పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులు తగ్గుముఖం పట్టడంతో అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లలో కీలక మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య శాంతి ఒప్పందం కుదిరినట్లు వచ్చిన వార్తలు ప్రపంచ మార్కెట్లకు ఊరటనిచ్చాయి. ముఖ్యంగా ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవనున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు ప్రకటించడంతో ముడి చమురు ధరలు గణనీయంగా తగ్గుముఖం పట్టాయి. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో భారత్లో పెట్రోల్, డీజిల్, ఎల్పీజీ ధరలు తగ్గుతాయా అనే అంశంపై విస్తృత చర్చ జరుగుతోంది.
ఇటీవలి వారాల్లో పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లలో అనిశ్చిత పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకాయానంపై ఆంక్షలు, భద్రతా ఆందోళనలు తలెత్తడంతో ముడి చమురు ధరలు పెరిగాయి. ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి అయ్యే ముడి చమురులో గణనీయమైన భాగం ఈ జలసంధి ద్వారానే రవాణా అవుతుండటంతో, అక్కడి పరిస్థితులు నేరుగా చమురు ధరలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
అయితే తాజా పరిణామాలతో ఉద్రిక్తతలు తగ్గుతాయనే సంకేతాలు రావడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు క్రమంగా దిగివస్తున్నాయి. దీంతో భారత్లో కూడా ఇంధన ధరలు తగ్గే అవకాశాలపై ప్రజల్లో ఆసక్తి పెరిగింది. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గితే రవాణా ఖర్చులు తగ్గడంతో పాటు నిత్యావసర వస్తువుల ధరలపై కూడా సానుకూల ప్రభావం ఉంటుందని వినియోగదారులు ఆశిస్తున్నారు.
అయితే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు తగ్గిన వెంటనే దేశీయ మార్కెట్లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గిపోవని ఇంధన రంగ నిపుణులు చెబుతున్నారు. భారత్లో ఇంధన ధరల నిర్ణయం కేవలం ముడి చమురు ధరల ఆధారంగా మాత్రమే కాకుండా అనేక ఇతర అంశాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. చమురు దిగుమతి వ్యయం, రిఫైనింగ్ ఖర్చులు, రవాణా వ్యయం, కేంద్ర-రాష్ట్ర పన్నులు, మార్కెటింగ్ వ్యయాలు వంటి అంశాలు తుది ధరను నిర్ణయిస్తాయి.
ప్రస్తుతం దేశంలోని చమురు మార్కెటింగ్ సంస్థలు గతంలో వచ్చిన ఆర్థిక నష్టాలను భర్తీ చేసుకునే ప్రక్రియలో ఉన్నాయని నిపుణులు గుర్తు చేస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు పెరిగిన సమయంలో వినియోగదారులపై పూర్తి భారం మోపకుండా సంస్థలు కొంత నష్టాన్ని భరించాయి. ఇప్పుడు ధరలు తగ్గిన వెంటనే ఆ ప్రయోజనాన్ని పూర్తిగా వినియోగదారులకు బదిలీ చేయకుండా, ముందుగా తమ ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచుకోవడానికి ప్రయత్నించే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ఇంధన ధరల్లో మార్పులు చేయాలంటే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు కొంతకాలం పాటు స్థిరంగా తక్కువ స్థాయిలో కొనసాగాల్సి ఉంటుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఒకటి లేదా రెండు రోజుల ధరల తగ్గుదల ఆధారంగా దేశీయ ధరల్లో మార్పులు చేసే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుందని పేర్కొంటున్నారు. మార్కెట్ ధోరణులను కొన్ని వారాల పాటు పరిశీలించిన తర్వాతే నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశముందని చెబుతున్నారు.
మరోవైపు ఎల్పీజీ ధరల విషయంలో కూడా ఇదే పరిస్థితి ఉండొచ్చని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. అంతర్జాతీయ ఇంధన ధరలు తగ్గడం వల్ల ఎల్పీజీ దిగుమతి వ్యయం తగ్గే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, సబ్సిడీ విధానం, ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యూహాలు వంటి అంశాలు కూడా ధరల నిర్ణయంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.