ఇరాన్తో కొనసాగుతున్న సుదీర్ఘ సైనిక ఘర్షణలో అమెరికాకు భారీ ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. అమెరికా సైనిక సామర్థ్యానికి ప్రతీకగా భావించే ఎంక్యూ-9 రీపర్ డ్రోన్లలో కనీసం 45 యూనిట్లు ధ్వంసమైనట్లు ‘వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ తాజాగా వెల్లడించింది. అమెరికా అధికారులు ఇచ్చిన సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఆ పత్రిక ఈ వివరాలను ప్రచురించింది. యుద్ధం ప్రారంభానికి ముందు అమెరికా వద్ద ఉన్న రీపర్ డ్రోన్లలో ఇది దాదాపు నాలుగో వంతు, అంటే సుమారు 25 శాతానికి సమానమని నివేదిక పేర్కొంది.
ఈ నష్టం అమెరికా సైనిక వ్యూహాల్లో డ్రోన్లకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుంటే అత్యంత కీలకంగా మారింది. ఎంక్యూ-9 రీపర్ అనేది కేవలం నిఘా కోసం మాత్రమే కాకుండా, లక్ష్యిత దాడులు నిర్వహించేందుకు కూడా ఉపయోగించే మానవరహిత వైమానిక వాహనం. ఇరాన్ యుద్ధంలో హార్ముజ్ జలసంధి పరిసరాల్లో ఈ డ్రోన్లను విస్తృతంగా ఉపయోగించినట్లు ‘వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ తెలిపింది. అయితే ఇవి తక్కువ వేగంతో, కొన్ని సందర్భాల్లో తక్కువ ఎత్తులో ప్రయాణించడం వల్ల శత్రు వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలకు సాపేక్షంగా సులభమైన లక్ష్యాలుగా మారుతున్నాయని విశ్లేషించింది.
అమెరికా కోల్పోయిన 45 రీపర్ డ్రోన్ల విలువ కూడా భారీగానే ఉంది. ఒక్కో ఎంక్యూ-9 రీపర్ ధర దాని అమరికలు, సెన్సార్లు, ఆయుధాలు, ఇతర పరికరాలపై ఆధారపడి సుమారు 3 కోట్ల నుంచి 5 కోట్ల డాలర్ల వరకు ఉంటుందని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ లెక్కన ధ్వంసమైన డ్రోన్ల మొత్తం విలువ 130 కోట్ల డాలర్లకు మించి ఉండొచ్చని అంచనా. భారత కరెన్సీలో ఇది దాదాపు రూ.11 వేల కోట్లకు పైగా ఉంటుంది.
అయితే ఈ మొత్తం నష్టాన్ని కేవలం డ్రోన్ల కొనుగోలు ధరతో మాత్రమే అంచనా వేయలేం. రీపర్ డ్రోన్లలో అధునాతన నిఘా సెన్సార్లు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, ఆయుధ వ్యవస్థలు, డేటా లింకులు వంటి ఖరీదైన పరికరాలు ఉంటాయి. ఒక డ్రోన్ను కోల్పోవడం అంటే కేవలం ఒక వైమానిక వాహనాన్ని కోల్పోవడం మాత్రమే కాకుండా, దాని ఆపరేషన్కు సంబంధించిన పరికరాలు, నిర్వహణ వనరులు, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది, మిషన్ సామర్థ్యాన్ని కూడా కోల్పోవడమే. అందుకే ఈ నష్టం అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థకు ఆర్థికంగా, వ్యూహాత్మకంగా రెండింటికీ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ఇరాన్తో యుద్ధంలో అమెరికా డ్రోన్ వ్యవస్థలకు ఎదురవుతున్న సవాళ్లు గత కొన్ని నెలలుగా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. రీపర్ డ్రోన్లలో కొన్ని ఇరాన్ సైనిక చర్యల్లో కూలిపోయినట్లు, మరికొన్ని యుద్ధ పరిస్థితుల్లో ప్రమాదాలకు గురైనట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. తాజా 45 సంఖ్యను అమెరికా అధికారులను ఉటంకిస్తూ ‘వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ వెల్లడించింది. అందువల్ల ఇది కేవలం ఇరాన్ ప్రకటించిన వాదన మాత్రమే కాకుండా, అమెరికా అధికారుల నుంచి వచ్చిన సమాచారంపై ఆధారపడిన అంచనాగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
రీపర్ డ్రోన్లను అమెరికా చాలా కాలంగా ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు, నిఘా, సరిహద్దు పర్యవేక్షణ, లక్ష్యిత దాడుల కోసం ఉపయోగిస్తోంది. పైలట్ను ప్రమాదకర ప్రాంతంలోకి పంపకుండా వేల కిలోమీటర్ల దూరం నుంచి డ్రోన్ను నియంత్రించే అవకాశం ఉండటం వీటి ప్రధాన బలం. దీర్ఘకాలం గాల్లో ఉండగల సామర్థ్యం కూడా వీటికి ఉంది. అందుకే అమెరికా సైనిక వ్యూహాల్లో రీపర్ డ్రోన్లు కీలక భాగంగా మారాయి.
