఎలా ఉండబోతున్నాయన్న అంశంపై అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర ఉత్కంఠ నెలకొంది.
ఇరాన్ విషయంలో తాము ఎలాంటి తొందరపాటు నిర్ణయాలు తీసుకోవడం లేదని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. దీనికి నిర్దిష్టమైన కాలపరిమితి లేదని, అమెరికా తన లక్ష్యాలను సాధించే వరకు ఒత్తిడి కొనసాగుతుందని ఆయన సంకేతాలిచ్చారు. ఇరాన్ను అణ్వాయుధ దేశంగా మారకుండా అడ్డుకోవడం తమకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశమని పునరుద్ఘాటించారు. జూన్లో కుదిరిన అవగాహనలో ఇరాన్ అణు, క్షిపణి కార్యక్రమాలు, ఆంక్షలు, హర్మూజ్ జలసంధిలో స్వేచ్ఛాయుత నౌకాయానం వంటి అంశాలపై 60 రోజుల పాటు చర్చలు జరపాలని నిర్ణయించారు. అయితే జూలైలోనే కాల్పుల విరమణపై తీవ్ర విభేదాలు తలెత్తడంతో ఆ అవగాహన బలహీనపడింది.
ఇదిలా ఉండగా.. హర్మూజ్ జలసంధి విషయంలో ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య జరుగుతున్న చర్చలను ట్రంప్ తీవ్రంగా ప్రస్తావించారు. ఈ కీలక సముద్ర మార్గంలో వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలను తిరిగి సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడానికి ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వం చేస్తోంది. అయితే ఈ ప్రక్రియలో ఒమన్ అమెరికా ప్రయోజనాలకు అడ్డుగా నిలిస్తే సైనిక చర్యకు దిగుతామని ట్రంప్ హెచ్చరించారు. ఫాక్స్ న్యూస్ ఇంటర్వ్యూలో ఒమన్ విషయంలో ఆయన చేసిన తీవ్ర వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయంగా కలకలం రేపాయి. ఇప్పటికే హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడంతో ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై ఒత్తిడి పెరిగింది.
అమెరికా నౌకాదళం ఇరాన్పై కొనసాగిస్తున్న ఒత్తిడి కారణంగా ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతింటోందని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. ఇరాన్ ప్రతిరోజూ భారీ మొత్తంలో ఆదాయాన్ని కోల్పోతోందని, తమ ఆంక్షలు, నౌకా నిర్బంధ చర్యలు ఆ దేశంపై ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయని ఆయన అన్నారు. ఇరాన్ పాలకులు వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించే సామర్థ్యం ఉన్నవారేనని పేర్కొన్నప్పటికీ, ఆ దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనపడుతోందని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు. అంతేకాకుండా ఇరాన్పై మరిన్ని ఆంక్షలు విధించే అవకాశం ఉందని కూడా సంకేతాలు ఇచ్చారు. అమెరికా ఒత్తిడి ద్వారా ఇరాన్ను చర్చల బాటలోకి తీసుకురావాలన్నదే తమ వ్యూహమని ఆయన వ్యాఖ్యల ద్వారా స్పష్టమవుతోంది.
మరోవైపు ఇరాన్తో అమెరికాకు తెరవెనుక చర్చల మార్గం ఉందన్న విషయాన్ని కూడా ట్రంప్ ధ్రువీకరించారు. ముఖ్యంగా ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ కార్ప్స్ (ఐఆర్జీసీ)తో బ్యాక్చానల్ కమ్యూనికేషన్ కొనసాగుతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ చర్చలు ఎంతవరకు ఫలప్రదంగా సాగుతున్నాయనే దానిపై స్పష్టత లేదు. ఒకవైపు అమెరికా బహిరంగంగా తీవ్ర హెచ్చరికలు చేస్తుండగా, మరోవైపు తెరవెనుక సంప్రదింపులు కొనసాగుతున్నాయన్న విషయం దౌత్యపరంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకాయానం, ఆంక్షల ఉపసంహరణ వంటి అంశాలపై ఇరు దేశాల మధ్య ప్రధాన విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం అమెరికా-ఇరాన్ ఉద్రిక్తతలకు ప్రధాన కేంద్రంగా హర్మూజ్ జలసంధి మారింది. ప్రపంచ ఇంధన రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన ఈ మార్గంలో నౌకల రాకపోకలు తీవ్రంగా తగ్గడంతో అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం పడుతోంది. జలసంధిపై నియంత్రణ విషయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య తీవ్ర విభేదాలు ఉన్నాయి. ట్రంప్ గతంలో కూడా ఈ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత నౌకాయానం కొనసాగాలని స్పష్టం చేశారు. మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం అమెరికా వంటి బాహ్య శక్తులు హర్మూజ్ వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. దీంతో ఏ చిన్న సైనిక లేదా దౌత్యపరమైన పరిణామమైనా ప్రపంచ చమురు సరఫరాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
