బంగారం, వెండి, ప్లాటినం వంటి విలువైన లోహాల దిగుమతులపై కేంద్ర ప్రభుత్వం సవరించిన కస్టమ్స్ డ్యూటీ ద్వారా ఖజానాకు భారీగా ఆదాయం సమకూరింది. మే 13 నుంచి ఆగస్టు 2 మధ్య కాలంలో ఈ మూడు విలువైన లోహాల దిగుమతులపై కస్టమ్స్ డ్యూటీ రూపంలో రూ.10,463 కోట్ల ఆదాయం వచ్చినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంటుకు వెల్లడించింది. లోక్సభలో ఓ సభ్యుడు అడిగిన ప్రశ్నకు కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి పంకజ్ చౌదరి లిఖితపూర్వక సమాధానం ఇవ్వడంతో ఈ వివరాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం, మొత్తం ఆదాయంలో బంగారం వాటా అత్యధికంగా ఉంది. ఈ నిర్దిష్ట కాలంలో బంగారం దిగుమతుల ద్వారా కేంద్ర ఖజానాకు రూ.10,040 కోట్ల కస్టమ్స్ డ్యూటీ లభించింది. వెండి దిగుమతుల ద్వారా రూ.328 కోట్లు, ప్లాటినం దిగుమతుల ద్వారా రూ.95 కోట్ల ఆదాయం సమకూరింది. అంటే మొత్తం రూ.10,463 కోట్ల వసూళ్లలో దాదాపు మొత్తం ఆదాయం బంగారం దిగుమతుల నుంచే రావడం గమనార్హం.
విలువైన లోహాల దిగుమతులపై సుంకాలను పెంచుతూ కేంద్ర ప్రభుత్వం మే 13 నుంచి మార్పులను అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. బంగారం, వెండిపై దిగుమతి సుంకాన్ని 6 శాతం నుంచి 15 శాతానికి పెంచారు. అదేవిధంగా ప్లాటినంపై దిగుమతి సుంకాన్ని 6.4 శాతం నుంచి 15.4 శాతానికి పెంచారు. బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీతో పాటు అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్లో మార్పులు చేయడం ద్వారా ఈ సుంకం పెంపును అమలు చేశారు.
దిగుమతి సుంకం పెంపు ద్వారా ప్రభుత్వానికి రెండు రకాల ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి. ఒకవైపు దిగుమతులపై నేరుగా అధిక పన్ను వసూలవుతుండగా, మరోవైపు విదేశాల నుంచి భారీగా విలువైన లోహాల దిగుమతులను నియంత్రించే అవకాశం ఉంటుంది. బంగారం దిగుమతులపై దేశీయ డిమాండ్, అంతర్జాతీయ ధరలు, రూపాయి మారకం విలువ వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి. భారతదేశంలో బంగారానికి భారీ డిమాండ్ ఉండటంతో దిగుమతులు కూడా గణనీయమైన స్థాయిలో కొనసాగుతుంటాయి.
దేశంలో బంగారానికి ఆభరణాల తయారీతో పాటు పెట్టుబడి సాధనంగా కూడా విస్తృతమైన డిమాండ్ ఉంది. వివాహాలు, పండుగలు, శుభకార్యాలు వంటి సందర్భాల్లో బంగారు ఆభరణాల కొనుగోళ్లు పెరుగుతుంటాయి. అదే సమయంలో ఆర్థిక అనిశ్చితి, ద్రవ్యోల్బణం వంటి పరిస్థితుల్లో కొంతమంది పెట్టుబడిదారులు బంగారాన్ని సురక్షిత పెట్టుబడిగా పరిగణిస్తారు. ఈ కారణాలతో దేశీయ మార్కెట్లో బంగారానికి డిమాండ్ కొనసాగుతోంది.
బంగారం దేశీయంగా లభించే పరిమాణం పరిమితంగా ఉండటంతో భారతదేశం తన అవసరాల్లో గణనీయమైన భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకుంటోంది. దిగుమతులపై విధించే సుంకం ప్రభుత్వ ఆదాయంలో ఒక ముఖ్యమైన వనరుగా మారుతోంది. తాజాగా వెల్లడైన గణాంకాలు కూడా బంగారం దిగుమతులపై సుంకం ద్వారా కేంద్ర ఖజానాకు ఎంత భారీగా ఆదాయం సమకూరుతోందో సూచిస్తున్నాయి.
వెండి విషయంలోనూ కేంద్ర ప్రభుత్వం దిగుమతి సుంకాన్ని పెంచింది. ఈ కాలంలో వెండి దిగుమతులపై రూ.328 కోట్ల కస్టమ్స్ డ్యూటీ వసూలైనట్లు కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి తెలిపారు. వెండి ఆభరణాలు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి వివిధ రంగాల్లో ఉపయోగించబడుతోంది. సౌర విద్యుత్ పరికరాలు సహా కొన్ని పారిశ్రామిక రంగాల్లో వెండి వినియోగం కూడా పెరుగుతోంది. దీంతో వెండికి దేశీయంగా, అంతర్జాతీయంగా ప్రత్యేకమైన డిమాండ్ ఉంది.
ప్లాటినం దిగుమతుల ద్వారా రూ.95 కోట్ల కస్టమ్స్ డ్యూటీ కేంద్రానికి వచ్చింది. బంగారం, వెండితో పోలిస్తే ప్లాటినం దిగుమతుల పరిమాణం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అధిక విలువ కలిగిన లోహంగా దీనికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. ఆభరణాల తయారీతో పాటు వివిధ పారిశ్రామిక అవసరాల్లో కూడా ప్లాటినాన్ని వినియోగిస్తారు. ప్లాటినంపై కూడా దిగుమతి సుంకాన్ని 6.4 శాతం నుంచి 15.4 శాతానికి పెంచడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి అదనపు ఆదాయం వచ్చే అవకాశం ఏర్పడింది.
దిగుమతి సుంకాల పెంపు దేశీయ మార్కెట్పై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. దిగుమతి ఖర్చులు పెరిగితే ఆ ప్రభావం కొంత మేరకు బంగారం, వెండి వంటి లోహాల దేశీయ ధరలపై పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఆభరణాల వ్యాపారులు, బంగారం కొనుగోలు చేసే వినియోగదారులు దిగుమతి సుంకాల మార్పులను నిశితంగా పరిశీలిస్తుంటారు. అయితే అంతర్జాతీయ ధరలు, డాలర్తో రూపాయి మారకం విలువ, దేశీయ డిమాండ్ వంటి అంశాలు కూడా తుది ధరలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన తాజా గణాంకాలు విలువైన లోహాల దిగుమతులు ప్రభుత్వ ఆదాయానికి ఎంత ముఖ్యమైనవో స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మే 13 నుంచి ఆగస్టు 2 వరకు కేవలం కొన్ని నెలల వ్యవధిలోనే రూ.10,463 కోట్ల కస్టమ్స్ డ్యూటీ వసూలు కావడం దీనికి నిదర్శనం. ఇందులో రూ.10,040 కోట్లు బంగారం నుంచే రావడం అత్యంత కీలక అంశంగా నిలిచింది.