అయితే ఇరాన్తో జరుగుతున్న ప్రస్తుత ఘర్షణ అమెరికా డ్రోన్ వ్యూహానికి కొత్త సవాళ్లను తీసుకొచ్చింది. ఆధునిక వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్న ప్రత్యర్థి దేశంపై భారీ డ్రోన్లను నిరంతరం వినియోగించడం ఎంతవరకు సురక్షితం అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు తలెత్తుతున్నాయి. ముఖ్యంగా తక్కువ వేగంతో ప్రయాణించే రీపర్ వంటి డ్రోన్లు అధునాతన రాడార్, క్షిపణి వ్యవస్థల పరిధిలోకి వచ్చినప్పుడు వాటిని రక్షించడం కష్టమవుతుందని సైనిక విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఈ పరిణామం పెంటగాన్కు మరో సమస్యను కూడా సృష్టిస్తోంది. ఒకేసారి పెద్ద సంఖ్యలో రీపర్ డ్రోన్లు కోల్పోవడంతో అమెరికా వద్ద అందుబాటులో ఉన్న ఆపరేషనల్ బలగంపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. యుద్ధం ఇంకా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో మరిన్ని నిఘా, దాడి మిషన్లను నిర్వహించాల్సి వస్తే మిగిలిన డ్రోన్ల వినియోగంపై అదనపు భారాన్ని మోపాల్సి రావచ్చు. దీంతో ప్రత్యామ్నాయ డ్రోన్లు, ఇతర నిఘా విమానాలు లేదా ఉపగ్రహ ఆధారిత వ్యవస్థలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం పెరగవచ్చు.
మరోవైపు అమెరికా పన్ను చెల్లింపుదారులపై కూడా ఈ నష్టం ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. 45 రీపర్ డ్రోన్ల విలువే 1.3 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్న నేపథ్యంలో వాటి స్థానంలో కొత్త డ్రోన్లను కొనుగోలు చేయడం, అదనపు ఆయుధాలు సమకూర్చడం, నిర్వహణ వ్యయాలు భరించడం వంటి అంశాలు అమెరికా రక్షణ బడ్జెట్పై మరింత భారం మోపవచ్చు.
ఇక ఈ ఘటన అమెరికా-ఇరాన్ సైనిక ఘర్షణలో డ్రోన్ యుద్ధానికి ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని కూడా మరోసారి చాటిచెబుతోంది. గతంలో పెద్ద దేశాల మధ్య యుద్ధాల్లో ఫైటర్ జెట్లు, బాంబర్లు, క్షిపణులు ప్రధాన ఆయుధాలుగా ఉండేవి. ఇప్పుడు తక్కువ ఖర్చుతో, మానవ ప్రాణాలను ప్రమాదంలోకి నెట్టకుండా నిర్వహించగల మానవరహిత వ్యవస్థలు కీలకంగా మారాయి. అయితే రీపర్ వంటి ఖరీదైన డ్రోన్లను ప్రత్యర్థి వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు పెద్ద సంఖ్యలో కూల్చగలిగితే, వాటి వినియోగ వ్యూహాన్ని పునఃపరిశీలించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
